Theo tính toán sơ bộ, tổng kinh phí dành cho công tác giải phóng mặt bằng dự án này vào khoảng 10.811 tỷ đồng, trở thành một trong những khoản chi lớn nhất của TP.HCM dành cho công tác thu hồi đất phục vụ hạ tầng giao thông trong thời gian tới.

Theo báo cáo, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam qua TP.HCM có điểm cuối tại ga Thủ Thiêm và đi qua khu vực phía Đông thành phố. Đoạn tuyến trên địa bàn có chiều dài khoảng 13,64 km, dự kiến cần thu hồi khoảng 141,52 ha đất để triển khai dự án. Hướng tuyến đi qua các khu vực Bình Trưng, Long Trường và Long Phước thuộc TP Thủ Đức trước đây.

Tổng kinh phí hơn 10.811 tỷ đồng sẽ bao gồm: chi phí bồi thường đất đai, nhà cửa, công trình trên đất, cây trồng, vật nuôi cùng các khoản hỗ trợ khác theo quy định hiện hành. Đây là con số được xác định trên cơ sở rà soát sơ bộ phạm vi ảnh hưởng của dự án và sẽ tiếp tục được cập nhật khi có hồ sơ cắm mốc, bàn giao ranh giới giải phóng mặt bằng chính thức.

UBND TP.HCM cho biết hiện Ban Quản lý dự án Thăng Long, đơn vị được giao làm chủ đầu tư dự án thành phần, đang thực hiện các thủ tục lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Theo tiến độ dự kiến, đến quý III/2027, đơn vị này mới hoàn thành việc bàn giao hồ sơ, cọc mốc và ranh giới giải phóng mặt bằng trên thực địa cho địa phương. Do đó, thành phố chưa có cơ sở pháp lý và kỹ thuật để triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong năm 2026.

Trên cơ sở tiến độ dự án, TP.HCM kiến nghị Bộ Xây dựng tổng hợp và báo cáo Bộ Tài chính xem xét bố trí 9.638 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương trong năm 2027 nhằm triển khai công tác giải phóng mặt bằng cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trên địa bàn thành phố. Phần kinh phí còn lại sẽ được cân đối theo các nguồn vốn phù hợp để phục vụ các hạng mục liên quan.

Song song với công tác bồi thường, TP.HCM cũng đang chuẩn bị các dự án tái định cư phục vụ người dân bị ảnh hưởng. Thành phố cho biết việc xây dựng các khu tái định cư sẽ được triển khai thành dự án độc lập và sử dụng nguồn vốn ngân sách địa phương. Đây được xem là giải pháp nhằm bảo đảm người dân có nơi ở mới ổn định trước khi bàn giao mặt bằng cho dự án trọng điểm quốc gia.

Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam là công trình hạ tầng chiến lược đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư vào tháng 11/2024. Tuyến đường sắt có tổng chiều dài khoảng 1.541 km, kết nối ga Ngọc Hồi (Hà Nội) với ga Thủ Thiêm (TP.HCM), tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 67 tỷ USD. Toàn tuyến được xây dựng theo tiêu chuẩn đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350 km/h, gồm 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa.

Theo định hướng khai thác, tuyến đường sắt tốc độ cao chủ yếu phục vụ vận chuyển hành khách, đồng thời đáp ứng yêu cầu lưỡng dụng về quốc phòng, an ninh và có thể khai thác vận tải hàng hóa trong những trường hợp cần thiết. Dự án được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá về kết nối liên vùng, rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa hai đầu đất nước và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại nhiều địa phương dọc hành lang Bắc - Nam.

Việc TP.HCM dự kiến dành hơn 10.800 tỷ đồng cho công tác giải phóng mặt bằng cho thấy quy mô rất lớn của dự án cũng như những thách thức trong quá trình triển khai. Tuy nhiên, đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng nhằm bảo đảm tiến độ khởi công dự án trong giai đoạn tới, đồng thời tạo quỹ đất sạch phục vụ xây dựng ga Thủ Thiêm và các hạng mục hạ tầng liên quan tại cửa ngõ phía Nam của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.