Hội thảo diễn ra ngày 25/8 tại Trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh, tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề lớn: Thể chế và chính sách khơi thông dòng chảy phát triển kinh tế tư nhân - nhận diện điểm nghẽn pháp lý, cải cách thủ tục, cơ chế bảo vệ doanh nhân và doanh nghiệp; Đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững - bàn về sandbox FinTech, hệ sinh thái ESG, cải cách thuế, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp; Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh - xu thế tất yếu gắn với quản trị tài sản số, thị trường carbon, bảo hộ sở hữu trí tuệ, phát triển đô thị và công trình xanh.

Khơi thông dòng chảy, tạo tiền đề cho kinh tế tư nhân phát triển 

Phát biểu khai mạc phiên họp, Tiến sĩ Phạm Thị Bích Huệ - Phó chủ tịch thường trực Hội DNT VN, Trưởng BTC VPSF 2025 cho rằng: "Diễn đàn trở lại với doanh nhân  sau 10 năm, do vậy BTC  mong muốn nhận được nhiều sáng kiến và đóng góp của các doanh nhân, doanh nghiệp, các chuyên gia tạo tiền đề để cộng đồng doanh nhân thượng tôn pháp luật và được kinh doanh theo đúng pháp luật, cống hiến nhiều hơn cho đất nước".

Trong đó, điểm nhấn của hội thảo chính là tính chất cầu nối trực tiếp giữa cộng đồng doanh nhân tư nhân và giới nghiên cứu – hoạch định chính sách pháp lý. Các đại biểu, các chuyên gia đến từ các Hiệp hội ngành nghề, các Trường Đại học Kinh tế, Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Tài chính - Marketing, Đại học Tôn Đức Thắng... đã thẳng thắn nêu những khó khăn thực tiễn: rủi ro pháp lý, thủ tục chồng chéo, chi phí tuân thủ cao.  

Bà Lưu Thị Thanh Mẫu - Phó chủ tịch Hội DNT VN nhận định: "Nghị quyết 66, lấy doanh nghiệp làm trọng tâm kiến tạo pháp luật. Nếu trước đây lấy pháp luật làm công cụ, quản lý sự vận hành phát triển doanh nghiệp thì hiện có tư duy tiến bộ thích ứng và kịp thời hơn là đặt doanh nghiệp vào trọng tâm và lấy công cụ pháp lý làm động lực để đưa doanh nghiêp, doanh nhân vào nhận thức mới. Pháp luật tạo điều kiện để kinh tế tư nhân phát triển công bằng, đóng góp công bằng, đa chiều, song phương giữa cơ quan vận hành thực thi pháp luật và cơ quan thực hiện hoá.

Diễn đàn là cơ hội là hiện thực hoá ba trụ cột: Chính sách của cơ quan nhà nước, Doanh nghiệp và Chuyên gia, học giả. Bộ ba vững chắc, khẳng định tính thiết thực của các quy phạm pháp luật sắp được ban hành, cụ thể hoá các nghị quyết của Chính phủ, cụ thể là Nghị quyết 66".

Theo Tiến sĩ Đỗ Thanh Trung - giảng viên Trường Đaị học Luật TP.HCM, để thúc đẩy kinh tế tư nhân, giải pháp chính sách và pháp luật theo cách tiếp cận chủ nghĩa thể chế mới, cần  xác lập và củng cố quyền sở hữu tài sản an toàn. Giảm chi phí thực thi hợp đồng, thiết lập hệ thống cơ quan tài phán độc lập và hiệu quả. Tạo ra cơ chế thị trường minh bạch, cạnh tranh công bằng. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tham gia các hoạt động kinh tế và thúc đẩy đổi mới khoa học và công nghệ. Giảm chi phí liên quan đến thủ tục.

Về định hướng và kiến nghị hoàn thiện chính sách pháp luật hình sự để đảm bảo phát triển kinh tế tư nhân được Tiến sĩ Nguyễn Thị Ánh Hồng - Trưởng bộ môn Luật hình sự, Khoa LHS, Trường Đại học Luật TPHCM đặt ra như: Bảo đảm môi trường pháp lý ổn định, an toàn, thân thiện với hoạt động kinh doanh. Phân định rõ ràng giữa trách nhiệm dân sự, hành chính, hình sự. Tăng cường bảo vệ các chủ thể của kinh tế tư nhân trước các hành vi xâm hại.

