Theo số liệu mới nhất từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) công bố ngày 4/6/2026, mỗi năm, thực phẩm không an toàn khiến khoảng 866 triệu người trên thế giới mắc bệnh và 1,52 triệu người tử vong.

Đáng chú ý, theo WHO, Châu Phi và Đông Nam Á (trong đó có Việt Nam) là những khu vực chịu gánh nặng lớn nhất, với tổng số ca bệnh do thực phẩm chiếm gần 3/4 trên tổng số và 60% số ca tử vong trên toàn cầu. Đây là con số đáng báo động, đặt ra vấn đề cấp thiết về phòng ngừa và ngăn chặn.

WHO cho rằng phần lớn gánh nặng này có thể phòng ngừa được. Vậy làm thế nào để những kiến thức cần thiết trở thành nhận thức, trở thành hành vi trong đời sống cộng đồng?

Đây cũng là trăn trở mà TS. Lê Thị Tưởng, Giảng viên cao cấp Trường Đại học Nha Trang (NTU) đã nhiều năm theo đuổi. Sau khi tham gia các khóa đào tạo tại Viện Mekong Institute, Khon Kaen, Thailand từ năm 2022 - 2026, TS. Tưởng đã tích cực thúc đẩy kiến thức về sức khỏe và an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) đến sinh viên, học sinh, đội ngũ phục vụ căn tin các trường đại học và cộng đồng. Đến nay, bà đã truyền giảng nhiều lớp tại các trường học với hàng trăm sinh viên đại học, học sinh PTTH, PTCS và nhiều nhận sự căn tin, bếp các trường trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa được tiếp cận, ứng dụng kiến thức về ATVSTP.  

TS. Lê Thị Tưởng chia sẻ: “Tôi thiết nghĩ, mọi người đều cần trang bị kiến thức về ANVSTP. Song, do giới hạn về thời gian, không gian, nên hiện tại, tôi ưu tiên cho lực lượng học sinh, sinh viên và đội ngũ phục vụ bếp ăn, căn tin tại các trường học. Vì giới trẻ hay ăn vặt và thích các món ăn đường phố; sinh viên chuyên ngành còn là lực lượng nồng cốt truyền đạt, chia sẻ và phục vụ trên phạm vi rộng cho xã hội trong tương lai gần và nhóm phục vụ căn tin, bếp ăn trường học là những người có trọng trách với sức khỏe nhiều thế hệ trẻ qua ATVSTP...”.

Các lớp đào tạo ấy không dừng lại trong những giờ học. Sinh viên còn được hướng dẫn tham gia các cuộc thi về khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, trong đó những nguyên tắc về an toàn trong bảo quản, đóng gói thực phẩm được đặt vào chính quá trình hình thành và phát triển sản phẩm.

Hiện NTU tiếp tục triển khai nhiều hoạt động theo hướng này. Năm 2026, CLB An toàn thực phẩm thuộc Khoa Công nghệ Thực phẩm tổ chức cuộc thi xây dựng video tuyên truyền với chủ đề “Đảm bảo an toàn thực phẩm và phòng ngừa ngộ độc thực phẩm”, hướng tới phục vụ cộng đồng.

Giảm gánh nặng bệnh tật từ thực phẩm không chỉ là việc của ngành y tế hay cơ quan quản lý. Đó còn là câu chuyện của giáo dục, của doanh nghiệp, của người sản xuất, người tiêu dùng và của mỗi gia đình.

Trong chuỗi đó, việc trao cho người trẻ kiến thức đúng và khả năng biến kiến thức thành hành động, có thể là một khoản đầu tư lâu dài. Và có lẽ, đó mới là cách để những bài học về ATVSTP thực sự bước ra khỏi giảng đường, đi vào đời sống và góp phần làm nhẹ đi gánh nặng bệnh tật từ thực phẩm trong tương lai.