Ngày 25/3, sau khi một phụ huynh tại Trường Mầm non Hòa Bình (Thái Nguyên) phát hiện thịt dùng để nấu bữa ăn bán trú có mùi "bất thường" và "phần mỡ có màu vàng", đã yêu cầu dừng dùng nguyên liệu này. Đồng thời, các phụ huynh tự mang mẫu thịt đi xét nghiệm. Ngày 3/4, kết quả xét nghiệm cho thấy mẫu thịt dương tính với vi khuẩn Ecoli và virus dịch tả lợn châu Phi.

Một trường hợp khác, ngày 8/4, hàng loạt học sinh nghi ngộ độc từ bữa ăn bán trú tại Trường tiểu học Bình Quới Tây (TP.HCM). Nhà trường và chính quyền địa phương khẩn trương phối hợp xử lý và đã phát hiện vi khuẩn Salmonella trong mẫu bệnh phẩm.

Trong bối cảnh các vụ ngộ độc thực phẩm, đặc biệt trong trường học, liên tiếp xảy ra, phụ huynh đang đặt nhiều kỳ vọng vào Nghị định 46 với các quy định mới sớm được áp dụng sẽ hạn chế rủi ro từ bữa ăn học đường. Ngay trong thời điểm này, nghị định lại tiếp tục bị tạm hoãn sau khi đã lùi một thời gian trước đó. Vụ việc khiến không ít người lo ngại và đặt câu hỏi về mức độ quyết liệt của chính sách.

Nghị định 46 tạm hoãn phản ánh bài toán cân bằng giữa an toàn xã hội và ổn định kinh tế

Việc tạm hoãn Nghị định 46 trong bối cảnh xã hội đang lo ngại về các vụ ngộ độc liên tiếp xảy ra dễ tạo cảm giác rằng chính sách chưa đủ quyết liệt, mức độ bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng chưa thật sự mạnh. Tâm lý này là có thật và phần nào ảnh hưởng đến niềm tin của người dân vào Chính phủ.

Vậy vì sao nghị định vẫn phải tạm hoãn? Như đã nói ở trên, việc tạm hoãn nghị định không phải vì coi nhẹ an toàn thực phẩm, mà vì cần đảm bảo một chính sách khi ban hành phải thực thi được trong thực tế. Cụ thể ở đây là phải giải quyết được bài toán cân bằng giữa an toàn xã hội và ổn định kinh tế. Đó là: Thực phẩm phải an toàn nhưng không làm tê liệt thị trường; doanh nghiệp phải tuân thủ nhưng vẫn sống được. Và Nhà nước phải sẵn sàng đủ lực để quản lý hiệu quả.

Cả 3 vấn đề này, trước mắt chúng ta chưa đáp ứng ngay được, nên không thể nóng vội mà phải cần có thời gian để hoàn thiện. Tuy nhiên, trong thời gian hoãn nghị định, chờ đợi hoàn chỉnh điều kiện thực thi, triển khai lại khi đủ năng lực, Nhà nước vẫn áp dụng nghị định cũ, vẫn kiểm tra an toàn thực phẩm, vẫn quản lý bếp ăn trường học, vẫn kiểm soát hàng hóa, vẫn xử phạt vi phạm… Tuy nhiên, mức phạt cần đủ sức răn đe hơn, quản lý cần chặt chẽ hơn.  

Đồng thời, việc tạm hoãn không nên kéo dài, bởi an toàn thực phẩm là vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và cần được ưu tiên cao nhất.

Tóm lại, việc tạm hoãn nghị định cần được nhìn nhận như một bước lùi kỹ thuật để tiến xa hơn trong quản lý an toàn thực phẩm. Quan trọng là thời gian hoãn được sử dụng như thế nào để khi nghị định ban hành sẽ đạt được hiệu quả vừa bảo vệ sức khỏe người dân vừa không làm doanh nghiệp sụp đổ. Đây chính là điểm cân bằng khó khăn nhưng bắt buộc phải đạt được trong quản trị nhà nước.

Phụ huynh cần thực hiện quyền được biết, được giám sát, được lên tiếng để bảo vệ con em mình trước nạn ngộ độc thực phẩm học đường

Trở lại vấn đề ngộ độc thực phẩm đặc biệt từ bữa ăn bán trú, cụ thể là tình hình ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng ở Trường mầm non Hòa Bình (Thái Nguyên) và Trường tiểu học Bình Quới Tây (TP.HCM) mới đây.

Suy cho cùng, một nghị định về an toàn thực phẩm, nếu triển khai khi hệ thống chưa sẵn sàng, có thể gây ra hệ quả tiêu cực và đối tượng chịu tác động cuối cùng vẫn là người dân. Nhưng trong khi chấp nhận chờ đợi Nghị quyết 46 chính thức có hiệu lực, phụ huynh cần có những giải pháp thực tế để bảo vệ con mình ngay từ bây giờ.

Theo các chuyên gia, trước hết phụ huynh không nên chỉ đóng tiền suất ăn rồi “phó mặc” cho nhà trường. Các bạn cần chủ động kiểm tra và yêu cầu minh bạch bếp ăn trường học như: Đề nghị cho biết thông tin về đơn vị cung cấp suất ăn, hợp đồng cung cấp thực phẩm, có kiểm tra VSATTP định kỳ không, có lưu mẫu thức ăn 24 giờ không…

Phụ huynh đòi hỏi quyền giám sát, yêu cầu công khai thực đơn, công khai nguồn gốc thực phẩm, đề nghị tham quan bếp ăn đột xuất. Ban đại diện cha mẹ học sinh cần xem vai trò giám sát an toàn thực phẩm cho bữa ăn của con em mình là hoạt động chính của hội. Cụ thể là kiểm tra định kỳ bếp ăn, theo dõi nhà cung cấp thực phẩm, phản ánh kịp thời với nhà trường, kiến nghị cơ quan quản lý khi có dấu hiệu vi phạm.

Dạy trẻ kỹ năng tự bảo vệ bản thân là điều rất quan trọng trong đề phòng ngộ độc thực phẩm trong nhà trường như: Không ăn thức ăn có mùi lạ, không ăn khi thấy cơm canh khác thường, không uống nước lạ, báo cô giáo khi thấy đau bụng, không mang thức ăn bên ngoài vào trường…

Cuối cùng và then chốt là theo dõi sức khỏe của trẻ hằng ngày. Sau khi trẻ ăn ở trường về, thấy trẻ có bất kỳ dấu hiệu nào liên quan đến ngộ độc như đau bụng, nôn, tiêu chảy, sốt, mệt mỏi, chán ăn… cần báo ngay cho giáo viên và nhà trường đồng thời đưa trẻ đi khám sớm.

Đừng phó mặc an toàn thực phẩm trong trường học cho nhà trường hay cơ quan quản lý. Hãy chủ động tham gia thực hiện quyền được biết, được giám sát, được lên tiếng để bảo vệ con em mình.