Cụ thể, cần thay đổi trong tư duy pháp lý hình sự đối với các tội phạm về kinh tế theo hướng giảm hình sự hoá trong lĩnh vực kinh tế; Hoàn thiện quy định của BLHS về trách nhiệm hình sự của pháp nhân, Nghiên cứu sửa đổi các quy định phần chung BLHS như các trường hợp loại trừ TNHS, quy định về các biện pháp miễn, giảm TNHS có liên quan đến các hoạt động của kinh tế nói chung và kinh tế tư nhân nói riêng nhằm cụ thể hoá chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân. 

Rà soát, sửa đổi các tội phạm có liên quan trực tiếp đến hoạt động của kinh tế tư nhân. Nghiên cứu, rà soát, sửa đổi quy đinh của luật hình sự nhằm đảm bảo sự tương thích giữa quy định của BLHS và các quy định về QLKT cụ thể. Bổ sung các quy định tăng cường bảo vệ doanh nghiệp khỏi các hành vi can thiệp trái pháp luật từ CQNN hoặc cá nhân có chức vụ quyền hạn, cụ thể như tội phạm hoá đối với hành vi nhũng nhiễu trong khi thi hành công vụ của người có chức vụ, quyền hạn trong QLKT.

Ths. Ls. Trần Đình Chiến – AVB LAWYERS cũng kiến nghị để có những hỗ trợ kịp thời cho các doanh nhân. Ông cho rằng, cộng đồng chuyên gia pháp luật nên chung tay nghiên cứu, phản biện, hiến kế để pháp luật ngày càng minh bạch, khả thi. Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam và Hiệp hội các doanh nghiệp  phải trở thành “cầu nối chính sách” vững chắc để bảo vệ quyền lợi hội viên. Cộng đồng doanh nghiệp nên coi tuân thủ pháp luật là chiến lược phát triển bền vững, là “lá chắn” bảo vệ và nâng tầm thương hiệu.

Bên cạnh đó, những ý kiến nhằm hoàn thiện pháp luật về thuế thu vào thu nhập trong bối cảnh  phát triển kinh tế tư nhân, từ góc nhìn của người nộp thuế, của Ths Nguyễn Thị Thương - Khoa Luật -Thương mại, Đại học Luật TP.HCM đặt ra một số vấn đề sát thực tế được nhiều doanh nghiệp quan tâm. Trong đó, dảm bảo công bằng, tạo động lực cạnh tranh. Tránh dồn gánh nặng lên doanh nghiệp minh bạch. Hệ thống thuế ổn định,  yếu tố quan trọng trong đánh giá cạnh tranh đầu tư. Thay đổi chính sách cần có lộ trình để doanh nghiệp thích nghi... là những tiêu điểm cụ thể.

Ths Lê Quỳnh Thư - CEO công ty Apex Multimedia trong tham luận "Bước ngoặt phát triển ngành công nghiệp mới, tổ chức sự kiện" cho biết, đứng trước những khó khăn thách thức khi doanh nghiệp kinh doanh ngành tổ chức sự kiện chưa được nhìn nhận như một đơn vị doanh nghiệp sáng tạo, mang lại giá trị kinh tế, mà chỉ được xem như một công cụ hỗ trợ. Nghề sự kiện bị không được nhìn nhận là ngành công nghiệp sáng tạo. Trong khí đó, nhìn ra các nước khu vực như Singapore, Thái Lan... hiệu quả kinh tế, lợi nhuận thu được từ ngành tổ chức sự kiện là rất lớn với con số hàng tỷ USD. Điều này doanh nghiệp cũng đặt ra những kiến nghị quan trọng như: tái định vị ngành, thành lập Hiệp hội, CLB ngành...

Đổi mới sáng tạo với định hướng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh

ThS. Lưu Thị Thanh Mẫu - Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp xanh TP.HCM, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, CEO Phuc Khang Corporation đã đưa ra những góc nhìn kinh nghiệm khi nhiều năm đã theo đuổi đề tài này trong nghiên cứu cũng như áp dụng thực tế. Theo đó, vấn đề chuyển đổi xanh và kinh tế xanh cần được cụ thể hơn Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Bà đặt vấn đề có thể đưa thành chính sách phát triển đô thị xanh và công trình xanh, khẳng định nhiều hơn vai trò của vấn đề này.

Cơ quan chức năng cần phần loại các mức độ đáp ứng tiêu chí và lộ trình cụ thể áp dụng các tiêu chí đô thị xanh cho từng đô thị, nhất là các đô thị lớn. Hiện tại nhiều tỉnh, thành sáp nhập, theo đó các địa phương mới sẽ khó tránh được sự chênh lệch về mức độ phát triển, mức sống. 

