Các quốc gia trên thế giới đang thực hiện những bước đi lớn để củng cố nền kinh tế, chuẩn bị cho khả năng suy thoái nghiêm trọng khi chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc trở nên căng thẳng hơn.

Ngân hàng trung ương các nước đang cùng nhau cắt giảm lãi suất, với Ấn Độ, New Zealand và Philippines dẫn đầu trong tuần này, và nhiều nước khác dự kiến sẽ nối đuôi theo trong những ngày tới. Chính phủ Hàn Quốc đã công bố một gói biện pháp hỗ trợ khẩn cấp trị giá hàng tỷ đô la cho ngành ô tô của nước này, bao gồm trợ cấp cho các nhà sản xuất. Một số quốc gia, bao gồm Úc, Tây Ban Nha và Canada đang kêu gọi người tiêu dùng mua thay đổi thói quen mua sắm, đánh đổi thực phẩm nhập khẩu và đồ gia dụng lấy các sản phẩm nội địa để hỗ trợ các công ty trong nước đang gặp khó khăn.

Canada thậm chí còn có kế hoạch sử dụng số tiền thu được thông qua mức thuế mới áp dụng đối với Hoa Kỳ để giúp trả lương cho công nhân sản xuất ô tô bị ảnh hưởng bởi thuế quan.

Các bước đi này diễn ra khi Mỹ và Trung Quốc tiếp tục đấu khẩu với nhau trong một cuộc chiến “ăn miếng trả miếng” để xem ai có thể gây ra nhiều đau đớn kinh tế nhất. Trong động thái gần đây, Trung Quốc cho biết họ sẽ tăng thuế đối với hàng hóa của Hoa Kỳ lên 125% để trả đũa với mức tăng trước đó của Nhà Trắng, đồng thời nói thêm rằng họ sẽ không tăng thuế thêm nữa và bất kỳ mức tăng thuế nào nữa của Hoa Kỳ sẽ được thế giới xem như "trò đùa".

Song song, Trung Quốc cũng đang tăng cường hỗ trợ cho các nhà máy của mình khi thuế quan của Hoa Kỳ đe dọa kìm hãm tăng trưởng và cản trở xuất khẩu của nước này. Công ty thương mại điện tử JD.com cho biết họ sẽ mua khoảng 27 tỷ đô la hàng hóa từ các công ty Trung Quốc trong năm tới để giúp họ chuyển giao hoạt động kinh doanh với người tiêu dùng Trung Quốc.

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã để cố tình làm đồng nhân dân tệ suy yếu so với đồng đô la, một phương thức tạo lợi thế cho xuất khẩu. Trong khi chính phủ Bắc Kinh được kỳ vọng sẽ vay và chi tiêu nhiều hơn để chống lại sự trì trệ của hoạt động thương mại. Trung Quốc "không sợ bất kỳ sự đàn áp bất công nào", lãnh đạo của nước này, Tập Cận Bình, cho biết hôm thứ Sáu.

Đã có nhiều dự đoán báo động cho một đợt trì trệ cho nền kinh tế toàn cầu khi thuế quan của Mỹ bắt đầu có hiệu lực, và thậm chí có thể rơi vào suy thoái nếu chiến tranh thương mại tiếp tục leo thang.

Các nhà kinh tế tại Capital Economics cho biết trong một báo cáo hôm thứ Sáu rằng tăng trưởng toàn cầu có thể giảm xuống còn 2,2% vào năm 2025, thấp hơn nhiều so với ngưỡng 2,5% vốn được xem là mức báo hiệu cho suy thoái toàn cầu.

Họ cho biết: "Điều quan trọng phụ thuộc vào khả năng các quốc gia có thể đạt được thỏa thuận với Hoa Kỳ để đàm phán giảm thuế quan hay không".

Hơn 70 quốc gia đang tham gia vào các nỗ lực khẩn cấp để đàm phán các thỏa thuận tạm thời với Washington trước thời hạn tháng 7 về mức thuế quan đối ứng. Các quốc gia như Việt Nam đã đưa ra ý tưởng mua thêm khí đốt tự nhiên hóa lỏng và các sản phẩm nông nghiệp từ Hoa Kỳ, hoặc giảm thuế quan và dỡ bỏ các rào cản pháp lý đối với hàng nhập khẩu với hy vọng tránh được mức thuế cao hơn có thể đè bẹp nền kinh tế của họ.

Nhưng với kết quả đàm phán vẫn chưa rõ ràng, và một số mức thuế đã có hiệu lực, các chính phủ cũng đang tìm cách ổn định nền kinh tế của họ. Các biện pháp bao gồm hỗ trợ có mục tiêu cho các ngành công nghiệp bị ảnh hưởng bởi thuế quan cũng như các động thái chính sách nhằm củng cố tăng trưởng nếu tình trạng gián đoạn thương mại và thị trường tài chính trở nên tồi tệ hơn.  

Ngân hàng Anh đã hoãn kế hoạch bán trái phiếu chính phủ Anh khỏi danh mục mua tài sản của mình vào thứ Năm, đổ lỗi cho sự biến động của thị trường trái phiếu do đợt bán tháo trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ gây ra.

