Đặc biệt, đối với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa vốn còn hạn chế về nguồn lực tài chính, hệ thống phân phối và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế, thương mại điện tử mở ra cơ hội chưa từng có để kết nối trực tiếp với người tiêu dùng toàn cầu, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và mạng lưới thương mại quốc tế.

Nhận định từ các chuyên gia, nếu như trước đây để đưa hàng hóa ra nước ngoài, doanh nghiệp phải phụ thuộc vào hệ thống đại lý, nhà nhập khẩu hoặc các hội chợ xúc tiến thương mại truyền thống với chi phí lớn nhưng nay chỉ với một gian hàng trên nền tảng số, doanh nghiệp đã có thể tiếp cận khách hàng tại nhiều quốc gia khác nhau. Khoảng cách địa lý được rút ngắn, chi phí tiếp cận thị trường giảm xuống và khả năng kết nối với người mua quốc tế trở nên nhanh chóng hơn. Chính sự thay đổi đó đang tạo ra bước chuyển lớn trong tư duy xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.

Ông Trần Trọng Tuyến, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) cho hay:Những năm gần đây, thương mại điện tử xuyên biên giới đã trở thành xu hướng phát triển quan trọng của thương mại toàn cầu và đang mở ra cơ hội xuất khẩu mới cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa.

Theo ông Trần Trọng Tuyến, xuất khẩu qua thương mại điện tử đại diện cho cơ hội chuyển đổi quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp thị trường toàn cầu. Đây cũng là hướng đi giúp doanh nghiệp giảm đáng kể phụ thuộc vào các kênh phân phối truyền thống, đồng thời chủ động hơn trong việc xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường quốc tế.

Thực tế cho thấy, lợi thế lớn nhất mà thương mại điện tử mang lại cho hoạt động xuất khẩu không chỉ nằm ở việc gia tăng số lượng đơn hàng mà ở khả năng tạo cơ hội bình đẳng hơn cho doanh nghiệp. Trong môi trường số, quy mô doanh nghiệp không còn là yếu tố quyết định tuyệt đối. Một doanh nghiệp nhỏ tại Gia Lai, Đồng Tháp hay Sơn La vẫn có thể tiếp cận khách hàng toàn cầu nếu biết tận dụng nền tảng số, đầu tư vào chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Đây cũng là lý do nhiều sản phẩm nông sản, thực phẩm chế biến, hàng thủ công mỹ nghệ hay sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) đang từng bước mở rộng thị trường thông qua thương mại điện tử xuyên biên giới.

Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), năm 2025, quy mô thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD đưa Việt Nam vào top 10 thế giới và top 3 ASEAN. Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu thương mại điện tử đạt tới 78% với tổng giá trị xuất nhập khẩu qua kênh này khoảng 4,45 tỷ USD. Những con số này cho thấy thương mại điện tử không còn là kênh hỗ trợ mà đang dần trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược xuất khẩu của Việt Nam.

Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) nhấn mạnh: Thương mại điện tử không chỉ là một kênh bán hàng đơn thuần mà đã trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam mở rộng thị trường ra toàn cầu và tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế.

Theo bà Lê Hoàng Oanh, thương mại điện tử hỗ trợ mạnh mẽ doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua việc giảm chi phí logistics, quảng cáo, kho vận; đồng thời nâng cao hiệu quả mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu. Trong bối cảnh thị trường số tiếp tục tăng trưởng nhanh, dư địa phát triển của thương mại điện tử xuyên biên giới còn rất lớn.

Đáng chú ý, hành lang pháp lý cho thương mại điện tử đang từng bước được hoàn thiện. Việc Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử, có hiệu lực từ tháng 7/2026, cùng với Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030 cho thấy định hướng rõ ràng của Việt Nam trong việc thúc đẩy xuất khẩu thông qua nền tảng số.

Lần đầu tiên, nội dung hỗ trợ phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới được đưa vào luật với định hướng mở rộng thị trường quốc tế cho hàng hóa và dịch vụ Việt Nam. Đây không chỉ là bước hoàn thiện khung khổ pháp lý mà còn thể hiện sự chuyển biến trong tư duy phát triển thương mại của Việt Nam khi thương mại điện tử được xem như một động lực mới cho tăng trưởng xuất khẩu.

Ở góc độ doanh nghiệp, thương mại điện tử xuyên biên giới đang tạo ra cơ hội để hàng Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Không chỉ bán sản phẩm, doanh nghiệp còn có thể trực tiếp xây dựng thương hiệu, kể câu chuyện về sản phẩm và tiếp cận người tiêu dùng cuối cùng.

