Có thể xem xét lại thuế với Việt Nam

Chia sẻ tại tọa đàm “Dự báo tình hình xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ năm 2025” mới đây, ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán Thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ nhận định trong nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump và nội các mới dự báo sẽ có những cái tác động hết sức to lớn, thậm chí là thay đổi đảo chiều đến tình hình chính trị, kinh tế, tài chính trên thế giới và khu vực.

Vị tham tán cho biết, quan điểm của ông Peter Navarro, người được chỉ định làm cố vấn cấp cao về kinh tế và sản xuất của Hoa Kỳ, đó là kêu gọi Quốc hội thông qua Đạo luật thương mại có đi có lại (USRTA). Đạo luật cho phép Hoa Kỳ tăng thuế đối ứng với các quốc gia có mức thuế cao hơn mức thuế hiện nay áp dụng của Hoa Kỳ và xóa bỏ rào cản phi thuế quan. Hoặc Hoa Kỳ sẽ tăng mức thuế tương đương để phản ánh mức thuế mà các quốc gia trên áp cho họ.

Theo tính toán, với tình huống như vậy, các quốc gia như Ấn Độ, Trung Quốc sẽ thuộc vào nhóm một thuộc nhóm đối tượng sẽ bị xem xét áp thuế, EU là nhóm thứ hai, tiếp theo là Thái Lan, Đài Loan và Việt Nam thuộc nhóm thứ ba. 

Nổi bật trong chính sách này là vấn đề tái cân bằng cán cân thương mại, giảm thâm hụt, đề cập đến việc rút Trung Quốc ra khỏi danh sách các nước được hưởng Quy chế tối huệ quốc (MFN), trong đó giảm việc nhập khẩu hàng hóa thiết yếu cũng như cấm Trung Quốc tham gia các hoạt động kinh doanh, hoạt động trong các ngành công nghiệp sản xuất của Hoa Kỳ.

Ông Hưng nhận định khả năng Hoa Kỳ sẽ xem xét để sớm áp dụng các biện pháp truyền thống như là tăng thuế điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 mở rộng vì lý do an ninh quốc gia, tăng thuế mở rộng đối với các quốc gia liên quan nhằm hạn chế khả năng truyền tải hàng hóa của Trung Quốc.

“Qua trao đổi với các công ty tư vấn luật, các nhóm về vận động chính sách hành lang cũng như các cựu quan chức của chính quyền Hoa Kỳ và thông tin nội bộ từ điện từ Capital Hill thì giới chức Hoa Kỳ cũng đánh giá cao Việt Nam thông qua việc nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước vào năm 2023, qua đó là quan hệ kinh tế, thương mại cũng như chính trị giữa hai nước ngày càng đi vào chiều sâu”, ông Hưng cho biết.

Cần tập trung giải quyết thâm hụt thương mại

Theo vị Tham tán, cả Hoa Kỳ và Việt Nam đều coi nhau là đối tác có tầm quan trọng, chiến lược hàng đầu với vị vị trí và vai trò ngày càng quan trọng trong khu vực và quốc tế. Tuy nhiên, theo thống kê của Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (SITC), tổng kim ngạch thương mại hai chiều trong 10 tháng đầu năm 2024 đạt lên đến 112 tỉ USD và thặng dư thương mại của Việt Nam sau Hoa Kỳ đạt 102 tỉ USD, tăng 26 % so với cùng kỳ năm 2023 và chiếm đến 29,5 tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.

Mặc dù xuất khẩu của Hoa Kỳ sang Việt Nam tăng 20% nhưng số liệu cho thấy hiện nay thặng dư thương mại của Việt Nam chỉ đứng thứ ba sau Trung Quốc và Mexico và chiếm đến 30% tổng kim ngạch xuất khẩu của khối các nước ASEAN trong Hoa Kỳ. 

Ông Hưng nhấn mạnh việc thực hiện cân bằng cán cân thương mại hàng hòa, bền vững và cùng có lợi ngày càng trở nên cấp bách. Qua đó Việt Nam cũng cần tiếp tục thực hiện nỗ lực cam kết về mở cửa thị trường, đẩy nhanh giải quyết các kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ, thể hiện cam kết của ta trong duy trì quan hệ thương mại, đầu tư giữa hai nước với quan điểm hiện nay.

“Chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang quay về lĩnh vực năng lượng truyền thống và qua đó là đưa Mỹ trở thành quốc gia xuất khẩu hàng đầu các cái mặt hàng năng lượng. Như vậy là chúng ta vẫn còn dư địa để tiếp tục hợp tác với Hoa Kỳ trong các lĩnh vực về năng lượng và đặc biệt là trong lĩnh vực hợp tác khai thác đất hiếm sẽ giúp cho quan hệ của chúng ta kinh tế, thương mại đầu tư ngày càng đi vào chiều sâu, đặc biệt là hướng đến năm 2025”, ông Hưng nói.

Theo cơ quan thương vụ, trước mắt cần đặc biệt lưu ý giải quyết vấn đề về thâm hụt thương mại, dù về cơ bản điều này thể hiện cơ cấu ngoại thương của mỗi nước mang tính bổ trợ và không cạnh tranh trực tiếp. Tuy nhiên chúng ta cũng phải hết sức lưu ý, đặc biệt là vấn đề lao động, cưỡng bức. 

Những yếu tố trên có thể dẫn đến việc cơ quan Bộ Thương mại của Hoa Kỳ khởi xướng điều tra áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại cũng như là tránh thuế đối với hàng của Việt Nam để chống chuyển tải hàng hóa cũng như chấn ra, tránh gian lận thuế, gian lận xuất xứ. 

Do vậy các doanh nghiệp của Việt Nam cũng cần hết sức lưu ý lưu tâm về vấn đề nguồn gốc xuất xứ nguyên liệu để phục vụ trận đấu nguyên liệu đầu vào phục vụ cho sản xuất và xuất khẩu. Có thể xem xét nhập khẩu các cái nguyên liệu, nguyên phụ liệu của Hoa Kỳ, từ đó là cân bằng được cán cân thương mại hài hòa. Bên cạnh đó thì cũng cần tiếp tục cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng hàng hóa, nâng cao tính cạnh tranh, hạ giá thành sản phẩm để tạo được cái lợi thế cạnh tranh trong thời gian tới. 

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, Bộ Công Thương và Thương vụ cũng cần tiếp tục tăng cường đối thoại với Hoa Kỳ thông qua các cơ chế mà Bộ Công Thương chủ trì như là tham gia tích cực cơ chế đối thoại của Hội đồng TIFA, đối thoại về an ninh năng lượng để xử lý, giải quyết các cái quan ngại của mỗi bên chủ động, chủ động tăng cường kết nối, liên kết với các đối tác có chia sẻ cùng cái lợi ích thương mại, đầu tư tại Việt Nam để bảo vệ quyền, lợi, lợi ích chính đáng của doanh nghiệp ta.