Khi một bãi cát tự phát trở thành “điểm đến”

Theo đại diện phường An Nhơn, tuyến dọc kênh Tham Lương hiện vẫn thuộc dự án kênh Tham Lương – Bến Cát đang trong quá trình thi công, chưa phải là khu sinh hoạt công cộng. Cho nên nói đây là khu vui chơi công cộng về cơ bản là không phải. Ngoại trừ không gian thoáng đãng mát mẻ, cảnh trí nơi này cũng không đạt đến độ mỹ quan.

Không kể nó còn tiềm ẩn rất nhiều rủi ro: Xe máy dừng đỗ tràn lan dưới lòng đường gây cản trở giao thông; bờ kè thấp, không có rào chắn, nguy cơ trẻ em trượt ngã xuống sông có thể xảy ra; việc người dân tụ tập vui chơi là tự phát nên tình trạng mất an ninh trật tự không tránh khỏi.

Vậy nhưng trong thực tế, thời gian gần đây “biển Gò Vấp” bỗng nhiên nổi lên như một hiện tượng thu hút hàng ngàn người đến check-in, dạo chơi, “ngắm biển”. 

Vì sao “biển Gò Vấp” thu hút đông người đến vậy?

Không khó để nhận ra, hiện tượng trên phản ánh khá rõ nhu cầu tinh thần rất lớn của thị dân thành phố. Đó là nhu cầu về một không gian công cộng mở, dễ tiếp cận và miễn phí.

Công bằng mà nói, trong nhiều năm qua, lãnh đạo TP.HCM đã có những nỗ lực đáng ghi nhận với việc mở các không gian công cộng phục vụ đời sống của người dân thành phố. Ngoài các công viên đã có từ lâu đời đảm nhiệm vai trò là “lá phổi xanh” của thành phố như Công viên Văn hóa Đầm Sen, Công viên Hoàng Văn Thụ, Công viên Gia Định, Công viên Tao Đàn hay Công viên Lê Văn Tám… đã có những không gian mới như Công viên bờ sông Sài Gòn; Các tuyến kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè cũng được cải tạo, tạo thêm những dải không gian đi bộ đáng kể; Phố đi bộ Nguyễn Huệ thực sự là nơi để tụ tập, giao tiếp và tận hưởng không gian đô thị.

Đặc biệt là quyết sách biến các “dự án ngủ quên” của thành phố thành công viên vừa qua của lãnh đạo thành phố rất hợp lòng dân.

Tuy nhiên, Với một đô thị đông đúc cư dân như TP.HCM  thì những không gian để  “thở” vẫn đang thiếu trầm trọng. Đặc biệt với người dân ở khu vực Gò Vấp – một địa phương có mật độ dân cư khá cao. Việc tìm một nơi rộng rãi, thoáng đãng để đi dạo, hóng gió, cho trẻ con chạy nhảy vui chơi không hề dễ dàng.

Trong bối cảnh đó, một bãi cát tự nhiên trải dài, phía trên là không gian thoáng đãng, trước mặt là sông nước mênh mông, cảnh trí gần gũi thiên nhiên, dễ tiếp cận lại không tốn phí, thành ra “biển Gò Vấp” tuy không đẹp xuất sắc, nhưng nó lấp được đúng khoảng trống đời sống của người dân nơi đây.   

Việc “biển Gò Vấp” từ một bãi đất bình thường trở thành một điểm check-in, một điểm đến đáng thử, không thể không kể đến hiệu ứng lan truyền của mạng xã hội cùng với hiệu ứng đám đông khuếch đại nó lên.  

Chúng ta cũng không thể bỏ qua một nguyên nhân quan trọng nữa, đó là, hiện trạng các không gian công cộng chủ yếu tập trung ở khu vực trung tâm. Trong khi các địa phương đông dân vùng ngoại thành - trong đó có Gò Vấp - lại thiếu.

Tóm lại, “biển Gò Vấp” hấp dẫn vì nó đáp ứng đúng một nhu cầu rất cơ bản của thị dân: cần một không gian mở để vui chơi.

Thấy gì đằng sau hiện tượng “biển Gò Vấp”?  

Thành phố có thể tiếp tục phát triển với những tòa nhà cao hơn, những tuyến đường rộng hơn. Nhưng những khoảng trống cho con người dừng lại hít thở khí trời, được phóng tầm mắt nhìn ra xa hơn những bức tường bê tông… cũng cực kỳ cần thiết.

“Biển Gò Vấp” thu hút đông người là vì đơn giản ở nơi đó, người ta được ngồi trên cát, nhìn nước, ngắm hoàng hôn, tận hưởng làn gió mát từ mặt sông thổi lên, cảm giác được thoát ra khỏi cái ngột ngạt bức bối của bốn bức tường.

Khi không gian công cộng chính thức chưa đáp ứng đủ, người dân sẽ tự tìm đến những không gian phi chính thức. Khi những nơi được quy hoạch còn xa, còn ít, còn thiếu tính tiếp cận, thì một bãi cát ven sông cũng có thể trở thành “điểm đến”.

Ở góc nhìn này, “biển Gò Vấp” có thể được xem như một “bài kiểm tra thực tế” miễn phí cho nhà quản lý. Nó cho “các anh” thấy: TP.HCM đang thiếu những không gian trung gian - nơi không phải nhà, không phải trung tâm thương mại, mà một nơi để “ở cùng thiên nhiên”. Đó là những không gian mở, không nhất thiết phải hoành tráng, không cần thiết kế cầu kỳ, không cần dịch vụ giải trí, chỉ cần dễ tiếp cận, không bị kiểm soát quá chặt, cho phép người dân sử dụng một cách linh hoạt không gian dành cho họ,  như thế là đủ.  

“Biển Gò Vấp” không phải là một giải pháp, “biển Gò Vấp” cũng không phải là câu chuyện về một nơi chốn, mà là câu chuyện về sự bất cập giữa quy hoạch đô thị và nhu cầu thực tế của thị dân. Hiện tượng “Biển Gò Vấp” là một lời nhắc nhở cho các nhà quản lý: Khi một bãi cát tạm bợ có thể trở thành điểm đến của hàng nghìn người, thì vấn đề không nằm ở bãi cát – mà nằm ở cách chúng ta thiết kế không gian sống cho đô thị.

Theo đại diện phường An Nhơn, tuyến dọc kênh Tham Lương hiện vẫn thuộc dự án kênh Tham Lương – Bến Cát đang trong quá trình thi công, chưa phải là khu sinh hoạt công cộng.  

Người dân tự ý vào khu vực để vui chơi, tụ tập là hành vi tự phát, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Trước tình hình đó, địa phương đã đề nghị tăng cường rào chắn, biển cảnh báo và đẩy mạnh tuyên truyền để người dân không tiếp cận khu vực thi công.