Ông Phạm Tấn Đạt, Trưởng ban Logistics của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho rằng: Thương mại điện tử không chỉ giúp doanh nghiệp tăng số lượng đơn hàng mà quan trọng hơn là mở ra khả năng tiếp cận những thị trường mới mà nếu đi theo con đường xúc tiến truyền thống sẽ mất rất nhiều thời gian và chi phí.

Theo ông Phạm Tấn Đạt, với nền tảng số, hàng hóa Việt Nam có thể tiếp cận người mua quốc tế nhanh hơn, linh hoạt hơn, đặc biệt phù hợp với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Không chỉ là kênh bán hàng, thương mại điện tử còn giúp doanh nghiệp kể câu chuyện về sản phẩm và thương hiệu Việt Nam, qua đó nâng cao giá trị xuất khẩu thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá rẻ.Đây cũng là xu hướng đang diễn ra rõ nét ở nhiều địa phương. Những doanh nghiệp như Bò khô Huy Vũ hay Nalee Việt Nam đã tận dụng livestream và nền tảng số để mở rộng thị trường tiêu thụ cho các sản phẩm bò khô, mít sấy, chuối sấy và nông sản chế biến. Điều quan trọng hơn là thương mại điện tử đang thúc đẩy doanh nghiệp thay đổi tư duy sản xuất, kinh doanh theo hướng hiện đại và chuyên nghiệp hơn và tạo động lực nâng cấp năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam.

Tuy nhiên, cơ hội lớn cũng đi kèm với những yêu cầu rất lớn bởi thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó về logistics, thanh toán quốc tế, quản trị dữ liệu và xây dựng thương hiệu. Không ít doanh nghiệp mới dừng ở việc đưa hàng lên sàn mà chưa có chiến lược phát triển thị trường bài bản.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho rằng: Thương mại điện tử xuyên biên giới trong giai đoạn tới sẽ tập trung vào việc tìm kiếm động lực tăng trưởng mới với định hướng phát triển dựa trên bốn trụ cột chính. Đầu tiên là sản xuất, với yêu cầu nâng cao năng lực nội tại của doanh nghiệp. Theo đó, cần phát triển công nghiệp nền tảng, chủ động nguyên liệu, đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển, đồng thời xây dựng thương hiệu quốc tế thay vì chỉ dừng lại ở gia công. Cùng đó là thị trường; trong đó việc đàm phán các hiệp định thương mại tự do mới sẽ đóng vai trò quan trọng nhằm mở rộng không gian xuất khẩu. Song song, cần phát triển hệ sinh thái thanh toán quốc tế và đa dạng hóa thị trường để giảm phụ thuộc.

Ở trụ cột xúc tiến, định hướng đặt ra là đổi mới toàn diện hoạt động xúc tiến thương mại, gắn với xây dựng thương hiệu quốc gia cho các sản phẩm, đặc biệt là nông sản. Việc đáp ứng tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ số sẽ trở thành yêu cầu bắt buộc để hàng hóa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Cuối cùng là trụ cột logistics, yếu tố được xem là dư địa lớn để bứt phá.

Theo ông Trần Thanh Hải, cần phát huy tối đa lợi thế địa kinh tế, đầu tư mạnh vào các trung tâm logistics thương mại điện tử quốc tế, hệ thống kho ngoại quan, đồng thời tối ưu chi phí và thúc đẩy chiến lược “Go Global” (Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam ra thế giới) cho doanh nghiệp Việt.

Thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra không gian phát triển mới cho xuất khẩu Việt Nam. Việc tận dụng tốt cơ hội từ công nghệ, thị trường và các hiệp định thương mại sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời, đây cũng là động lực quan trọng thúc đẩy chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững, hiện đại.      

Để thương mại điện tử thực sự trở thành động lực cho xuất khẩu, cần tiếp tục đổi mới xúc tiến thương mại, đầu tư trung tâm logistics thương mại điện tử quốc tế, kho ngoại quan và tối ưu hóa chi phí. Với tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ, sự tham gia tích cực của các bên liên quan và môi trường kinh doanh ngày càng cải thiện rõ nét, giai đoạn 2026 - 2030 được kỳ vọng sẽ là thời kỳ tăng tốc của xuất khẩu thương mại điện tử, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị thương mại toàn cầu.