Xe hơi tự động từng là giấc mơ của những nhà sáng tạo và được ấp ủ từ thời... Leonardo Da Vinci. Giờ đây xe không người lái chẳng còn là viễn cảnh khoa học nữa. Chúng sắp chính thức có mặt để hành khách có thể di chuyển từ điểm A đến điểm B mà không cần sự can thiệp của con người sau tay lái. Xe hơi tự động hay robot bốn bánh cũng là thứ đã nằm trong giải pháp trị tận gốc nỗi lo biến đổi khí hậu toàn cầu mà tạp chí Nature Climate Change đưa ra.

Tuy nhiên, khi công nghệ nhích từng bước đến giấc mơ xe tự lái, vẫn tồn tại một sự thực hiển nhiên: con người không thể làm gì nếu không có xe cộ. Chúng là thứ phương tiện lưu thông linh hoạt, thỏa mãn sở thích cá nhân và đem đến cho con người thú vui kiểm soát, điều khiển. Có điều ô tô lại đặc biệt thiếu hiệu quả trong vấn đề môi trường và chi phí cá nhân. Chúng là mặt hàng mau mất giá, là thứ khiến cuộc sống con người dễ chây lười, là con quái vật ngốn nhiên liệu đồng thời cũng là nỗi ám ảnh khốn khổ cho các bác tài khi tìm chỗ đậu xe. Việc sở hữu xe cá nhân đang bị các nhà môi trường công kích.

Những dịch vụ dùng chung xe hiện nay như DriveNow của BMW hay Uber, Grab cũng đang là giải pháp tạm, dù vẫn phải đương đầu với áp lực từ giới tài xế lo ngại mất việc. Tuy nhiên, chí ít chúng cũng cho chúng ta cái nhìn khái quát về những lợi ích mà điện toán đám mây mang lại trong dịch vụ điều hành các đội xe thuê. Trước từng ấy lấn cấn, con người đang mong đợi thế hệ taxi tự động ra đời, những robot bốn bánh tự hành có thể tạo ra những thay đổi lớn.

 Tinh giản các bác tài

Có một thực tế, tuy những chiếc taxi tự động có lẽ sẽ đắt hơn một xe bốn bánh người lái bình thường, nhưng chi phí ấy hẳn cũng xem như được bù lại khi tinh giản được nhân lực là các bác tài. Với xe tự động, các nhà điều hành sẽ kiểm soát một lúc được đội xe đông đúc hơn, duy trì mật độ xe trên đường bao lâu tùy ý, hiệu quả đặc biệt trong những vùng đông dân cư, xe này cách xe kia không xa lắm. Xe hơi tự động còn giúp tăng được diện tích nội thất nhờ giảm chỗ chứa động cơ, không mất không gian cho vô-lăng, cần số và một số bộ phận điều khiển khác để dư sức chứa thêm người cùng đồ đạc.

Thế hệ xe mới này còn một tiềm năng nữa. Nhờ nhiều xe liên tục lưu hành mà hành khách được đáp ứng nhu cầu sở thích, có thể chấm loại xe thích hợp tùy nhiều mục đích khác nhau, dù là để đưa trẻ đến trường hay chỉ xem như một phương tiện đi đi về về từ nhà đến công sở hay ngược lại. Ngoài việc mỗi cá nhân có thêm nhiều lựa chọn, môi trường cũng được hưởng lợi nhờ giảm thiểu được phần lớn khí thải nhiên liệu so với dùng xe cá nhân.

Nếu nhà điều hành đội ngũ robot bốn bánh muốn giảm chi phí nhiên liệu để hạ giá thành thì loại tự động chạy điện là lý tưởng, nhất là khi chúng được phân nhỏ về nhu cầu nhiên liệu theo từng đoạn đường, từng khu vực. Chúng còn có thể cách mạng hóa cả lĩnh vực lái xe. Những cảm ứng nối kết với các bộ điều khiển điện tử thông minh giúp xe đưa ra dự báo và phản ứng với các mối nguy hiểm nhanh hơn có tài xế điều khiển. Các thiết bị phát hiện khoảng cách va chạm cũng tạo điều kiện cho xe giảm lực cản khí động học, do đó đỡ tốn nhiên liệu hơn.

