Sau khi Quốc hội cho phép Đà Nẵng thí điểm thành lập Khu Thương mại tự do, tại Diễn đàn Logistics Việt Nam 2024 hôm 2/12, với sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũng đề xuất hình thành Khu thương mại tự do Cái Mép.

Lý giải về đề xuất này, tại diễn đàn, ông Phạm Viết Thanh, Bí thư Tỉnh ủy Bà Rịa - Vũng Tàu cho biết việc hình thành khu thương mại tự do gắn với cảng biển tại khu vực Cái Mép Hạ, chính là một bước đi chiến lược để hoàn thiện hạ tầng logistics vùng Đông Nam bộ.

“Khu thương mại tự do Cái Mép kết nối với cảng hàng không quốc tế Long Thành, cảng biển nước sâu Cái Mép - Thị Vải một cách đồng bộ, tạo ra lợi thế cạnh tranh tuyệt đối của quốc gia để làm mới động lực cũ, tạo ra động lực mới trong thu hút đầu tư thế hệ mới trong không gian dịch vụ - công nghiệp - đô thị trên hành lang kinh tế Đông Tây từ Mộc Bài đến Cái Mép - Thị Vải”, ông Thanh nói.

Thực tế những năm qua, mô hình Khu thương mại tự do đã được nhiều quốc gia (như Singapore, Trung Quốc, Hàn Quốc, UAE…), áp dụng rất thành công, giúp giảm giá thành, tăng tính cạnh tranh của sản phẩm và tối ưu hóa dòng chảy hàng hóa, nâng cao năng lực logistics, thu hút đầu tư nước ngoài. Khu thương mại tự do là một trong những lợi thế cạnh tranh quan trọng và là công cụ hữu hiệu để các quốc gia tận dụng tối đa lợi ích mà quá trình hội nhập mang lại.

GS.TS John Kent, Trường Đại học Arkansas, Mỹ đánh giá Việt Nam ở kỷ nguyên mới khi có thế hệ lãnh đạo năng động, vị trí địa lý thuận lợi bậc nhất trong dòng chảy thương mại quốc tế. Với các tỉnh thành giáp Trung Quốc, vị giáo sư khuyến nghị Việt Nam có thể tận dụng tốt đường biên giới này để hình thành các khu thương mại tự do là khu vực chuyên biệt dành cho thương mại quốc tế, đầu tư nước ngoài, kho ngoại quan và chế biến xuất khẩu.

Ngoài ra Việt Nam có thể phát triển các khu hợp tác kinh tế và biên giới để khuyến khích thương mại biên giới và chế biến xuất khẩu, cải thiện quan hệ với nước láng giềng và cải thiện điều kiện kinh tế ở những khu vực có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống.

Ở những khu vực này có thể  tập trung vào sản xuất linh kiện, để vật tư đầu vào từ tỉnh Quảng Đông có thể vào Việt Nam sản xuất và xuất khẩu trở lại hay tung ra thị trường. Các hành lang kinh tế như Quảng Đông, Côn Minh tập trung rất nhiều hoạt động sản xuất. Đây là lợi thế quan trọng của Việt Nam khi có đường biên giới tiếp giáp với khu vực này.

“Việt Nam có thể hướng tới trở thành quốc gia thương mại tự do với việc thành lập nhiều khu thương mại tự do khác nhau giống như Singapore”, GS.TS John Kent khuyến nghị.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cũng cho rằng xu hướng logistics trên thế giới là sự cạnh tranh quyết liệt để khai thác lợi thế địa chính trị. Các quốc gia xung quanh Việt Nam đang có những động thái rất mạnh mẽ để thúc đẩy gia tăng hoạt động logistics.

Trung Quốc với sáng kiến “Vành đai và con đường” đã triển khai cách đây 10 năm và đã đạt nhiều thành tựu. Singapore từ cách đây 5 thập kỷ xác định logistics là điểm xuất phát cho sự thịnh vượng của mình khi đặt mục tiêu thành trung tâm trung chuyển lớn nhất khu vực. Các quốc gia khác như Lào, Campuchia, Thái Lan cũng có chiến lược phát triển logistics mạnh mẽ khi họ tập trung xây dựng các tuyến đường sắt cao tốc mới...

Việt Nam nằm ở vị trí trung tâm của Đông Nam Á, nơi giao lưu của luồng hàng hóa rất mạnh nhưng chưa khai thác tối đa lợi thế này. Vì vậy quan điểm của ông Hải là khi xây dựng chiến lược logistics cần coi logistics là một ngành dịch vụ trọng điểm, ưu tiên cao để phát triển.

“Có thể nói dịch vụ logistics đã tồn tại rất lâu, hiện diện khắp nơi trong cuộc sống nhưng việc nhìn nhận nó như một ngành kinh tế như dịch vụ viễn thông, ngân hàng, du lịch chưa đầy đủ. Chúng tôi mong muốn có sự quan tâm của Chính phủ để đưa ngành dịch vụ logistics lên một tầm cao mới”, ông Hải nói. 

Dự phiên toàn thể Diễn đàn Logistics Việt Nam năm 2024, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ 3 mục tiêu và 7 giải pháp lớn mang tính đột phá để phát triển ngành logistics Việt Nam, trong đó có việc xây dựng, phát triển quốc gia thương mại tự do. 

Thủ tướng cũng giao Bộ Công Thương chủ trì, cùng các bộ, ngành xây dựng chiến lược phát triển ngành logistics, đề án phát triển quốc gia thương mại tự do, phát triển các khu thương mại tự do ở biên giới. “Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh nhiều trung tâm dịch vụ logistics chất lượng cao gắn với các khu thương mại tự do, trong đó Bà Rịa - Vũng Tàu phải đi đầu trong quá trình này”, Thủ tướng nhấn mạnh.