Khán giả bị lừa dối trắng trợn.

Gần đây, trong chương trình "Hành lý tình yêu" (phát sóng đêm 29/11 trên kênh VTV3), chàng thanh niên tên Công Hoàng tự nhận là người gốc Huế, sau khi công khai tiêu chí chọn người yêu, đã khẳng định sẽ ly hôn nếu vợ không sinh được con trai. Bên cạnh đó, anh thanh niên này cũng chia sẻ, phong tục trong gia đình cũng mang yếu tố “trọng nam khinh nữ”, khi có giỗ kỵ, đàn ông con trai sẽ được ngồi mâm trên, sau khi cúng ông bà, được ăn trước.

Phần còn lại ăn không hết mới chuyển xuống mâm dưới nhà cho đàn bà con gái ăn sau. Những chia sẻ này ngay lập tức nhận làn sóng phản ứng mạnh mẽ không chỉ từ cộng đồng người Huế, mà còn cả khán giả trên khắp cả nước, bởi những chi tiết không chính xác. Nhiều người thậm chí cho rằng anh có ý xúc phạm, làm xấu hình ảnh, văn hoá của người dân cố đô.

Trả lời phỏng vấn báo chí, ông  Phan Thiên Định – Bí thư Thành ủy Huế cho rằng: “Nhiều người nhìn vào, nếu không hiểu, họ sẽ mặc định người Huế là như thế. Người Huế là lạc hậu, gia trưởng, bảo thủ, trọng nam khinh nữ.... Anh thanh niên kia có thể chỉ đơn giản đưa ra quan điểm, góc nhìn của anh ấy, nhưng nhà sản xuất, những người kiểm duyệt một chương trình tại sao lại để một chương trình như vậy lên sóng”. Trước tình hình này, Công Hoàng lên tiếng xin lỗi khán giả, đồng thời cũng thú nhận anh tham gia với tư cách một diễn viên, nên phải theo kịch bản từ nhà sản xuất.

Tuy nhiên, lời xin lỗi muộn màng của Công Hoàng sẽ “lựa chọn kỹ những kịch bản, cũng như học hỏi thêm để kiểm soát tốt những phát ngôn" vẫn không làm dư luận dịu xuống. Bởi khán giả ngay lập tức cũng phát hiện anh đã từng xuất hiện trong chương trình "Cho phép được yêu" (phát sóng tháng 5/2021 trên HTV7), cũng với vai trò một chàng trai đi tìm người trong mộng.

Đáng nói hơn, trong chương trình, Công Hoàng còn xuất hiện cùng một người bố giả, do một diễn viên quần chúng thủ vai. Đương nhiên, không có quan hệ yêu đương nào thật sự được thiết lập, dù trong chương trình này Công Hoàng đã ngỏ lời yêu và hứa sẽ chăm sóc cô gái được chọn.

Đây là một trường hợp cụ thể cho thấy nhà sản xuất đã bất chấp tất cả để lừa dối khán giả. Họ nhân danh phục vụ khán giả để kiếm tiền bằng mọi giá, thu hút, câu view, câu like bằng những thủ pháp gian dối, bất chấp sai trái về văn hóa  

Giới hạn nào cho chiêu trò? 

Đây không phải lần đầu tiên khán giả cảm thấy bị lừa dối khi xem các chương trình truyền hình thực tế, game show phát sóng thời gian gần đây. Không chỉ các chương trình hẹn hò, mà các chương trình với nhiều formart khác nhau đã khiến khán giả ngán ngẩm vì cố tình tạo ra các câu chuyện, scandal đầy dramma để câu view, thu  hút thêm nhiều tương tác. Câu chuyện với các nhân vật người chơi trong các show hẹn hò như: "Người ấy là ai", "Vô lăng tình yêu", "Tỏ tình hoàn mỹ"…, khiến khán giả ngày càng đặt nghi vấn về tính chân thật của chương trình.  

