Vào tháng 11/2020, tàu vũ trụ tư nhân SpaceX đã đưa một phi hành đoàn trong đó có phi hành gia người Nhật, Noguchi Soichi, lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), đánh dấu sứ mệnh ISS đầu tiên khởi động Chương trình phi hành đoàn thương mại của NASA.

Theo Morgan Stanley, ngành công nghiệp vũ trụ toàn cầu sẵn có trị giá 350 tỷ USD dự tính sẽ tạo ra doanh thu hơn 1.000 tỷ USD vào năm 2040. Trong thương vụ này, các công ty khởi nghiệp của Nhật Bản đang góp tay thúc đẩy sự tăng trưởng phát triển không gian bằng cách cung cấp hai công cụ thiết yếu: robot và vệ tinh.

Nước Nhật từ lâu đã giữ vị trí thống trị trong kỹ thuật phát triển robot, và là nhà cung cấp người máy công nghiệp hàng đầu thế giới tính từ năm 2017. Nhận thấy nhu cầu lớn về robot để hỗ trợ phát triển ngành công nghiệp vũ trụ, với nguồn tài năng và công nghệ sẵn có thuộc lĩnh vực này, GITAI đã trở thành một công ty khởi nghiệp không gian ở Tokyo ăn nên làm ra.

Mang trọng trách phục vụ các vệ tinh đã hoạt động trên quỹ đạo, GITAI đang phát triển các robot sửa chữa, cung cấp pin mới hoặc nâng cấp phần cứng để kéo dài tuổi thọ và chức năng của hệ thống vệ tinh. Công ty cũng có ý đồ dùng robot để hỗ trợ các phi hành gia xây dựng và bảo trì các trạm không gian, cả ở quỹ đạo lẫn trên Mặt trăng.

Điển hình là G1, một robot nặng 120 kg có hai cánh tay được thiết kế để trở thành người máy đa dụng. Nó vừa có khả năng tự hành vừa có thể được điều khiển từ xa thông qua hệ thống remote H1 của GITAI. G1 còn có khả năng vận hành các thiết bị và những nút công tắc cũng như tiến hành nhiều thí nghiệm khoa học. Robot này được kỳ vọng sẽ bổ sung sức lao động cho con người trong môi trường khắc nghiệt của không gian.

Theo Nakanose Sho, Giám đốc điều hành GITAI, với những ai yêu thích ngành khoa học viễn tưởng đều dễ dàng tin là sẽ có những thuộc địa không gian thiếu hụt lực lượng lao động, rất cần đến những robot tiện dụng hầu thực hiện những tác vụ hữu ích trong môi trường ngoài bầu trời. Nakanose đã thành lập GITAI vào năm 2016 với sự tham gia của Nakanishi Yuto, sáng lập viên kiêm CEO của công ty khởi nghiệp robot hai chân SCHAFT, từng được Google mua lại vào năm 2013.

Sau vài năm hoạt động, GITAI đang có sẵn một số khách hàng lớn trong ngành công nghiệp vũ trụ bao gồm Cơ quan thám hiểm hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) cùng vài doanh nghiệp không gian thương mại. Những thỏa thuận nghiên cứu của GITAI có thể kể như thử nghiệm robot hỗ trợ thực hiện các nhiệm vụ phi hành gia trong mô hình trạm không gian của Nhật, hoặc triển khai S1, cánh tay robot vận chuyển hàng hóa thương mại đầu tiên cho ISS. Để phát triển hơn nữa khả năng của robot và mở rộng hoạt động kinh doanh, GITAI vừa kết thúc vòng tài trợ trị giá 17,1 triệu USD, cuộc gọi vốn lớn nhất cho đến nay, nâng tổng số tiền tài trợ của mình lên 22,5 triệu USD.

Trong bối cảnh các tập đoàn thi nhau thống trị ngành hàng không vũ trụ ở Nhật Bản, ngày càng có nhiều công ty khởi nghiệp tham gia vào miếng bánh này. Chẳng hạn ngoài GITAI còn có Axelspace, một start-up ở Tokyo đang nhắm mục tiêu tận dụng cơ hội không gian để phát triển thương mại. Đây là một doanh nghiệp nhỏ về vệ tinh, thành lập năm 2008 có những khách hàng như JAXA hay công ty dự báo thời tiết Weathernews.

Axelspace chuyên sản xuất vệ tinh bằng phụ tùng nội địa Tokyo nên có chi phí thấp. Doanh nghiệp này hiện cũng đang cung ứng mặt hàng loại 100 kg cho nhóm đối tác khách ở Nhật và nước ngoài. Công ty sắp triển khai chòm sao vệ tinh AxelGlobe của riêng mình để cung cấp các dịch vụ thương mại như hình ảnh vệ tinh cũng như tư vấn dữ liệu.

Ông chủ trẻ Nakamura của Axelspace rất tự tin vì đánh giá mình có kinh nghiệm lâu năm trong việc phát triển các vệ tinh vi mô ngay từ những ngày còn trên ghế đại học. Nakamura xem đó là điểm khác biệt lớn so với với các công ty khởi nghiệp không gian khác gốc gác từ cơ quan vũ trụ hoặc là những công ty lớn.

Lợi thế nữa là Axelspace chẳng khác gì một cửa hàng tổng hợp cung cấp mọi thứ, từ sản xuất vệ tinh đến phân tích dữ liệu. Với chi phí phóng vệ tinh siêu nhỏ thấp hơn nhiều so với các vệ tinh thông thường, công ty dễ dàng phát triển nhờ đáp ứng thỏa đáng nhu cầu giám sát vệ tinh tần số cao trong các lĩnh vực như nông nghiệp, lâm nghiệp và các xu hướng kinh tế bị chi phối bởi vận tải logistic đường biển.

Để hỗ trợ việc mở rộng hoạt động kinh doanh, Axelspace đã huy động được khoảng 50 triệu đô la từ các công ty đầu tư mạo hiểm và các nhà tài trợ khác tại Nhật Bản. Doanh nghiệp đang cộng tác với các đối tác như những trường đại học, trung tâm nghiên cứu cũng như các khách hàng ở Nam Mỹ, Đông Nam Á và nhiều khu vực trên thế giới. Trọng tâm Axelspace đang chú trọng lúc này là chuẩn bị cho dự án sắp tới, phóng bốn vệ tinh để tạo nên "chòm sao AxelGlobe", nhằm mục đích dễ dàng thu thập và sử dụng hình ảnh vệ tinh của khách hàng, từ đó phổ biến được giá trị của không gian cho nhiều người và đối tác.