Hoa Kỳ, Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu nằm trong số những nước đang cân nhắc xem có nên đưa ra hộ chiếu kỹ thuật số cho phép công dân chứng minh rằng họ đã được tiêm vaccine ngừa Covid-19 hay không. Hệ thống chứng chỉ này có thể được dành cho việc đi du lịch nước ngoài, cũng như cấp quyền được vào các địa điểm đông người như nhà hàng và quán bar.

Người ta cho rằng hộ chiếu kỹ thuật số Covid có thể giúp kích thích sự phục hồi kinh tế khi các nước chuẩn bị nới lỏng các biện pháp y tế công cộng trong những tuần tới. Ngành hàng không thế giới đang kiệt quệ do tác động của đại dịch Covid từ năm ngoái, là một trong những ngành kêu gọi chính phủ ban hành luật hỗ trợ hộ chiếu vaccine Covid. Tuy nhiên, các bác sĩ và các nhà nhân quyền được quan tâm sâu sắc vấn đề này.

TS Deepti Gurdasani, nhà dịch tễ học lâm sàng tại Đại học Queen Mary ở London, nói với CNBC qua điện thoại rằng hộ chiếu vaccine có thể vô tình được sử dụng để cung cấp "bảo hiểm không đúng sự thật" (false assurances) cho những người đi nghỉ. “Tôi có thể thấy rằng việc này có thể hữu ích trong dài hạn, nhưng tôi có một số lo ngại về việc nó (hộ chiếu vaccine Covid) được xem xét trong lúc các bằng chứng khoa học không ủng hộ. Và có rất nhiều lo ngại về đạo đức về chúng mà tôi nghĩ là chính đáng”, Gurdasani nói.

Thêm vào đó, hầu hết các quốc gia không có đủ khả năng tiếp cận vaccine để chủng ngừa cho tất cả công dân của họ. Và Gurdasani cảnh báo rằng, một hệ thống chứng chỉ tương tự như hộ chiếu vaccine Covid sẽ có khả năng tạo ra sự phân biệt đối xử với những quần thể dân số đó “thậm chí còn hơn nữa.

Hộ chiếu vaccine Covid được xem xét từ sớm

Tổng thống Joe Biden đã vạch ra một chiến lược quốc gia về chống đại dịch Covid dài 200 trang trong ngày đầu tiên nhậm chức. Kế hoạch bao gồm một chỉ thị cho nhiều cơ quan chính phủ để “đánh giá tính khả thi” của việc liên kết giữa tiêm vaccine Covid với các chứng chỉ tiêm chủng quốc tế và sản xuất các chứng chỉ bằng phiên bản kỹ thuật số.

Thủ tướng Vương quốc Anh Boris Johnson cũng đã ra lệnh xem xét hộ chiếu vaccine Covid, trong khi Hội đồng châu Âu sẽ nhóm họp vào thứ Năm tuần trước để thảo luận về các bước tiếp theo trong quá trình triển khai và vận chuyển vaccine của EU trên toàn khối 27 quốc gia.

Hiệp hội Du lịch Hàng không Quốc tế, đại diện cho khoảng 290 hãng hàng không từ khắp nơi trên thế giới, đã chứng kiến ngày càng nhiều hãng hàng không đăng ký cái gọi là IATA Travel Pass (thể thông hành nhằm quản lý hồ sơ tiêm vaccine Covid-19 của các hành khách). Sáng kiến này được thiết kế để giúp hành khách quản lý kế hoạch du lịch của họ và cung cấp cho các hãng hàng không và chính phủ bằng chứng rằng họ đã được tiêm chủng hoặc xét nghiệm Covid-19.

Trong một lá thư bị rò rỉ với trang EURACTIV, IATA đã kêu gọi các nhà lãnh đạo EU họp vào thứ Năm (25/2) để thông qua hộ chiếu vaccine Covid và đi đến một thỏa thuận “về vai trò quan trọng của các giải pháp kỹ thuật số an toàn, chẳng hạn như IATA Travel Pass”. IATA không đưa ra bình luận ngay lập tức khi được CNBC hỏi đến.

Nhưng chưa đảm bảo tính khả thi để phát hành

Tổ chức Y tế Thế giới WHO hiện không quan tâm đến hộ chiếu vaccine Covid. Trong một tuyên bố được công bố vào ngày 28/1, các quan chức WHO cho biết các chính phủ hiện nay “không nên đưa ra các yêu cầu về bằng chứng tiêm chủng hoặc miễn dịch đối với du lịch quốc tế như một điều kiện nhập cảnh”.