Trong đó, hàng loạt tình tiết gây sốc thậm chí phản cảm khi các nhân vật nam lúc thì đòi hỏi người yêu phải còn trinh, tuyên bố không yêu vẫn cưới, chỉ cần chăm sóc ba mẹ mình, thậm chí một nam ca sĩ trẻ tham gia chương trình "Tỏ tình hoàn mỹ", đã khiến khán giả phản ứng khi cố tình hôn nhân vật nữ, nhưng sau đó phủ nhận chỉ là bạn bè….

Còn các nhân vật người chơi nữ khi thì đòi hỏi “nhà trai” phải có tài sản 15 tỷ, lúc đòi bạn trai cung cấp tiền cho đi chơi du lịch châu Âu, chơi chứng khoán, mua bán bất động sản…, nhưng giao ước không nấu ăn nếu thành đôi… 

Tuy nhiên, những nhân vật người chơi hiếm khi công khai việc phải làm theo kịch bản, dù không ít đạo diễn chương trình giấu tên khẳng định, những chi tiết gây sốc như trên được dàn dựng là có thật. Người chơi phải theo các quy ước đã giao kèo, nên việc tạo ra những tranh cãi luôn có trong kịch bản. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp khi gặp phản ứng dư luận, gần như hậu quả chỉ người chơi bị ảnh hưởng, nhận phải “gạch đá” nặng nề nhất. 

Truớc đây, khán giả từng sốc khi phát hiện một ca sĩ đã tự hư cấu hoàn cảnh bi đát của mình, thay đổi thân phận khi tham gia một chương trình ca hát. Hậu quả sau đó, nữ ca sĩ này đã không dám xuất hiện vì bị khán giả tẩy chay một thời gian dài bởi không đo lường mặt trái sự nổi tiếng do game show tạo ra. 

Một nhà thiết kế thời trang trẻ cũng chia sẻ, anh đã từng nhận vai một người có tính sân si, ích kỷ khó chịu khi tham gia chương trình dành cho nhà thiết kế trẻ.

Cho đến nay, sau nhiều năm gây dựng sự nghiệp, anh vẫn khổ tâm khi không biết làm cách nào để xoá ấn tượng xấu của mọi người về mình, vốn do chương trình tạo ra. Thời gian gần đây, khán giả ngày càng quen với các thủ pháp xây dựng các chương trình truyền hình thực tế, phần lớn du nhập từ các nước. Nhà sản xuất có những thủ pháp sắp xếp dàn dựng như thật và thậm chí, phải có “diễn viên gà nhà” để  gây hiệu ứng cho thí sinh.  

Nhưng những thủ thuật này đều dựa trên cơ sở tôn trọng khán giả, vì khán giả. Chiêu trò, thủ pháp trong dàn dựng chương trình chỉ được dùng để tạo ra tình huống cho có chất thực tế chứ không phải “biến không thành có” và đánh lừa khán giả.

Ở thời buổi sự phát triển mạnh của mạng xã hội, khi công chúng có thể giám sát mọi lúc mọi nơi, không có gì có thể giấu mãi được. Khán giả không thể nào chấp nhận nhà sản xuất bất chấp tất cả, vì lợi nhuận, tạo ra những con người giả, số phận giả để mưu cầu sự thương hại, chú ý từ khán giả. 

Tuy nhiên, điều khán giả quan tâm là vai trò giám sám nội dung của các nhà đài trong việc hợp tác sản xuất chương trình. Trong nhiều tình huống khi có sự cố xảy ra, các nhà đài vẫn im lặng, chưa lên tiếng chịu trách nhiệm.

Bên cạnh qui định của cơ quan chức năng, các nhà đài không thể giao khoán “sóng” cho các đơn vị sản xuất truyền thông muốn làm gi thì làm, hay chỉ lên tiếng suông kêu gọi chữ tâm của những người làm kinh doanh văn hoá. Hậu quả là điều khó tránh khỏi .