Gói 2 tỷ đô la của Hàn Quốc, được phê duyệt vào thứ Ba, bao gồm các khoản vay giá rẻ, giảm thuế và trợ cấp cho các nhà sản xuất ô tô, một lĩnh vực xuất khẩu quan trọng. Chính phủ nước này cho biết họ cũng sẽ tạm thời giảm thuế đối với việc mua ô tô mới tại Hàn Quốc và tăng trợ cấp cho các nhà sản xuất xe điện để hỗ trợ doanh số bán ô tô trong nước.

Tại Tây Ban Nha, Thủ tướng Pedro Sánchez vào đầu tháng 4 đã triển khai gói viện trợ cho các  ngành công nghiệp trị giá khoảng 16 tỷ đô la để giảm tác động của thuế quan, bao gồm các khoản vay cho các công ty, hỗ trợ cho các nhà sản xuất ô tô và tài trợ cho chiến dịch mua hàng nội địa. Ngân hàng phát triển Bồ Đào Nha đã mở rộng tín dụng thương mại và viện trợ bảo hiểm để giúp các nhà xuất khẩu tìm kiếm thị trường mới.

“Thương mại toàn cầu đang được chuyển đổi nên chúng ta phải tiến xa hơn và nhanh hơn trong việc định hình lại nền kinh tế của mình”, Thủ tướng Anh Keir Starmer phát biểu vào ngày 06/04, công bố kế hoạch tạo điều kiện cho các nhà sản xuất ô tô có thời gian để thực hiện các mục tiêu  môi trường nhằm giúp họ quản lý thuế quan. Ông cho biết sẽ có thêm nhiều sự trợ giúp cho các lĩnh vực khác.

Canada đã áp thuế đối ứng 25% đối với khoảng 67.000 xe ô tô do Hoa Kỳ sản xuất để trả đũa mức thuế 25% mà Hoa Kỳ áp dụng đối với xe ô tô nhập khẩu. Ottawa ước tính sẽ thu được khoảng 5,7 tỷ đô la từ mức thuế này, số tiền sẽ được sử dụng để trả cho công nhân ô tô và các công ty phụ tùng ô tô bị ảnh hưởng bởi mức thuế của Hoa Kỳ.

Thủ tướng Canada Mark Carney, hiện đang vận động tranh cử trong cuộc bầu cử liên bang dự kiến diễn ra vào ngày 28/04, đã tạo điều kiện thuận lợi hơn cho những người lao động bị sa thải nộp đơn xin bảo hiểm việc làm, hoãn nộp thuế cho các tập đoàn và yêu cầu ngân hàng Phát triển doanh nghiệp của Canada cho các công ty trong các ngành chịu thuế quan vay thêm vốn.

Tuần này, Carney đã cảnh báo rằng nguy cơ suy thoái ở Hoa Kỳ đã leo thang, điều này sẽ buộc chính phủ phải vào cuộc để giúp người dân Canada giảm thiểu hậu quả kinh tế. Đối thủ tranh cử của ông, lãnh đạo đảng Bảo thủ Pierre Poilievre, cũng đã cam kết hỗ trợ tài chính cho người lao động trong các lĩnh vực chịu thuế quan và cho biết ông cũng sẽ sử dụng số tiền này để cắt giảm thuế.

Ngân hàng Trung ương Châu Âu họp vào thứ năm và dự kiến sẽ cắt giảm lãi suất chủ chốt của mình xuống một phần tư điểm phần trăm để giúp bảo vệ nền kinh tế khu vực đồng euro khỏi thuế quan. Ngân hàng Anh sẽ không họp cho đến tháng 5, nhưng cũng dự kiến sẽ cắt giảm lãi suất xuống một phần tư điểm vào thời điểm đó. Một phần nhờ vào sự phục hồi mạnh mẽ của đồng franc Thụy Sĩ do sự biến động của thị trường tài chính và thương mại, ngân hàng trung ương Thụy Sĩ hiện được dự kiến sẽ cắt giảm lãi suất xuống 0 tại cuộc họp tiếp theo vào tháng 6.

Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ Sanjay Malhotra, trong tuyên bố kèm theo quyết định cắt giảm lãi suất của ngân hàng trung ương hôm thứ Tư, cho biết ngoài việc xuất khẩu yếu hơn, sự bất ổn do căng thẳng thương mại gây ra có nguy cơ làm giảm đầu tư và chi tiêu của người tiêu dùng, gây tổn hại đến tăng trưởng kinh tế nói chung.

Ngân hàng Dự trữ New Zealand cũng thẳng thắn: "Sự gia tăng các rào cản thương mại toàn cầu làm suy yếu triển vọng hoạt động kinh tế", hội đồng thiết lập lãi suất của ngân hàng này cho biết, đồng thời cũng cắt giảm lãi suất.

Các quan chức Ấn Độ lo ngại rằng hàng hóa bị loại khỏi thị trường Hoa Kỳ có thể sẽ đến Ấn Độ, làm suy yếu các nhà sản xuất trong nước. Piyush Goyal, Bộ trưởng Thương mại Ấn Độ, trong bài phát biểu hôm thứ Hai đã kêu gọi các doanh nghiệp Ấn Độ thực hành "chủ nghĩa dân tộc kinh tế" và ủng hộ các nhà cung cấp trong nước hơn là các nhà nhập khẩu giá rẻ, đồng thời nêu bật một cách khác mà các chính phủ hy vọng nền kinh tế của họ có thể vượt qua cơn bão thương mại.