Ranh giới giữa viễn tưởng và hiện thực

Vậy xe hơi tự động có giống chuyện khoa học viễn tưởng? Ngay ở giai đoạn này, câu trả lời sẽ là “vẫn còn giống”. Tất nhiên, lĩnh vực tự động xe cộ đã đồng hành với con người hàng bao năm nay và thực sự đã có mặt trong những lĩnh vực tiềm ẩn hiểm nguy cao như xử lý bom mìn, khai thác mỏ quặng, cứu hộ dưới biển… Còn trong cuộc sống sinh hoạt đông đúc, nhộn nhịp, xô bồ, chúng vẫn còn tồn tại những giới hạn khó tránh. Chẳng hạn xe có thể phản ứng dở ở những cung đường xấu hay trong điều kiện thời tiết bất lợi. Tuyết ngập, mưa to hay sấm sét có thể gây hỏng hóc các bộ phận cảm ứng. Ngay cả việc “đọc” cho tốt và đúng vô số biển chỉ đường xem ra bộ vi xử lý của xe robot hiện nay cũng có lúc phải “khớp”. Chúng ta có thể kể thêm vài khó khăn: nguy cơ mất an toàn mạng liên kết giữa các xe vẫn còn là điều khiến các nhà lập trình đau đầu tìm hướng khắc phục. Một số trắc trở nữa có thể kể đến là chúng đòi hỏi bình sạc lớn cho các đoạn đường xa hoặc cần nhiều địa điểm phân bổ thích hợp để nạp năng lượng.

Tuy nhiên, lịch sử từng chứng kiến những chuyện khoa học giả tưởng khi thành hiện thực đã thay đổi cả một phong cách sống trong xã hội, ví dụ như máy in, điện thoại... Giờ đây, những hãng ô tô như BMW hay Tesla, ngoài cách tân xe hơi điện người lái cá nhân, cũng đã tiếp quản được công nghệ không người lái. Cặp khổng lồ công nghệ Google và Apple cũng đã vào cuộc với đội xe tự hành của mình, dù chưa nhiều. Các dịch vụ cho thuê xe tư đang là những thử nghiệm bước đầu cho chặng tự động hóa phía trước. Vượt qua các rào cản để có được một thế hệ xe hoàn toàn tự động là thử thách gay go, nhưng một khi mục tiêu đã đạt được, cả một thị trường mới sẽ mở ra cho những cái đầu thích khai phá.

Những khách hàng tiềm năng?

Từ San Francisco đến Moscow, từ Seoul đến thánh địa xe hơi Coventry (nơi những cuộc thử nghiệm lớn nhất trong lĩnh vực xe không người lái đang diễn ra tại Anh), mọi thứ đã bắt đầu. Trên thế giới, hạ tầng cơ sở kỹ thuật số đang ngày càng phát triển chóng mặt nhờ thế hệ trẻ đang trưởng thành và nhờ kết nối mạng 4,5, 6G hay AI dày lên mỗi ngày. Taxi tự động có thể không thích hợp cho mọi nơi hay cho mọi tầng lớp người dùng, nhưng chính tiềm năng chinh phục các đô thị lớn, nơi đang tìm giải pháp tối ưu cho việc lưu thông, chúng sẽ không thiếu khách hàng. Để nhận ra điều ấy, chúng ta thử nhìn qua vài thông số của một cuộc khảo sát gần đây về nhu cầu và sở thích sử dụng xe tự động.

Dự báo đưa ra là năm 2040, số xe tự động sẽ chiếm 75% lượng xe lưu thông trên đường. 17,8% người được hỏi đã trả lời là sẽ mua một chiếc bốn bánh tự động. Trong số khách hàng sẽ có 21,9% là người thành thị, 16,4% là phụ nữ. Về nhóm không “mặn mà” lắm với chúng thì có 40,9% không mua vì lý do an toàn. Riêng nam giới tuổi từ 25-34 và 55-64 “chê” xe vì muốn… tự mình lái. Chi tiết thú vị không kém là những thông số tiết lộ người ta sẽ làm những gì trong một robocab khi không phải bận tâm điều khiển vô-lăng. Câu trả lời là 31,9% thích ngủ trong xe, 26,1% làm việc ở đấy, 24,1% giải trí bằng các phương tiện nghe, nhìn, 12,3% ăn uống, còn thực tế dùng chúng để đi lại chỉ chiếm 68%.

Cả thế giới cũng đã vào cuộc. Những quốc gia đang thử nghiệm xe hơi tự động là Mỹ, Anh, Phần Lan, Hà Lan, Đức, Bỉ, Pháp, Ý và Tây Ban Nha. Vào năm 2030, các thành phố của chúng ta có thể đã trông rất khác rồi chứ đừng nói đến xe hơi. Thế nên, đừng băn khoăn chuyện hay, dở, tốt, xấu nữa làm gì, hãy làm quen với những chiếc bốn bánh tự động ngay từ bây giờ đi là vừa.

NHỮNG CHUẨN TỰ ĐỘNG ĐANG ĐƯỢC TRANG BỊ TRÊN XE HƠI HIỆN NAY

-Tự vạch ra lộ trình.

- Tự động đỗ xe.

- Tự động lái trong đêm.

- Kiểm soát các điểm mù.

- Hệ thống kiểm soát tài xế.

- Hệ thống báo động vào lane.

- Hệ thống phát hiện va chạm.

- Phát hiện thú vật, người qua đường.

- Chức năng nhận biết các biển báo lưu thông..

- Báo động khi tài xế bị phân tâm, hay mệt mỏi.

- Tính toán lộ trình, quãng đường.