Thời gian vừa qua, việc mua, bán nhà ở xã hội (NOXH) là một trong những vấn đề nóng được đưa ra chất vấn, bàn luận. Qua đó, đã cho thấy rõ một số bất cập, hạn chế, cần sớm có giải pháp khắc phục. 

Đại biểu Nguyễn Hoàng Phương (Đoàn ĐBQH Hải Phòng) băn khoăn về điều kiện, tiêu chuẩn mua nhà ở xã hội với giá ưu đãi, thủ tục hành chính còn phức tạp thậm chí có biểu hiện tiêu cực. Người dân rất khó tiếp cận được mua nhà. "Có ý kiến cho rằng, đây là biểu hiện không đúng với  mục tiêu đề ra, thậm chí không loại trừ trường hợp lợi dụng chính sách, tiêu cực". 

"Có những dự án nhà ở xã hội chưa nghiệm thu nhưng việc rao bán nhà ở xã hội đã xuất hiện trên các trang mạng xã hội như Facebook, Zalo. Nếu có cuộc thanh tra, kiểm tra xem ai là người đang ở trong nhà ở xã hội, chắc chắn rằng sẽ có người không đúng đối tượng ưu đãi", đại biểu lo ngại.

Chưa kể, nhiều thông tin phản ánh việc người dân khó tiếp cận mua nhà ở xã hội hoặc muốn mua được căn hộ như ý phải trả một khoản tiền “chênh” thông qua môi giới thường gọi là “cò mua bán” với mức chênh lên tới vài chục hoặc vài trăm triệu đồng. Việc này được núp bóng dưới các hình thức như ký một hợp đồng dịch vụ tư vấn tại các sàn giao dịch bất động sản từ 50 đến 120 triệu đồng/căn hộ, có thể còn cao hơn tùy vị trí, diện tích...  

Đơn cử, xôn xao thị trường hồi tháng 6 vừa qua, các căn hộ tại dự án nhà ở xã hội A6-A7 tại đường Nguyễn Ái Quốc, phường Quang Vinh, TP Biên Hòa (Đồng Nai) liên tục được rao bán theo kiểu và giá "chợ đen". Hơn nữa, có người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội này còn sang nhượng lại suất mua. Cụ thể, giá được rao bán chênh lệch hơn 100 triệu đồng/căn so với giá gốc. 

Thông tin rao bán nhà ở xã hội chênh với giá gốc khiến nhiều người đặt nghi vấn về việc thẩm định hồ sơ những người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội. Theo quy định, phân khúc này chỉ được bán cho những người có thu nhập thấp, đáp ứng các điều kiện về hộ khẩu, nhà ở... 

Trước những bất cập trên, tại tọa đàm "Nhà ở xã hội: Đột phá từ chính sách mới", ngày 21/11, ông Huỳnh Trịnh Phong, Trưởng Phòng Quản lý quy hoạch và pháp chế, Sở Quy hoạch Kiến trúc TP.HCM kiến nghị Sở Xây dựng tiếp tục kiểm tra, giám sát năng lực của các tổ chức tư vấn, môi giới bất động sản theo quy định pháp luật. Chủ đầu tư các dự án nhà ở xã hội phải công khai, minh bạch đầy đủ các thông tin liên quan đến dự án; thực hiện các giao dịch theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định; chủ động ngăn chặn các thông tin sai lệch. 

"Đề xuất lập một trang web chuyên biệt về nhà ở xã hội. Trang web này sẽ công khai các dự án nhà ở xã hội, giúp người dân dễ dàng tra cứu và lựa chọn theo nhu cầu. Đây cũng là công cụ hỗ trợ hiệu quả trong việc minh bạch thông tin và kết nối giữa các dự án với người dân", ông Phong nêu quan điểm. 

Đồng thời, công khai giá bán nhà ở xã hội; các dự án đủ điều kiện bán nhà hình thành trong tương lai; danh sách các đối tượng được thông báo đủ điều kiện mua; các đối tượng đã được ký hợp đồng mua trên trang web của Sở Xây dựng.

"Quan trọng nhất là công khai thủ tục, tránh trục lợi chính sách, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để người dân biết muốn mua nhà thì đến gặp ai, ở đâu, đảm bảo chính sách được thực hiện đúng mục tiêu, hỗ trợ người thu nhập thấp, người lao động có khó khăn về nhà ở, đồng thời góp phần ổn định an ninh trật tự, phát triển kinh tế - xã hội", ông Phong cho hay.

Nhiều điểm mới trong chính sách nhà ở xã hội

Cụ thể là điều kiện thụ hưởng, Luật mới đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân thu nhập thấp, bãi bỏ điều kiện cư trú khi mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội. Với trường hợp thuê, chỉ yêu cầu đúng đối tượng mà không cần đáp ứng điều kiện về nhà ở, thu nhập. 

Ngoài ra, điều kiện về thu nhập cũng có thay đổi theo hướng nới lỏng hơn. Cụ thể, là cá nhân độc thân có lương dưới 15 triệu đồng/tháng, vợ chồng có tổng thu nhập không vượt quá 30 triệu đồng/tháng, với lực lượng vũ trang nhân dân, mức thu nhập được tính theo hàm đại tá.

Bên cạnh đó, với chính sách mới này, chủ đầu tư sẽ được vay vốn từ ngân hàng và với người dân không chỉ được vay để sửa chữa mà còn để mua nhà ở xã hội, giúp thúc đẩy sự phát triển nhà ở xã hội.

Chủ đầu tư được miễn tiền sử dụng đất, không cần thực hiện thủ tục xác định giá đất. Chủ đầu tư còn được hưởng lợi nhuận định mức tối đa 10% trên diện tích xây dựng nhà ở xã hội và ưu đãi tối đa 20% tổng diện tích đất hoặc sàn xây dựng để phát triển công trình thương mại.