Eat Just của Josh Tetrick nay đang là công ty trị giá hàng tỷ đô la từ kinh doanh bán gà thịt được "nuôi" trong phòng thí nghiệm đầu tiên trên thế giới. Chất protein của thương hiệu sinh trưởng từ trứng gà tạo bằng thực vật và cả từ một tế bào thịt duy nhất.

Như thế trong quy trình tạo ra món thực phẩm quen thuộc ở hành tinh này sẽ không có một động vật nào bị giết hại. Công cuộc khởi nghiệp độc đáo này của Josh Tetrick đang cố gắng thu phục khẩu vị của người tiêu dùng với miếng thịt gà ra đời từ phòng lab, một bằng sáng chế đã được Singapore phê duyệt vào cuối năm 2020 vừa qua.

Bắt đầu với trứng, thứ có trước con gà đối với Tetrick

Là người sáng lập và Giám đốc điều hành của Eat Just, Tetrick chịu trách nhiệm đưa món gà "nuôi" trong phòng thí nghiệm đầu tiên trên thế giới lên bàn ăn. Sự cách mạng thực phẩm mang tính bước ngoặt này đối với nhu cầu tiêu dùng của con người có khả năng sẽ phá vỡ các mô hình trang trại chăn nuôi công nghiệp. Câu đánh đố bao đời nay “Trứng có trước hay gà có trước?” nay đã có lời giải qua bước đột phá của Josh Tetrick, bởi với anh, trứng có trước và anh sẽ có thịt gà từ nó, nếu muốn.

Khái niệm đó xem ra vẫn là viển vông cho đến năm 2011 đối với Tetrick. Thời điểm ấy, ý tưởng thành lập một công ty thực phẩm quyết loại động vật sống ra khỏi phương trình của hệ thống thực phẩm của anh vừa chín muồi. Khi bắt đầu sự nghiệp hoạt động cho các tổ chức phi lợi nhuận ở châu Phi cận Sahara, tham vọng muốn khắc phục một trong những vấn đề lớn nhất của thế giới, tính bền vững của lương thực, luôn ám ảnh Tetrick. Chỉ với không tới 3.000 đô la trong tài khoản ngân hàng, anh quyết định trước mắt phài bắt đầu thực hiện một sáng tạo cụ thể. Đó là tìm cách tạo ra trứng gà từ... thực vật.

Vị CEO của Eat Just đã thành công với ý tưởng cách mạng ấy khi tin tưởng vào lý luận này: trên thế giới có đến 375.000 loài thực vật, và anh đánh cược vào một xác suất, thể nào phòng lab cũng tạo ra được trứng gà từ kho thiên nhiên khổng lồ này. Và anh đã đúng. Các nhà đầu tư thích thú và tin tưởng vào tầm nhìn của Tetrick. Ngay sau khi công ty được thành lập, nhà tỷ phú công nghệ Vinod Khosla và đối tác kinh doanh Samir Kaul đã tham gia và rót ngay 500.000 USD cho ý tưởng.

Có vốn trong tay Josh Tetrick bắt đầu thuê các nhà khoa học thực phẩm, chuyên gia hóa sinh, sinh học phân tử, dân hóa học phân tích và đầu bếp cùng hội tụ cộng tác. Sau thời gian thử nghiệm khá dài, cả ê-kíp đã nghiên cứu đậu xanh, một loại đậu giàu protein thường được sử dụng trong các món ăn trên khắp châu Á. Thế rồi vào năm 2018, sản phẩm đầu tiên của Eat Just là Just Egg, trứng gà thực vật nhân tạo ra đời. Đến nay, công ty đã bán cả 100 triệu hộp trứng loại này ở các nhà bán lẻ lớn như Walmart, Whole Food Markets và Alibaba.

Nhưng trứng chỉ là sự khởi đầu.

Tuy nhiên Josh Tetrick không chỉ đừng ở đó. Những gì họ muốn làm tiếp theo cũng là thịt gà và thịt bò thật, nhưng không cần đến từ trứng do thực vật tạo ra. Mục đích tối thượng của Eat Just phải là, thịt gà và thịt bò của công ty không yêu cầu giết động vật và cũng không được sử dụng bất cứ giọt kháng sinh nào. Tetrick muốn quảng bá một quá trình cách tân được gọi là nông nghiệp tế bào, tức tạo thịt nuôi bắt đầu bằng tế bào.

