Hai cường quốc giằng co quyền lực: Nền tảng thương mại rạn nứt, tham vọng chiếm lĩnh toàn cầu gia tăng

Hoa Kỳ và Trung Quốc, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, đang ngày càng lún sâu vào một cuộc đối đầu phức tạp, vượt ra ngoài phạm vi thương mại đơn thuần để bao trùm cạnh tranh chiến lược trên mọi lĩnh vực.

Khởi nguồn từ những bất đồng sâu sắc về thương mại, mối quan hệ song phương này đã leo thang thành một cuộc giằng co quyền lực toàn diện, định hình lại trật tự thế giới.

Nguồn cơn của sự đối đầu: Thương mại bất cân bằng và tham vọng công nghệ

Theo các bài viết trên The New York Times, The Wall Street Journal, và Financial Times, mấu chốt của cuộc đối đầu Mỹ - Trung bắt nguồn từ nhiều năm thâm hụt thương mại lớn của Mỹ với Trung Quốc.

Washington cáo buộc Bắc Kinh thực hiện các hành vi thương mại không công bằng như trợ cấp doanh nghiệp nhà nước, thao túng tiền tệ, và đặc biệt là đánh cắp sở hữu trí tuệ của các công ty Mỹ.

Tờ The Economist đã nhiều lần phân tích về việc các chính quyền Mỹ, từ thời Tổng thống Obama đến các đời tổng thống sau này, bày tỏ quan ngại sâu sắc về các chính sách "Made in China 2025" và những nỗ lực của Trung Quốc nhằm đạt được vị thế dẫn đầu toàn cầu trong các ngành công nghệ then chốt như trí tuệ nhân tạo, 5G, và chất bán dẫn.

Mỹ lo ngại rằng sự trỗi dậy công nghệ này, đi kèm với sự kiểm soát chặt chẽ của nhà nước, có thể đe dọa an ninh quốc gia và lợi thế cạnh tranh của Mỹ.

Chiến thuật "thuế quan" và "rào cản": Vũ khí kinh tế và tác động toàn cầu

Để đối phó với những lo ngại này, Mỹ đã sử dụng thuế quan như một vũ khí chính trong cuộc chiến thương mại, bắt đầu từ năm 2018.

Các đợt áp thuế lẫn nhau giữa hai nước đã gây ra những xáo trộn không nhỏ cho chuỗi cung ứng toàn cầu, làm tăng chi phí hàng hóa cho doanh nghiệp và người tiêu dùng ở cả hai bên.

Giá cả hàng hóa nhập khẩu tăng lên do thuế quan, làm giảm sức mua của người tiêu dùng.

Các doanh nghiệp phải đối mặt với sự gián đoạn chuỗi cung ứng và tăng chi phí đầu vào, ảnh hưởng đến lợi nhuận và kế hoạch đầu tư.

Tăng trưởng kinh tế toàn cầu cũng chịu tác động tiêu cực do sự bất ổn và suy giảm thương mại quốc tế.

Cuộc chiến thuế quan không chỉ giới hạn trong phạm vi song phương mà còn ảnh hưởng đến các quốc gia khác thông qua chuỗi cung ứng toàn cầu và sự suy giảm nhu cầu.

Các tổ chức quốc tế đã cảnh báo về những rủi ro đối với tăng trưởng kinh tế và sự ổn định của hệ thống thương mại đa phương.

Tuy nhiên, cuộc đối đầu không chỉ dừng lại ở thuế quan. Mỹ cũng tăng cường sử dụng các rào cản phi thuế quan, như hạn chế đầu tư vào các công ty công nghệ Trung Quốc bị coi là có rủi ro an ninh, và thắt chặt kiểm soát xuất khẩu các công nghệ nhạy cảm sang Trung Quốc.

Vượt ra khỏi thương mại: Cạnh tranh chiến lược toàn diện

Cuộc đối đầu Mỹ - Trung đã vượt ra ngoài phạm vi thương mại để bao trùm cạnh tranh chiến lược trên nhiều lĩnh vực:

Khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương: Vấn đề Biển Đông và Đài Loan là những điểm nóng tiềm ẩn, nơi Mỹ và các đồng minh đang đối mặt với sự gia tăng ảnh hưởng quân sự của Trung Quốc.

Công nghệ: Cuộc đua giành quyền kiểm soát các công nghệ tương lai đang diễn ra gay gắt, với việc Mỹ nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào công nghệ Trung Quốc và xây dựng năng lực cạnh tranh trong nước.

Ảnh hưởng quốc tế: Cả Mỹ và Trung Quốc đều đang cạnh tranh để mở rộng ảnh hưởng kinh tế và chính trị trên toàn cầu, thông qua các sáng kiến và quan hệ đối tác khác nhau.

Tương lai bất định: Tìm kiếm điểm cân bằng?

Tương lai của mối quan hệ Mỹ - Trung vẫn đầy bất định. Việc giải quyết cuộc đối đầu này đòi hỏi sự hiểu biết lẫn nhau và các kênh đối thoại hiệu quả. Tuy nhiên, những khác biệt sâu sắc về lợi ích và hệ thống chính trị khiến việc tìm ra một giải pháp toàn diện là một thách thức lớn.

Trong bối cảnh hiện tại (tháng 4/2025), cuộc đối đầu thương mại và cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung tiếp tục diễn biến phức tạp, tác động sâu sắc đến nền kinh tế toàn cầu và trật tự thế giới. Các quốc gia trên thế giới đang phải đối mặt với những lựa chọn khó khăn trong bối cảnh hai cường quốc hàng đầu giằng co ảnh hưởng.