Tôi có chị bạn là một doanh nhân buôn bất động sản thuộc hàng có tiếng. Số lượng nhà mà chị sở hữu thì khỏi phải đếm. Riêng ngôi biệt thự mà chị đang ở thôi cũng là ước mơ xa xỉ của nhiều người. Nhưng lúc nào bạn bè cũng thấy chị thích la cà ngoài đường. Rất nhiều khi đang đêm, chị nhắn tin rủ tôi ra ngoài cà phê hay lang thang đâu đó. Có lần chị say đến nỗi không còn biết trời trăng mây nước. Tôi gọi taxi đưa chị về. Chị hỏi: Mọi người định đưa tôi đi đâu. Tôi bảo: Về nhà. Chị đưa mắt nhìn tôi, lè nhè: Nhà đâu mà về?

Rất có thể nhiều người không hiểu vì sao chị lại nói như thế nhưng tôi thì không lạ gì. Từ một vùng quê miền Trung nghèo khó, chị “Nam tiến” với một khát khao cháy bỏng là dùng trí tuệ và vận may của mình để đổi đời. Trời không phụ lòng người. Công việc làm ăn thuận buồm xuôi gió, thắng lợi nầy dẫn đến thắng lợi khác, chị không những lo được cho cuộc sống cá nhân mà còn lo được cho cả gia đình lớn ngoài quê. Ngoảnh lại đã sắp bước vào tuổi bốn mươi, chị bắt đầu nghĩ về một người đàn ông cho riêng mình và một mái ấm có tiếng cười trẻ thơ.

Một lần tham dự tiệc cưới, chị quen và yêu anh, chàng diễn viên điển trai, nhỏ hơn chị gần mười tuổi. Vượt qua mọi định kiến, sự can ngăn của gia đình, cả lời cảnh giác của bạn bè… về các rủi ro mà ai cũng nhìn thấy, chị lên xe hoa bằng một tiệc cưới “sang chảnh” bậc nhất Sài Gòn.

Không làm ai ngạc nhiên, thói đào hoa và cả hành vi đào mỏ của anh diễn viên trẻ trai kia đã hạ gục chị. Chị có thể nuông chiều anh ta bằng xe mấy tỷ, bằng thời trang hàng hiệu, bằng những vai diễn phải mua bằng đô la. Nhưng việc anh “phim giả tình thật”, cặp kè hết cô diễn viên này đến cô ca sĩ khác thì quá sức chịu đựng của chị.

Nhưng uy tín trong thương trường, sĩ diện với họ hàng bè bạn, chị không thể một phút mà đổ sông đổ biển. Chị cắn răng, lây lất cuộc sống qua ngày chờ anh hồi tâm chuyển hướng. Trong khi anh đang trong độ chín của người đàn ông, phởn phơ, phong độ thì chị tuổi đời ngày càng chồng chất, nhưng chị vẫn sống trong sự đợi chờ không kỳ hạn.

Xem ra nhà không chỉ là một công trình xây dựng dùng để trú ẩn, là nơi sống, sinh hoạt, làm việc của mọi người trong gia đình, mà nhà chính thật là nơi chứa đựng những tình cảm thiêng liêng, là nơi sum họp của tình thân. Ở đó, có những người ta yêu thương và những người yêu thương ta một cách vô điều kiện. Ở đó, có người trông ngóng ta trở về để san sớt buồn vui. Ở đó, mọi người đối đãi với nhau chân thành nhất, không giả tạo, thảo mai, không cần giữ kẽ, không cần tô vẽ bề ngoài. Và hơn tất cả, nhà là nơi bình yên và an toàn nhất cho ta nương náu sau bao nhiêu va đập của sóng đời.  

Cho nên dù chỉ là một túp lều tranh nép trong một góc vườn hay một căn nhà cấp bốn cũ kỹ nằm sâu trong con hẻm quanh năm “tụ nước” hoặc một căn hộ trên cái chung cư chót vót mấy chục tầng thì nhà vẫn là nơi mà ta mong muốn trở về nhất sau một ngày làm việc căng thẳng mệt mỏi, sau một thời gian công tác hay du lịch xa. Thậm chí rất nhiều người trước khi qua đời vẫn có nguyện vọng được nhắm mắt trong ngôi nhà của mình. Cũng vì nhà có ý nghĩa thiêng liêng như thế nên đi đâu ta cũng nhớ nhà. Nói theo nghĩa này thì có thể hiểu ngôi nhà của bạn tôi - đấy là một nơi không bình yên. Một nơi mà trong lòng chị ấy không phải là nhà.

Ngoài khái niệm nhà là khoảng không gian do vật chất xây đắp nên dùng để trú ngụ; là nơi nuôi dưỡng tình thương yêu và ghi dấu nhiều kỷ niệm gia đình thì nhà còn có một khái niệm khác rất thú vị và độc đáo. Đó là danh xưng “nhà tôi” dùng để  ám chỉ người bạn đời của mình khi giới thiệu với người khác.

Đây là “nhà tôi”, có ý nghĩa xác nhận quyền sở hữu, sự riêng biệt, không thể nhầm lẫn, không thể chung chạ, xô bồ. Là “nhà” nên đi xa là nhớ, chia biệt là khổ đau, mất đi là như thể trắng tay. 

Khi ta còn nhỏ, cái không gian nơi có ông bà, bố mẹ, anh chị em cùng quây quần chung sống, nơi đó gọi là nhà. Khi ta lập gia đình, nơi vợ chồng con cái ta cùng sống với nhau, nơi đó gọi là nhà. Nhà là nơi tụ họp của tình yêu, vì tình yêu mà hình thành. Nhà chính là nơi mà toàn bộ tình cảm trong gia đình được gắn kết với nhau. Và tất cả những thứ ấy cần một nơi trú ngụ vững chắc đó là ngôi nhà. Trên cái nền ý nghĩa ấy, mọi người tha thiết đặt cho người bạn đời của mình một cái tên chung là “nhà tôi”.

Không có tình thương yêu, ngôi nhà dù là một biệt thự nguy nga cũng chỉ là một cái xác không hồn.