Tế bào được thu thập từ một con gia cầm sống thông qua sinh thiết, một miếng thịt tươi, lấy gốc từ lông hay từ một ngân hàng tế bào. Sau đó nó được cung cấp chất dinh dưỡng giống như những chất có trong đậu nành và ngô trước khi được để tự phát triển trưởng thành. Quá trình này mất khoảng 14 ngày kể từ khi bắt đầu cho đến khi kết thúc cho ra thành phẩm cuối cùng là thịt dăm sống. Có một chút rắc rối về chuyện giấy tờ trong quy trình này là việc tạo ra sản phẩm thịt nuôi cấy tế bào tương đối dễ dàng, phần khó hơn là chờ đợi đạt cho được sự chấp thuận theo quy định của Ủy ban thực phẩm của các quốc gia, thường phải mất cỡ hai năm.

Vào cuối năm 2020 vừa rồi, Singapore trở thành đất nước đầu tiên phê duyệt sản phẩm thịt gà cốm nuôi cấy hàng đầu của Eat Just bán trên toàn quốc với thương hiệu Good Meat. Món gà này hiện đã có mặt tại nhà hàng Singapore 1880, với giá bán lẻ khoảng 17 USD cho một suất ăn lập sẵn. Nhiều nhà hàng khác tại đây dự kiến cũng sẽ đi vào hoạt động cung cấp sản phẩm này trong những tháng tới. Như thế Đảo quốc sư tử đã là nơi đặt trụ sở chính của Eat Just tại châu Á - Thái Bình Dương và nhà máy đầu tiên của tập đoàn này tại châu Á. Công ty cũng đang xem xét chọn Singapore làm tổng hành dinh sản xuất và xuất khẩu toàn cầu cho Good Meat.

Cuộc cách mạng hóa nông nghiệp chăn nuôi

Qua Eat Just, sự gia tăng của các công ty khởi nghiệp thực phẩm đang bứt tốc trong bối cảnh nền chăn nuôi công nghiệp nay bị giám sát chặt chẽ về các hoạt động phi đạo đức và tác động có hại đối với môi trường. Ngành truyền thống này xưa nay đã hỗ trợ sinh kế cho ít nhất 1,3 tỷ người trên toàn cầu cũng như đã và đang chạy đua để đáp ứng nhu cầu về thịt.

Trong khi đó, mỗi năm ước tính thế giới có khoảng 50 tỷ con gà bị giết để làm thực phẩm. Ngành nông nghiệp thực phẩm này tính rộng ra cũng là nguyên nhân của 10% -12% lượng phát thải khí nhà kính, đầu mối chính gây biến đổi khí hậu. Bên cạnh đó một số người vẫn còn nghi ngờ về giá trị dinh dưỡng và tính phù hợp của các loại thịt gia cầm nuôi đối với sức khỏe con người.

Josh Tetrick khẳng định quy trình mới vừa sạch vừa đạo đức hơn so với nông nghiệp truyền thống. Trên thực tế, nhu cầu về các sản phẩm thịt thay thế như thịt được nuôi cấy hoặc có nguồn gốc từ thực vật dường như đang tăng. Vào năm 2020, quy mô thị trường đã đạt khoảng 800 triệu USD. Vì vậy, có khả năng với giá thấp hơn và song hành với kiến thức cao hơn, người tiêu dùng sẽ quan tâm mua chúng để thay thế thịt kiểu cũ.

Một báo cáo ước tính thị trường thịt thay thế có thể đạt trị giá 140 tỷ đô la, chiếm 10% của ngành công nghiệp thịt toàn cầu trong vòng thập kỷ tới. Beyond Meat và Impossible Foods là một trong những cái tên đang tạo ra làn sóng thịt làm từ thực vật, trong khi các thương hiệu như Memphis Meats đang khai thác các sản phẩm protein đến từ nuôi cấy.

Chuẩn bị vươn ra toàn cầu

Tuy nhiên, việc phá vỡ sự thống trị của ngành nông nghiệp chăn nuôi đã được thiết lập từ ngàn đời sẽ khó xảy ra trong một sớm một chiều. Để điều này trở nên phổ biến, con người phải vượt qua các bước hạn chế như phê duyệt quy định, quy mô sản xuất và giáo dục người tiêu dùng, chí ít cả ba chuẩn ấy phải được tập trung chú trọng cùng một lúc.

Tiên quyết là phải có nhiều vốn. Theo Tetrick, Eat Just đã huy động được hơn 400 triệu đô la từ các nhà đầu tư, bao gồm Khosla Ventures, Founders Fund, Gate Ventures và Singapore’s Temasek. Hiện thương hiệu đang tìm kiếm nguồn tài trợ với mức định giá 2 tỷ đô la. Ê-kíp của Josh Tetrick cũng định niêm yết cổ phiếu sau khi đã đạt được lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh. Anh tin cuộc đặt cược sẽ thành công nếu có niềm tin mỗi ngày thể hiện qua hành động. Eat Just và các sản phẩm cách mạng chắc chắn cuối cùng sẽ được Hoa Kỳ rồi châu Âu chấp thuận.