Here Now Health không phải là một công ty công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng công nghệ này giúp biến ý tưởng của nhà sáng lập Michelle Turner thành hiện thực: Một nền tảng hỗ trợ sức khỏe tinh thần cho trẻ em trong hệ thống chăm sóc trước khi nhận nuôi tại Mỹ (foster care).

Làm việc tại nhà ở Virginia Beach, Michelle Turner đã sử dụng các công cụ AI để tự học về văn hóa khởi nghiệp, lập kế hoạch kinh doanh và tinh chỉnh bài thuyết trình dành cho các nhà đầu tư giai đoạn đầu. Dòng vốn đã bắt đầu đổ về cho công ty non trẻ, thành lập vào tháng 1/2025, chỉ với 16 nhân viên. Here Now Health đã được cấp phép hoạt động tại ba bang. 

Với sự tài trợ của Medicaid, họ cung cấp dịch vụ tư vấn sức khỏe tinh thần cho trẻ em đi vào hệ thống gia đình nhận nuôi -  một khoảng trống cơ hội mà Michelle Turner nhận ra từ chính trải nghiệm làm mẹ nuôi của mình.

"Một người mẹ có sáu đứa con, lần đầu khởi nghiệp và là nhà sáng lập nữ duy nhất, lẽ ra tôi sẽ không thể gọi được vốn đầu tư mạo hiểm. Tôi không có bằng MBA hay những lợi thế để làm bệ đỡ”, Turner chia sẻ. Việc xây dựng bài thuyết trình gọi vốn dưới sự hướng dẫn của AI "giống như việc tham gia một lớp học thạc sĩ mỗi ngày với robot vậy. Nó chính là cố vấn khởi nghiệp của tôi".

Here Now Health cho thấy AI có thể đóng vai trò “chìa khóa cơ hội” cho các doanh nghiệp. Nhưng các chuyên gia kinh tế Mỹ đang cảnh báo công nghệ này sẽ mang đến rủi ro lẫn lợi ích.

Bài toán của Fed

Sự lan rộng nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại nền kinh tế Mỹ, trở thành tâm điểm chú ý của Cục Dự trữ Liên bang (Fed). Công nghệ này buộc các nhà hoạch định chính sách phải đánh giá lại toàn bộ cục diện về năng suất, tăng trưởng, lạm phát và nhu cầu lao động.

Trong đợt rà soát diện rộng do tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh khởi xướng, một hội đồng chuyên trách đã được thành lập để nghiên cứu riêng về AI. Công nghệ này được kỳ vọng là động lực giúp kinh tế Mỹ tăng trưởng nhanh hơn với áp lực lạm phát thấp hơn. Nhưng mặt trái của nó là giảm số lượng lao động cần thiết để tạo ra cùng một sản lượng. 

Một số quan chức Fed thậm chí đã cảnh báo về một kịch bản đáng ngại: nền kinh tế AI với tỷ lệ thất nghiệp cơ cấu cao hơn và sự sụt giảm đều đặn trong tỷ trọng thu nhập của người lao động đối với nền kinh tế vĩ mô.

Từ "khan hiếm" đến "dư giả"

Thị trường tài chính hiện đang chứng kiến cuộc chạy đua khốc liệt giữa các mô hình AI để tranh giành vốn đầu tư, tương tự làn sóng Internet của Yahoo! hay AOL những năm 1990. Dù vậy, làn sóng đầu tư khổng lồ vào các trung tâm dữ liệu đang đẩy chi phí điện năng và nhân công ngắn hạn lên cao.

Ông Jean Boivin, người đứng đầu Viện Đầu tư BlackRock, nhận định: “Thị trường đang phải đối mặt với các luồng quan điểm cạnh tranh khác biệt rõ rệt. Chúng tôi đang định hình điều này dưới góc độ khan hiếm đối với dư dả”.

Theo ông Boivin, sự bùng nổ đầu tư hiện tại là câu chuyện của "khan hiếm" vốn và tài nguyên, nhưng về dài hạn, AI có thể dẫn đến những bước đột phá đáng kể, giúp mức tăng trưởng kinh tế "bứt phá khỏi thế giới bế tắc ở mức 2%".

2% là ngưỡng tăng trưởng GDP bình quân mà các nền kinh tế phát triển như Mỹ đã bị mắc kẹt suốt nhiều thập kỷ do năng suất bão hòa.

Ở quy mô vi mô, AI đang trở thành cứu cánh cho các doanh nghiệp truyền thống. Ông John Bailey, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), phân tích rằng đối với các doanh nghiệp nhỏ, chi phí tiếp cận công nghệ đã giảm xuống gần như bằng không.

"Nó đang trao quyền cho các doanh nghiệp mở rộng quy mô nhanh hơn và tuyển dụng nhân sự. Đây không phải là các công ty AI. Họ là các công ty truyền thống đang cố gắng cung cấp dịch vụ nhưng thực hiện nhanh hơn, rẻ hơn”, ông Bailey nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, Torsten Slok, nhà kinh tế trưởng tại Apollo Global Management, bổ sung rằng AI giúp giảm mạnh độ phức tạp khi khởi nghiệp, từ đó gián tiếp thúc đẩy làn sóng thành lập doanh nghiệp mới và tạo thêm việc làm.

"Vết xe đổ" của toàn cầu hóa

Dù mang lại tín hiệu tích cực cho doanh nghiệp nhỏ, mối lo ngại về khả năng triệt tiêu việc làm của AI vẫn hiện hữu, đặc biệt là ở khối nhân sự văn phòng và hành chính.

Chủ tịch Fed khu vực Richmond, Thomas Barkin, thừa nhận ông đang trăn trở với rủi ro này, dù thực tế AI đang giúp giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động tay nghề cao tại các nhà máy hoặc xưởng sửa chữa ô tô. 

Ông Barkin cảnh báo: "Đây vẫn sẽ là một thách thức, tương tự với 'rủi ro vùng Vành đai Rỉ sét' (rust-belt risk) đối với một số ngành nghề văn phòng nói riêng. Nhưng chúng ta không phải là một nền kinh tế không có sự thiếu hụt”.

Quá trình dịch chuyển này làm dấy lên bóng ma của làn sóng toàn cầu hóa những năm 1990.  Vào lúc đó, thương mại tự do tàn phá các cụm sản xuất truyền thống của Mỹ và để lại những hệ lụy xã hội kéo dài.

Nghiên cứu từ Viện Brookings và tổ chức Opportunity@Work cảnh báo một cú sốc tương tự đang hình thành. Khảo sát chỉ ra khoảng 23 triệu người, chủ yếu là nhân viên văn phòng, hành chính không có bằng đại học, đang đối mặt với nguy cơ bị mắc kẹt ở các vị trí có mức lương thấp hơn do bị AI thay thế. Khác với cuộc khủng hoảng sản xuất trước đây ở vùng Trung Tây nước Mỹ, làn sóng tổn thương do AI lần này sẽ tập trung vào các trung tâm dịch vụ lớn như Florida, vùng Đông Bắc, Texas và California.

Tốc độ và kết quả của cuộc chuyển dịch này sẽ quyết định thành bại trong các chính sách tương lai của Fed. Phát biểu tại cuộc họp báo ra mắt, Chủ tịch Kevin Warsh khẳng định AI là sự thay đổi kinh tế quan trọng nhất mà ông từng chứng kiến, và nước Mỹ cuối cùng sẽ tốt đẹp hơn nhờ nó.

"Tuy nhiên, sự chuyển dịch này chắc chắn sẽ đi kèm với những xáo trộn", ông Warsh kết luận.