Trả lời trong Họp báo thường kỳ Bộ Công thương, chiều 30/9, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cho hay, hoạt động xuất nhập khẩu gắn kết chặt chẽ với hoạt động sản xuất công nghiệp, sản xuất nông nghiệp…

Trong quý 2 và quý 3 năm 2021, dịch Covid-19 bùng phát mạnh mẽ, “đánh” trực tiếp vào các trung tâm công nghiệp lớn từ miền Bắc cho đến miền Nam. Trong khi đó, 19 tỉnh thành phía Nam chiếm 45% kim ngạch xuất khẩu của cả nước nhưng hoạt động sản xuất và xuất khẩu bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi dịch Covid-19 với các lệnh giãn cách xã hội ở mức cao nhất.

Điều này dẫn đến việc nhập siêu trong 4 tháng giữa năm liên tục ở mức cao. Cụ thể: Tháng 4 nhập siêu 1,22 tỷ USD; tháng 5 nhập siêu 2,07 tỷ USD; tháng 6 nhập siêu 1 tỷ USD và tháng 7 là 1,7 tỷ USD.

Đến tháng 8, nhập siêu vẫn còn nhưng hạ xuống chỉ còn hơn 100 triệu USD. Bắt đầu sang tháng 9, cán cân thương mại đã đảo chiều, quay trở lại xuất siêu với con số 500 triệu USD. Như vậy, lũy kế 9 tháng đầu năm, Việt Nam nhập siêu 2,13 tỷ USD.

Tính chung 9 tháng đầu năm 2021, kim ngạch xuất khẩu cả nước tăng 18,8% so với cùng kỳ năm trước. Theo ông Hải, đây là mức tăng khá lớn, trong khi năm 2020, kim ngạch xuất khẩu chỉ tăng 7% so với năm 2019.

Mặc dù so với tốc độ tăng trưởng nhập khẩu (tăng 30,5%) thì tốc độ tăng trưởng xuất khẩu chưa thể đuổi kịp, tuy nhiên, con số nhập siêu 2,13 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm so với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cũng chỉ chiếm 0,18%. “Có thể nói đây là khoảng cách không phải quá lớn”, ông Hải nói.

Cũng theo đại diện Cục Xuất nhập khẩu, trong 3 tháng cuối năm, nếu tình hình kinh tế ổn định và dần kiểm soát được dịch bệnh, các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp phía Nam lấy lại hoạt động sản xuất, khôi phục đà tăng trưởng, khi đó cán cân thương mại sẽ cân bằng, nếu khả quan hơn có thể tiếp tục xuất siêu.

Theo Bộ Công thương, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam đang có những thuận lợi nhờ việc đang khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do và nhu cầu thị trường đang tăng vào dịp mua sắm cuối năm, đặc biệt là nhóm hàng Việt Nam có lợi thế.

Tuy nhiên, dịch bệnh vẫn còn diễn biến khó lường ở TP.HCM và các tỉnh phía Nam khiến cho hoạt động sản xuất, kinh doanh xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp gặp không ít khó khăn, giao thông vận tải, logistics chưa bình thường trở lại.

Các doanh nghiệp hoạt động trong điều kiện phải đảm bảo phòng, chống dịch với những yêu cầu nghiêm ngặt, phải đáp ứng được các điều kiện sản xuất "3 tại chỗ" hoặc "một cung đường, hai điểm đến”. Nguy cơ thiếu lao động sản xuất sau khi dịch được kiểm soát, đặc biệt là lao động trong lĩnh vực cần có tay nghề như cơ khí, điện tử…

Các mặt hàng nông, thủy sản thời gian gần đây gặp khá nhiều bất lợi khi Trung Quốc liên tục tăng cường các biện pháp kiểm soát dịch bệnh tại các cửa khẩu biên giới phía Bắc.

Do đó, từ nay đến cuối năm, để ngăn chặn đà suy giảm xuất khẩu do ảnh hưởng của đại dịch, Bộ Công thương đã và đang tập trung các giải pháp củng cố và mở rộng thị trường xuất khẩu, tận dụng tối đa lợi thế từ các FTA đã có hiệu lực; hướng dẫn doanh nghiệp chú trọng vào các thị trường nhỏ và thị trường ngách.

Bộ Công thương hiện đã ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 23 tháng 8 năm 2021 về tăng cường quản lý xuất khẩu, nhập khẩu một số mặt hàng chiến lược; làm việc với Đại sứ quán Trung Quốc đề nghị tạo thuận lợi cho hoạt động thông quan, xuất khẩu hàng hóa qua cửa khẩu biên giới phía Bắc.

Bên cạnh đó, bộ cho biết sẽ tiếp tục đổi mới, tổ chức các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu cả trong và ngoài nước trên môi trường trực tuyến, dựa trên những nền tảng mới, tập trung vào những hàng hóa, nông sản đang vào mùa vụ.