Sau nhiều năm cải tiến, cuối cùng NASA cũng tạm hoàn thiện kính viễn vọng không gian NEO Surveyor, với mục tiêu theo dõi được 90% số tiểu hành tinh mà kích cỡ của chúng đủ lớn để nghiền nát New York.

Nhiệm vụ khảo sát các vật thể đang tiến đến gần Trái đất một cách nguy hiểm của kính thiên văn này sẽ bắt đầu từ lần phóng đầu tiên vào năm 2026 tới đây.

Để bảo vệ hành tinh Xanh khỏi một tiểu hành tinh va chạm bất ngờ, các chuyên gia ước tính phải cần phát cảnh báo sớm từ 5 đến 10 năm nếu có một thiên thạch không gian đang hướng về phía Trái đất. Những “vị khách không mời mà đến” này dễ dàng tiếp cận địa cầu mà không ai nhìn thấy nó, bởi ngay các kính viễn vọng trên mặt đất cũng chỉ có tầm giám sát hạn chế.

Điều con người muốn và phải làm được là tìm ra các tác nhân va chạm này càng sớm càng tốt – trong nhiều năm, hoặc thậm chí nhiều thập kỷ - trước khi chúng gây ra thảm họa. Vài triệu năm trước, loài khủng long không có chương trình thám hiểm không gian nên ai cũng hiểu điều gì đã xảy ra với các con vật khổng lồ cổ đại ấy. Còn nhân loại nay đã có kế hoạch công nghệ. Và nếu có đủ thời gian, loài người có thể làm điều gì đó để triệt tiêu mối đe dọa này.

NEO Surveyor sẽ giúp NASA lập danh mục các tiểu hành tinh bay lảng vảng xung quanh địa cầu, lập biểu đồ đường đi của chúng khi lọt vào hệ mặt trời, để một ngày nào đó - nếu cần - nhân loại có thể phá hủy hoặc làm chệch hướng bất kỳ thiên thạch lớn nhỏ nào đang trên quỹ đạo sẽ va chạm với Trái đất. Trong nhiều năm, việc phát triển loại kính thiên văn hồng ngoại này cứ bị trì hoãn vì nhiều lý do. Giờ đây cuối cùng dự án cũng tiến triển.

Trong một kịch bản giả định chừng 6 tháng nữa một tiểu hành tinh sẽ va chạm với Trái đất, không có công nghệ hiện hữu nào ngăn chặn được nó, vì khung thời gian quá ngắn khó thể thực hiện sứ mệnh phá hủy hoặc làm chệch hướng nó tiến đến, ngoại trừ những loại kính viễn vọng không gian tân kỳ như NEO Surveyor đang được hoàn thiện.

Tác hại va chạm kiểu ấy đã từng xảy ra một lần vào năm 2013, may mà ở mức độ nhẹ. Ngày đó, một tiểu hành tinh có kích thước chỉ bằng ngôi nhà đã thâm nhập bầu trời phía trên Chelyabinsk, Nga và phát nổ. Vụ tiếp xúc đã tạo ra một làn sóng xung kích làm vỡ cửa sổ, hư hại các tòa nhà và khiến hơn 1.400 người bị thương. Không một ai trên Trái đất nhìn thấy nó đến, kể cả NASA.

Sau đó ít lâu, lại một thiên thạch có kích thước bằng một chiếc ô tô đã sượt sát Trái đất. Thế mà sáu tiếng đồng hồ sau khi nó bay qua, các nhà thiên văn học mới biết. Rất khó nhìn thấy chúng trước, nhất là khi chúng sát gần, lại đến từ hướng mặt trời, bởi các kính thiên văn trên mặt đất chỉ có thể quan sát bầu trời vào ban đêm.

Kính thiên văn NEO Surveyor, do neo đậu sẵn trên quỹ đạo Trái đất, sẽ có thể phát hiện ra những tảng đá không gian như vậy. Ngoài ra, nhờ sử dụng ánh sáng hồng ngoại, kính cũng bắt được hình ảnh các tiểu hành tinh quá tối mà kính viễn vọng trên Trái đất chịu thua.

Theo yêu cầu của Quốc hội Mỹ từ năm 2005 đưa ra cho kế hoạch của NASA, kính viễn vọng không gian NEO Surveyor phải tìm và theo dõi 90% tất cả các vật thể gần Trái đất có kích cỡ đường kính từ 140 mét trở lên, bởi từng ấy là đủ lớn để xóa sổ một thành phố như New York.

Thời hạn đòi hỏi đạt chỉ tiêu ấy là năm 2020, nhưng thực sự đến nay, kính mới chỉ có khả năng phát hiện được khoảng 40% các vật thể đó. NASA kỳ vọng con số 90% muốn đạt được cũng cần cải thiện kính thêm một thập kỷ nữa, mà vấn đề đầu tiên là phải bổ sung ngân sách cho đủ tổng số cần thiết là khoảng 600 triệu đô la của kế hoạch.