"Nhiều tỉnh, không gian mở rộng, nhưng không có lộ trình chuyển đổi Xanh sẽ tạo ra vùng trũng, tạo ra nhưng đô thị vênh với mong muốn, do đó nên thực hiện thí điểm trước những đô thị lớn như Hà Nội, Cần Thơ, Hải Phòng", bà Lưu Thị Thanh Mẫu cho biết.

Bên cạnh đó, nghiên cứu về vấn đề Xây Dựng hệ sinh thái ESG bền vững tại Việt Nam, Tiến sĩ Lại Nam Tuấn, Khoa Quản trị, Trường Đại học Luật TP.HCM cho rằng, ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị) đang trở thành một khuôn khổ quản trị kinh doanh then chốt trên phạm vi toàn cầu. Sự cấp bách này xuất phát từ những thách thức lớn như biến đổi khí hậu, bất bình đẳng xã hội ngày càng gia tăng và sự gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Tại COP26, Việt Nam đã cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, điều này tạo ra một nhu cầu cấp thiết phải xây dựng một hệ sinh thái ESG vững mạnh.

Thị trường nội địa đang ngày càng quan tâm đến sản phẩm và dịch vụ bền vững, tạo động lực cho các doanh nghiệp chuyển đổi. Đồng thời, việc tuân thủ các tiêu chuẩn ESG sẽ mở ra cánh cửa tiếp cận các thị trường khó tính như EU và Mỹ, vốn đang siết chặt quy định về phát triển bền vững trong chuỗi cung ứng.Chính phủ cũng đang nỗ lực thúc đẩy các chính sách hỗ trợ, tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của hệ sinh thái ESG, từ đó biến những cam kết môi trường thành lợi thế kinh tế. Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để thu hút đầu tư xanh và gia tăng khả năng cạnh tranh quốc tế. Việc tích hợp ESG giúp các doanh nghiệp nâng cao uy tín, tăng cường sự tin cậy từ nhà đầu tư và người tiêu dùng.

"Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển đổi quan trọng, đầy thách thức nhưng cũng mở ra nhiều cơ hội phát triển. ESG không chỉ là một nghĩa vụ tuân thủ mà là một động lực chiến lược cho tăng trưởng bền vững và khả năng cạnh tranh quốc gia. Nếu Việt Nam có thể thực hiện những cải cách thể chế quyết liệt và học hỏi hiệu quả kinh nghiệm từ các quốc gia đi trước, chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng một hệ sinh thái ESG minh bạch, đáng tin cậy và cạnh tranh trên trường quốc tế",Tiến sĩ Nam nhấn mạnh.

Với việc hoàn thiện khung pháp lý để bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trong môi trường số, bối cảnh hiện nay, Tiến sĩ Nguyển Phương Thảo nhận định, tình trạng xâm phạm nhãn hiệu trong môi trường thương mại điện tử tại Việt Nam đang diễn ra ngày càng phổ biến và phức tạp. Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và xu hướng mua sắm trực tuyến, các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, Tiki, hay các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok, Zalo trở thành môi trường thuận lợi để các hành vi xâm phạm nhãn hiệu diễn ra một cách tinh vi và khó kiểm soát. Do vậy, cần phải có nhiều biện pháp bảo vệ, trong đó đáng chú ý cần có cơ chế thông báo, gỡ bỏ, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp tring gian, xây dựng cơ chế bồi thường thiệt hại đặc thù...

Qua hai buổi làm việc với ba phiên thảo luận, hội thảo ghi nhận được nhiều ý kiến gắn liền với những vấn đề phát sinh thực tế trong các vấn đề pháp lý, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, cũng như điều hành từ các chuyên gia và doanh nghiệp. Tất cả  sẽ ý kiến sẽ được tổng hợp, chắt lọc thành những kiến nghị chính sách cụ thể và thiết thực, gửi tới Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền trong khuôn khổ VPSF 2025.

Hội thảo được đánh giá là bước quan trọng nhằm hình thành cơ chế pháp lý hiện đại, minh bạch và hội nhập, góp phần khơi thông dòng chảy phát triển, bảo vệ và đồng hành cùng doanh nghiệp tư nhân Việt Nam trên con đường đổi mới sáng tạo và hội nhập toàn cầu. Cần tránh thay đổi quá nhanh tạo rủi ro lớn, đặc biệt với nguyên tắc tự khai, tự nộp.