Cơ quan y tế của Liên Hợp Quốc cho biết thêm: “Vẫn còn những ẩn số quan trọng liên quan đến hiệu quả của tiêm chủng trong việc giảm lây nhiễm cũng như số lượng vaccine còn hạn chế”.

Một báo cáo do Economist Intelligence Unit công bố vào tháng trước dự đoán rằng phần lớn dân số ở độ tuổi trưởng thành của các nền kinh tế phát triển sẽ được tiêm phòng vào giữa năm tới. Ngược lại, mốc thời gian này kéo dài đến đầu năm 2023 đối với nhiều quốc gia có mức thu nhập trung bình và thậm chí kéo dài đến năm 2024 đối với một số quốc gia có mức thu nhập thấp.  Báo cáo nhấn mạnh sự phân chia rõ rệt giữa các nước thu nhập cao và thu nhập thấp trong vấn đề tiếp cận vaccine Covid.

Liberty, tổ chức tự do dân sự lớn nhất của Vương quốc Anh, cho biết trong một thông cáo báo chí vào đầu tháng 2 vừa qua: “Cái gọi là hộ chiếu này tuyên bố rằng chúng sẽ đảm bảo những người chứng minh được họ miễn dịch với Covid thì có thể bắt đầu trở lại cuộc sống bình thường. Điều này đặt ra câu hỏi, điều gì sẽ xảy ra với những người khác?”.

“Vô số gợi ý về hộ chiếu miễn dịch đã được đưa ra. Một số gợi ý rằng việc sử dụng chúng sẽ bị giới hạn trong việc đi lại quốc tế, một số gợi ý khác ít cụ thể hơn. Trong khi đó, hàng loạt công nghệ đang bị thả nổi, từ mã QR đến mà ứng dụng app hoặc thậm chí là thẻ từ”, tổ chức này nhấn mạnh.

Big Brother Watch, một nhóm dân chủ và nhân quyền có trụ sở tại Vương quốc Anh lên tiếng chống lại việc sử dụng hộ chiếu vaccine, viện dẫn các tác động đối với quyền riêng tư và tự do đi lại, trong số nhiều vấn đề khác: "Một điều mà mọi đề xuất đều bỏ qua là hộ chiếu miễn dịch không có khả năng không dẫn đến vấn đề vi phạm nhân quyền".

Tin nên đọc

Đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số là yêu cầu bức thiết hiện nay

Bắt tạm giam nguyên Cục trưởng, nguyên Cục phó Cục Thuế tỉnh Bình Dương

Hiệp định UKVFTA giúp kim ngạch thương mại song phương Việt – Anh bứt phá

Dự kiến vaccine ngừa Covid-19 COVIVAC có giá không quá 60.000 đồng/liều

Trong một báo cáo được nhóm Khoa học các trường hợp khẩn cấp Covid-19  (the Science in Emergencies Tasking - (SET-C)), công bố vào ngày 14/2 tại Hiệp hội Hoàng gia, Học viện khoa học quốc gia của Vương quốc Anh, các giáo sư đại học đã nêu ra 12 vấn đề cần được thỏa mãn để cấp hộ chiếu vaccine, trong số đó gồm: điều chỉnh sự khác biệt giữa các loại vaccine, hiệu quả và những thay đổi về hiệu quả so với các biến thể Covid mới, được tiêu chuẩn hóa quốc tế, an toàn cho dữ liệu cá nhân, đáp ứng các tiêu chuẩn pháp lý và đáp ứng các tiêu chuẩn đạo đức.

GS. Melinda Mills, giám đốc Trung tâm Khoa học Nhân khẩu học Leverhulme tại Đại học Oxford, cho biết trong báo cáo: “Hiểu được hộ chiếu vaccine có thể được sử dụng để làm gì là một câu hỏi cơ bản. Theo nghĩa đen, có phải là hộ chiếu cho phép đi lại quốc tế hay có thể được sử dụng trong nước để cho phép có nhiều quyền tự do hơn?”.

Ông cho biết thêm: “Chúng ta cần một cuộc thảo luận rộng hơn về nhiều khía cạnh của hộ chiếu vaccine, từ khoa học miễn dịch đến quyền riêng tư dữ liệu, các thách thức kỹ thuật và đạo đức và tính hợp pháp của cách nó có thể được sử dụng”.