Các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang chiếm tới 98% số doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế, tạo nên 60% việc làm cho xã hội và giữ vị thế trụ cột trong nền kinh tế khi đóng góp hơn 45% GDP. Dù đóng vai trò quan trọng vậy nhưng hiện tại chỉ khoảng 30-40% doanh nghiệp được tiếp cận nguồn vốn tín dụng, GS.TS. Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam chia sẻ tại tọa đàm “Khi thị trường đổi chiều: Hành trình thích ứng của SMEs” diễn ra vào ngày 29/4. Theo ông, điều này đang thể hiện sự bất bình đẳng.

"Có thể thấy các SMEs sử dụng khá nhiều lao động. Do thiếu vốn nên họ dùng lợi thế từ sức lao động là chính. Trong khi đó, SMEs tiếp cận vốn ít, không có nguồn lực hỗ trợ để lớn lên. Sự biến động vĩ mô khiến chi phí các doanh nghiệp đội lên, tình trạng khát vốn SMEs lại càng lớn hơn, do đó SMEs càng cần nhiều giải pháp để hỗ trợ", ông Hoàng Văn Cường chia sẻ.

Theo đánh giá của ông TS. Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, sức phục hồi của SMEs đang khá yếu và mong manh. Nguyên nhân được cho đến từ các vấn đề như nội tại nền tảng doanh nghiệp mỏng, khi gặp điều kiện không thuận lợi như tiếp cận vốn khó khăn, giá hàng hoá đầu vào tăng hay thị trường giảm thì dễ bộc lộ yếu điểm. Ngoài ra sự thẩm thấu chính sách hỗ trợ vào các doanh nghiệp còn chưa sâu.

"Trong một số lĩnh vực, có thể hình dung các chính sách hỗ trợ giống lộ trình, con đường nhưng nhu cầu, điều kiện doanh nghiệp SMEs lại ở con đường khác nên dân đến sự lệch pha", ông Nam cho biết.

Cần sự chủ động các bên

Thực tế cho thấy, dù tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế tăng cao và có nhiều chính sách ưu đãi cho các doanh nghiệp, tuy nhiên việc phải có tài sản đảm bảo đang khiến nhiều SMEs khó tiếp cận nguồn vốn tín dụng. SMEs hoạt động nhỏ, hệ thống thông tin không bài bản, chặt chẽ như các doanh nghiệp lớn và khó tạo sự tin cậy với các tổ chức tín dụng. Còn các ngân hàng cẩn trọng, đặt vấn đề an toàn vốn lên hàng đầu để tránh hệ lụy cho nền kinh tế.

Để tháo gỡ nút thắt trên, theo các chuyên gia cần có sự thay đổi đồng bộ, phối hợp giữa các bên: ngân hàng, doanh nghiệp và Nhà nước.

"Cần sự phối hợp giữa ba bên. Ngân hàng đầu tư công nghệ tài chính để kiểm soát dòng vốn hiệu quả. Doanh nghiệp phải chủ động thay đổi, thực hiện chuyển đổi số để hòa mình vào hệ sinh thái chung và Nhà nước cần khuôn khổ pháp lý để quản lý vững các quan hệ", ông Cường cho biết.

Hoạt động cho vay theo tài sản bảo đảm của ngân hàng cũng cần chuyển đổi sang mô hình cấp vốn theo dòng tiền và dữ liệu sau đó ngân hàng sẽ chủ động thu về khi có tiền về.

Trong bối cảnh quỹ hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động chưa được như kỳ vọng. Việc cần có những thay đổi trong chính sách về vốn cho SMEs là cần thiết. Bởi thực tế, doanh nghiệp vừa và nhỏ đang đóng vai trò, nhiệm vụ lớn trong nền kinh tế. Người chủ doanh nghiệp cũng không thiếu bản lĩnh và ý trí. SMEs sở hữu nhiều lợi thế mà nếu chỉ nhìn trên bảng cân đối tài chính sẽ khó thấy.

 "Chúng ta cần điều chỉnh cách nhìn với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Phải làm sao để nhìn thấy ưu điểm của SMEs trong góc nhìn về rủi ro và tín dụng như quy mô khoản vay nhỏ; nợ xấu ít; khả năng linh hoạt, ứng biến; tốc độ quay vòng vốn nhanh hơn các doanh nghiệp lớn", ông Nam cho biết.

Ở góc nhìn của ông: "Muốn hỗ trợ SMEs phải thay đổi, thậm chí phải Sửa Luật tín dụng một số điều cho phù hợp với SMEs để bỏ tâm lý sợ và e dè của các ngân hàng".