Kỳ vọng trở thành “thỏi nam châm” hút vốn quốc tế

Tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XV, Chính phủ đã trình dự thảo Nghị quyết về việc thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) Việt Nam theo mô hình “một trung tâm, hai điểm đến” đặt tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Đây không chỉ là một dự án kinh tế, mà còn là chiến lược vươn tầm quốc gia, đặt Việt Nam lên bản đồ tài chính thế giới.

Khái niệm IFC đã được Việt Nam ấp ủ hơn 20 năm và chính thức được thúc đẩy bằng Kết luận số 47-TB/TW (15/11/2024) của Bộ Chính trị, cùng Nghị quyết 259/NQ-CP (31/12/2024) của Chính phủ. Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: muốn đạt mục tiêu phát triển đến năm 2045, Việt Nam cần tăng trưởng GDP hai con số, điều không thể nếu thiếu dòng vốn chất lượng cao. Việc xây dựng IFC sẽ mở ra “kênh dẫn vốn” mới - cả nội địa và quốc tế - phục vụ cho nhu cầu phát triển nhanh, bền vững và sáng tạo. Còn Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình gọi đây là “thời điểm vàng” để Việt Nam bứt phá, nhấn mạnh IFC là “cần thiết và cấp bách”.

Trong mô hình mới, TP. Hồ Chí Minh được định hướng là hạt nhân của trung tâm, tận dụng hệ sinh thái tài chính hiện hữu, từ Sở Giao dịch Chứng khoán tới các ngân hàng thương mại lớn và đội ngũ nhân lực công nghệ tài chính dồi dào. Khu vực Thủ Thiêm và Quận 1 sẽ là lõi của IFC phía Nam - nơi thử nghiệm các mô hình fintech trong sandbox đặc biệt, phát triển các thị trường vốn, phái sinh và giao dịch tài chính xanh.

Còn Đà Nẵng - trung tâm kinh tế miền Trung - sẽ đóng vai trò bổ trợ chiến lược với lợi thế về vị trí địa lý và hạ tầng giao thông. Khu tài chính 62 ha tại An Đồn cùng khu công nghệ - fintech gần cầu Thuận Phước đang được quy hoạch thành trung tâm tài chính miền Trung, tập trung vào tài chính xanh, tài chính số, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) và thử nghiệm tiền kỹ thuật số.

 được kỳ vọng trở thành “thỏi nam châm” hút vốn quốc tế. Trong 5 tháng đầu năm 2025, Việt Nam đã thu hút 8,9 tỷ USD vốn FDI, tăng 7,9% so với cùng kỳ. Việc thiết lập một trung tâm tài chính sẽ tiếp tục củng cố xu thế này, giúp Việt Nam giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, mở rộng các kênh huy động vốn trung và dài hạn.

Bên cạnh đó, IFC sẽ đưa Việt Nam vào sâu hơn mạng lưới tài chính khu vực, nâng cao năng lực đàm phán trong các vấn đề kinh tế quốc tế. Với GDP khoảng 470 tỷ USD, tổng kim ngạch thương mại trên 800 tỷ USD và 17 hiệp định FTA đang có hiệu lực, Việt Nam đang sở hữu đầy đủ yếu tố để bứt phá thành trung tâm tài chính của châu Á.

Và nhiều thách thức

Doanh nghiệp trong và ngoài nước đánh giá cao quyết tâm của Chính phủ. Ông Richard McClellan - cựu Giám đốc Viện Tony Blair cho rằng, Việt Nam đang tiến từng bước “rất bài bản”. Các tập đoàn tài chính quốc tế bày tỏ sự quan tâm, đặc biệt trước những ưu đãi vượt trội như thuế TNDN chỉ 10% trong 30 năm, miễn 4 năm đầu và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo. Ngoài ra, thuế TNCN cho chuyên gia cao cấp được miễn 100%.

Tuy nhiên, giới đầu tư trong và ngoài nước cũng đặt ra nhiều yêu cầu: khung pháp lý phải thông thoáng, ổn định và tiệm cận chuẩn quốc tế; hạ tầng số - viễn thông - đô thị cần đạt chuẩn toàn cầu; và quan trọng nhất là nguồn nhân lực. Các đề xuất như thị thực đặc biệt, môi trường sống đẳng cấp và chương trình hợp tác đào tạo nhân lực chất lượng cao được doanh nghiệp khuyến nghị sớm thực hiện.

