Ngân hàng ráo riết "gõ cửa" đối tác ngoại

Không phải đến bây giờ các ngân hàng mới đặt ra vấn đề muốn tìm các đối tác ngoại để hợp tác khi bài toán tăng trưởng và phát triển đang ngày càng "nóng" dần lên cùng với bản đồ kinh tế thế giới ngày càng phẳng.

Chẳng hạn, một ngân hàng lớn như VietinBank cũng liên tiếp vay hợp vốn trong những năm qua, trong đó có hợp đồng vay hợp vốn 100 triệu USD với 8 định chế tài chính nước ngoài. Ngân hàng Thương mại cổ phần Tiên Phong (TPBank) đã ký hợp đồng vay vốn dài hạn, có giá trị lên tới 100 triệu USD với Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC), cùng với đó IFC sẽ tham gia tư vấn cho TPBank trong các lĩnh vực quản trị ngân hàng, quản lý rủi ro và nâng cao năng lực phát triển...

Cũng theo báo cáo “Nghiên cứu tính cần thiết của việc điều chỉnh tăng giới hạn tỷ lệ sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài tại các ngân hàng thương mại Việt Nam” được CIEM công bố mới đây, cho thấy tín hiệu lạc quan về dòng vốn ngoại "đổ" vào các nhà băng ngày càng mặn mà hơn. 

Cụ thể, tính đến 30/6/2021 có 19 tổ chức tín dụng có cổ đông là tổ chức nước ngoài sở hữu trên 1% vốn điều lệ của tổ chức tín dụng, trong đó ngân hàng thương mại nhà nước có 03/04 ngân hàng và ngân hàng thương mại cổ phần là 16/28 ngân hàng; 11 tổ chức tín dụng có tỷ lệ sở hữu cổ phần của tổ chức nước ngoài trên 15% trong đó có 5 tổ chức tín dụng có tỷ lệ sở hữu cổ phần của tổ chức nước ngoài trên 25%. 

Đáng chú ý, giai đoạn từ 2018 đến tháng 6/2021, một số ngân hàng có phát sinh sở hữu của tổ chức nước ngoài như BIDV (1 tổ chức là KEB Hana sở hữu 15%), MSB (8 tổ chức, sở hữu 28,22%), VPB (9 tổ chức sở hữu 13,33%), LVB (1 tổ chức sở hữu 2,1%) và SCB (1 tổ chức sở hữu 4,94%). 

Tuy nhiên, dù tỷ lệ sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài tăng nhanh trong vài năm trở lại đây nhưng tổng mức sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài lại không được vượt quá 30% vốn điều lệ của một ngân hàng thương mại Việt Nam, đây chính là nút thắt trong việc hút FDI của các nhà băng. 

Theo đó, nhằm tăng cường khả năng huy động vốn, đáp ứng tiêu chuẩn Basel II cho các ngân hàng thương mại, nhất là hỗ trợ thực hiện hiệu quả các cam kết về giới hạn tỷ lệ sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài tại các ngân hàng thương mại trong các FTA đặc biệt là EVFTA… nhiều chuyên gia đã khuyến nghị ngân hàng nhà nước có thể cân nhắc xem xét điều chỉnh tăng tỷ lệ sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. 

"Việc nới thêm room ngoại cho ngân hàng có thể tạo ra sức hút để các nhà đầu tư ngoại tích cực đầu tư hơn vào hệ thống ngân hàng, tăng thêm nguồn lực giúp các ngân hàng đảm bảo các tiêu chuẩn theo thông lệ quốc tế cũng như đầu tư hạ tầng công nghệ, tăng cường thanh khoản, quản trị rủi ro...", PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia tài chính đánh giá.

Bên cạnh đó, Chứng khoán MB (MBS), nhận định, với sự tham gia của vốn ngoại sẽ giúp hoạt động M&A ngành ngân hàng nở rộ. "Tiềm năng của ngành tài chính tiêu dùng sẽ còn rất lớn, và đây có thể là lý do mà các ông lớn trong ngành tài chính thế giới liên tục tiến hành thâu tóm các công ty tài chính hàng đầu Việt Nam", MBS nhận định. 

Nhận định này hoàn toàn có cơ sở khi trong quý IV/2021, đã bùng nổ thương vụ đình đám đầu tiên được mở màn trong tháng 10/2021, khi VPBank thành công thương vụ chuyển nhượng 49% vốn điều lệ Fe Credit cho đối tác SMBC với giá 1,4 tỷ USD. Hay gần đây nhất là việc mua lại hai công ty tài chính FCCOM (của MSB) và CTCP Tài chính Cổ phần Handico (HAFIC).

Tại buổi gặp gỡ nhà đầu tư vào tháng 11/2021, bà Lưu Thị Thảo, Phó Tổng Giám đốc VPBank, cho biết sau khi hoàn tất bán FE Credit vào cuối tháng 10/2021, việc tìm kiếm đối tác chiến lược đang là chương trình hành động của ban lãnh đạo ngân hàng. Kế hoạch này đang trong quá trình đàm phán, thương thảo.

