Tiêu dùng xanh 

Tiêu dùng xanh (Green consumption) là một phần quan trọng trong chiến lược tăng trưởng xanh của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Đây là “bước đệm” của khái niệm tiêu dùng bền vững nhằm hướng tới giảm tác động của xã hội đối với môi trường.

Tiêu dùng xanh chỉ việc người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn sử dụng các sản phẩm hay dịch vụ thân thiện với môi trường. Đó là những sản phẩm được làm từ nguyên liệu tự nhiên, có thể tái chế hoặc phân hủy sinh học, không đe dọa đến hệ sinh thái tự nhiên, giảm thiểu tối đa các tác động tiêu cực đến môi trường sống trong quá trình sản xuất, sử dụng và thải bỏ. Và tất nhiên là không gây hại cho sức khỏe con người.

Ví dụ: Khi mua lương thực, thực phẩm nên chọn sản phẩm hữu cơ, sản phẩm nuôi trồng thủ công tại địa phương, có chứng nhận sản xuất bền vững như Ocop hay Vietgap, Organic, GlobalGAP, nhãn sinh thái Việt Nam…

Với hàng gia dụng nên ưu tiên các sản phẩm được tạo ra từ các nguyên liệu xanh có trong thiên nhiên như xơ mướp, xơ dừa, lục bình, giấy, bã mía, tre… với công nghệ sản xuất và quản lý thân thiện môi trường.

Sử dụng túi vải, túi giấy thay thế túi nilon. Ưu tiên cho sản phẩm có bao bì có thể tái chế hoặc phân hủy sinh học như giấy, giấy tái chế, nhựa sinh học PLA, nhựa tái chế, lá chuối…  

Nếu có điều kiện nên thay các thiết bị đời cũ bằng các thiết bị mới tiết kiệm năng lượng, như bóng đèn LED, máy giặt, tủ lạnh, máy điều hòa tiết kiệm điện…

Hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân, thay bằng phương tiện giao thông công cộng sử dụng nhiên liệu sạch, xe đạp, hoặc đi bộ trong trường hợp có thể. 

Việc nâng cao nhận thức về tiêu dùng xanh, sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường không chỉ bảo vệ môi trường mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe con người.  

Sản phẩm xanh

Muốn thực hiện tiêu dùng xanh tất phải có sản phẩm xanh. Sản phẩm xanh là sản phẩm thân thiện với môi trường được sản xuất từ nguyên liệu tái chế, nguyên liệu tự nhiên, hoặc có quy trình sản xuất ít gây ô nhiễm môi trường, ít sử dụng hóa chất độc hại. Vấn đề thuộc về nhận thức và hành động của nhà sản xuất và cung ứng ứng dịch vụ.  

Dịch vụ xanh là các dịch vụ được cung cấp theo hướng bảo vệ môi trường, chẳng hạn như dịch vụ giao thông công cộng nhiên liệu xanh, sử dụng năng lượng tái tạo trong hoạt động kinh doanh dịch vụ, hoặc giảm thiểu rác thải trong quá trình cung cấp dịch vụ…

Tiêu dùng xanh và sản phẩm xanh tác động qua lại với nhau rất mật thiết. Khi có nhiều người tiêu dùng chọn lựa tiêu dùng xanh tức họ đang khuyến khích các doanh nghiệp chú trọng vào “sản xuất xanh” nhằm cung cấp các sản phẩm thân thiện với môi trường. Các nhà sản xuất cũng vì thế buộc phải “chuyển mình” để phù hợp với nhu cầu và thị hiếu mới.

Nhiều bất cập

Tuy việc tiêu dùng xanh và sản phẩm xanh có tác động qua lại với nhau rất mật thiết nhưng trong thực tế vẫn còn nhiều bất cập.

Thứ nhất là đa số người tiêu dùng thiếu thông tin về sản phẩm xanh, nghe nói về sản phẩm xanh nhưng không biết cụ thể là những sản phẩm gì, của doanh nghiệp nào; Logo, dấu hiệu nhận biết sản phẩm xanh cũng không được phổ biến rộng khắp, do khâu truyền thông còn bỏ ngỏ, nhà sản xuất chưa coi trọng khai thác yếu tố "xanh" làm lợi thế cạnh tranh mà thường quan tâm đến giá thành hơn.

Vào siêu thị muốn tìm sản phẩm xanh rất khó vì không có khu vực dành riêng. Vẫn còn nhiều hàng hóa sử dụng bao bì bằng ni long, nhựa, gây khó cho người tiêu dùng lựa chọn. Đồng thời cùng với giá bán sản phẩm xanh thường cao hơn sản phẩm thông thường, những nỗ lực của các siêu thị chuyển sang dùng bao bì tự phân rã có nguồn gốc thiên nhiên cũng ít hiệu quả vì người dân ngại tốn kém trong hoàn cảnh kinh tế khó khăn.

Để thực hiện tiêu dùng xanh có hiệu quả, cần sự chung tay của mỗi cá nhân, cộng đồng, doanh nghiệp và chính phủ. Mỗi người hãy là một chiến binh tiêu dùng xanh để cùng nhau bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe cho chúng ta hôm nay và bảo vệ hành tinh cho các thế hệ mai sau.  

Tại Việt Nam, lối sống xanh được đưa vào quốc sách với rất nhiều chương trình hành động. Chương trình "Tháng tiêu dùng xanh" do Liên hiệp HTX Thương mại TP HCM (Saigon Co.op) và Báo Sài Gòn Giải Phóng tổ chức, lấy tháng 6 hằng năm làm "Tháng tiêu dùng xanh".

Dự án Việt Nam Xanh - do Ban Thường vụ Thành Đoàn TP.HCM chỉ đạo, báo Tuổi Trẻ và Liên minh Tái chế bao bì (PRO Việt Nam) tổ chức  -  đã làm lễ phát động chương trình hành dộng 2025  tại công viên 23 tháng 9 (Q.1, TP.HCM) vào 1/3 vừa qua.

Cùng với nhiều chương trình hành động khác nhằm giúp người tiêu dùng nâng cao ý thức sử dụng sản phẩm xanh đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp đẩy mạnh quy trình sản xuất xanh, tiến tới xây dựng một nền kinh tế xanh.