Trên diễn đàn Quốc hội, một số đại biểu cảnh báo việc triển khai đồng thời ở hai nơi có thể đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn gấp đôi về hạ tầng và nhân lực, dễ dẫn đến dàn trải, quá sức đối với Việt Nam. Đại biểu Nguyễn Văn Thân (Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam) thẳng thắn dẫn chứng không ít ví dụ trên thế giới về các trung tâm tài chính thất bại, khuyến nghị Việt Nam nên bắt đầu thật vững chắc tại một địa điểm rồi mở rộng khi đã có kết quả rõ ràng.

Mặt khác, cũng có ý kiến đề xuất nếu đã thực hiện hai điểm, cần định vị vai trò khác biệt rõ cho mỗi nơi, tránh chồng chéo. Chẳng hạn, theo đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Lâm Đồng) gợi ý Việt Nam nên tập trung vào các thế mạnh ngách: trở thành trung tâm khu vực về chuyển đổi số và tài chính xanh, dịch vụ tài chính cho SME, tài trợ chuỗi cung ứng; đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của hạ tầng số, an ninh mạng và đề xuất xây dựng khung pháp lý sandbox cho fintech - học theo kinh nghiệm thành công của Singapore và Anh.

Đáp lại, Chính phủ khẳng định sẽ triển khai theo lộ trình “vừa làm, vừa điều chỉnh”, đảm bảo “làm đến đâu chắc đến đó”. Ngay sau khi Quốc hội thông qua nghị quyết (dự kiến tháng 6/2025), các văn bản hướng dẫn thi hành sẽ được ban hành. Đồng thời TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đã, đang và sẽ tăng tốc hoàn thiện quy hoạch, hạ tầng và xúc tiến đầu tư, với sự quyết liệt hành động: Đà Nẵng đã chủ động đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù và nâng cấp cả hạ tầng cứng lẫn hạ tầng mềm sẵn sàng cho trung tâm. TP. Hồ Chí Minh cũng liên tục rà soát, kiến nghị cơ chế phù hợp và chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao để vận hành trung tâm khi ra đời.

Đề án xây dựng IFC Việt Nam với mô hình “một trung tâm, hai điểm đến” là một bước đi táo bạo, thể hiện tầm nhìn chiến lược đưa Việt Nam vươn tầm thành quốc gia tài chính trong vài thập niên tới. Mục tiêu đặt ra rất rõ ràng: năm 2035, IFC Việt Nam phải lọt vào top 75 trung tâm tài chính hàng đầu thế giới, và đến 2045 vươn lên top 20. Đây là những mốc đầy tham vọng, nhưng không phải bất khả thi nếu Việt Nam tận dụng tốt thời cơ “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” hiện nay. Đất nước đang có ổn định chính trị, kinh tế vĩ mô vững vàng, niềm tin của nhà đầu tư được củng cố nhờ môi trường kinh doanh ngày càng cải thiện. Vị trí địa kinh tế của Việt Nam thì chiến lược, nằm giữa các dòng chảy thương mại - đầu tư khu vực. Hạ tầng cứng đang được nâng cấp mạnh mẽ (điển hình như các sân bay, cảng biển, cao tốc mới), trong khi nền tảng số cũng phát triển nhanh, tạo thuận lợi cho các dịch vụ tài chính hiện đại.

Điều quan trọng là biến những thuận lợi đó thành hành động cụ thể, đảm bảo IFC được triển khai đúng lộ trình và hiệu quả. Chặng đường phía trước không thiếu thách thức. Nhưng với sự chung sức của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và các chuyên gia, Việt Nam có đủ cơ sở để tin tưởng vào thành công của trung tâm tài chính quốc tế đầu tiên trên dải đất hình chữ S.

Có thể thấy, đây không chỉ là một dự án kinh tế, mà còn là lời khẳng định cho ý chí vươn lên và tư duy đổi mới của Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập. Nếu thực hiện thành công, IFC Việt Nam sẽ minh chứng rằng dù đi sau, chúng ta vẫn có thể tạo dấu ấn đột phá, trở thành “điểm đến” mới trên bản đồ tài chính thế giới, mang lại thịnh vượng cho đất nước và nâng cao tầm vóc Việt Nam trên trường quốc tế.