"Phía ngân hàng tham vọng sẽ tìm được nhà đầu tư chiến lược không chỉ có khả năng hỗ trợ về mặt tài chính mà kỳ vọng cả về kỹ năng quản trị chuyên nghiệp cao, để hỗ trợ cho cả hệ sinh thái của VPBank, bao gồm FE Credit và các công ty thành viên, giúp VPBank trở thành Tập đoàn tài chính vững mạnh ở Việt Nam",  bà Thảo cho hay.

Ngoài ra, còn có hàng loạt thương vụ đầu tư, rót vốn khác của các định chế tài chính nước ngoài vào các công ty công nghệ tài chính (fintech), ví điện tử… được ghi nhận trong năm nay. 

Cụ thể, số liệu mới nhất từ MBS cho biết, trong 10 tháng năm 2021, Việt Nam có 41 thương vụ M&A doanh nghiệp với tổng giá trị hơn 3 tỷ USD; trong đó riêng ngành dịch vụ tài chính ghi nhận 1,47 tỷ USD, chiếm gần 50%.  Với “bàn đạp” kể trên, một số ngân hàng, công ty tài chính cũng đang tiếp tục "thừa thắng xông lên" tìm kiếm đối tác ngoại trong năm 2022 để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tín hiệu "tiếp sức" từ ngân hàng nhà nước 

Tại Hội thảo công bố báo cáo “Nghiên cứu tính cần thiết của việc điều chỉnh tăng giới hạn tỷ lệ sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài tại các ngân hàng thương mại Việt Nam”, mới đây, Ngân hàng Nhà nước cho biết, ngay trong Chiến lược phát triển ngành Ngân hàng Việt Nam đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 thì một trong những nhiệm vụ và giải pháp quan trọng là nghiên cứu, sửa đổi, hoàn thiện quy định về việc nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần của các tổ chức tín dụng Việt Nam theo hướng tăng tỷ lệ sở hữu của các nhà đầu tư nước ngoài đối với từng loại hình tổ chức tín dụng phù hợp với các cam kết quốc tế đã ký kết nhằm tăng cường huy động nguồn lực về vốn, công nghệ, quản trị của nhà đầu tư nước ngoài; đồng thời khuyến khích nhà đầu tư nước ngoài tham gia xử lý tổ chức tín dụng yếu kém…

“Có được dòng vốn đầu tư ngoại là điều chúng ta mong muốn, bản thân các nhà đầu tư nước ngoài cũng ngày càng quan tâm hơn tới thị trường tài chính Việt Nam, nhưng điều cốt yếu mà các nhà đầu tư quan tâm ở đây là room cho họ sẽ được nâng lên ở mức bao nhiêu để có quyền tham gia thực chất vào việc quản trị ngân hàng. Thực tế, trước đây có một số nhà đầu tư nước ngoài đã bỏ vốn vào Việt Nam, song tỷ lệ cũng chỉ có giới hạn, khả năng điều phối cũng như ảnh hưởng tới các quyết định trong hoạt động của các ngân hàng không như mong muốn, nên không ít trong số đó đã rút khỏi thị trường Việt Nam”, ông Nguyễn Quốc Hùng, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng chia sẻ.

Đồng thời, ông Hùng cho rằng, tỷ lệ sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài cần phân theo nhóm, như đối với các nhà băng đã triển khai áp dụng tiêu chuẩn Basel II trong hoạt động, đang có những sự chuẩn bị để tiến tới Basel III thì có thể xem xét nâng room ngoại cao hơn tỷ lệ 30% so với quy định hiện nay. 

"Nâng lên ở một tỷ lệ nào để có thể đủ hấp dẫn các nhà đầu tư nước ngoài bỏ vốn vào ngân hàng, song phải làm sao để hài hoà mới là điểm cần lưu ý. Bởi nếu họ có quyền quá lớn tham gia vào hoạt động ngân hàng thì sẽ có thể gây xáo trộn trong hệ thống. Mức nới room ra sao là quan trọng để tạo điều kiện cho ngân hàng thương mại hút FDI, nhưng quan trọng hơn là đảm bảo an toàn, an ninh cho hệ thống tài chính tiền tệ, đặc biệt với những quốc gia đang phát triển như Việt Nam”, ông Hùng nhấn mạnh.

Đồng quan điểm PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh cho rằng, tại Việt Nam số lượng ngân hàng không quá nhiều, chính vì thế nên mức độ ảnh hưởng nếu xảy ra chỉ tại một ngân hàng thôi cũng có thể gây tác động rất lớn tới toàn hệ thống và cả nền kinh tế. “Room ngoại trong tương lai sẽ phải nới thêm, nhưng tôi cho rằng nên nâng lên theo lộ trình, phù hợp theo thời kỳ cùng sự phát triển và ổn định của hệ thống tài chính - tiền tệ Việt Nam”, ông Thịnh kiến nghị.