Tokyo, ngày 16/3/2023, Nhật Bản và Hàn Quốc cùng nhau đồng ý bãi bỏ một tranh chấp thương mại kéo dài 4 năm, xoay quanh nguyên liệu sản xuất thiết bị công nghệ cao. Đây là một động thái cho thấy hai quốc gia này đang tìm cách tăng cường hợp tác, giữa bối cảnh các vấn đề an ninh trong khu vực trở nên đáng lo ngại.

Công bố này được tung ra giữa chuyến thăm Nhật Bản của Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol. Ông là Tổng thống Hàn Quốc đầu tiên ghé thăm Nhật Bản trong vòng 12 năm qua.

Bộ Thương mại Hàn Quốc cho biết, Nhật Bản sẽ gỡ bỏ ngăn cấm xuất khẩu các nguyên liệu bao gồm polyimide, hydrogen fluoride và photoresist.

Đây là các nguyên liệu thiết yếu để sản xuất màn hình và chip bán dẫn, vốn hiện diện trong TV, điện thoại smartphone... của các hãng công nghệ như Apple và Samsung.

Nhật Bản từng đòi hỏi giấy phép đặc biệt để xuất khẩu các nguyên liệu này cho những hãng công nghệ Hàn Quốc vào hồi 2019, một cách đáp trả với tranh chấp đòi bồi thường cho những người Hàn Quốc bị buộc phải làm việc tại các nhà máy và hầm mỏ của Nhật Bản trong thời kỳ 1910-1945.

Khi giới hạn này được đưa ra, nó đã làm các công ty công nghệ Hàn Quốc phẫn nộ, họ đưa vấn đề này lên khiếu nại với Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Nhưng nay, với giới hạn được gỡ bỏ, Hàn Quốc cũng đã rút khiếu nại đó.

Đây là dấu hiệu cho thấy hai quốc gia này tìm cách cải thiện mối quan hệ vốn từng căng thẳng, và là để đối phó với vấn đề an ninh đang trở nên bức thiết từ Triều Tiên - một vấn đề được làm nổi bật khi nước này phóng một tên lửa đạn đạo tầm xa xuống biển, chỉ vài giờ trước chuyến thăm Nhật Bản của Tổng thống Yoon Suk Yeol.

Hơn thế nữa, Nhật Bản thường phải đối mặt với các vấn đề an ninh đến từ Trung Quốc. Tàu Trung Quốc đã nhiều lần đi vào vùng biển tranh chấp lãnh thổ với Nhật. Tokyo cũng lo ngại cuộc chiến tại Ukraine đã tạo tiền đề khuyến khích Trung Quốc tấn công vào Đài Loan.

Tổng thống Yoon nói, ông mong chuyến thăm này sẽ “vực dậy” sự hợp tác an ninh và lãnh đạo hai phía để chuẩn bị mở lại đàm phán song phương từng bị gián đoạn vào 2018.

Tuy vậy, Nhận Bản vẫn giữ thái độ cẩn trọng, không nghĩ rằng mối quan hệ sẽ được cải thiện ngay lập tức. Một quan chức giấu tên trong nội bộ chính phủ Nhật nói: “Mối quan hệ giữa Nhật Bản và Hàn Quốc đang có chiều hướng cải thiện, nhưng nó vẫn là một quá trình tiếp nối từng bước”.

Trong khi đó, Tổng thống Yoon cũng đang đối mặt với nhiều hoài nghi tại nước nhà. Trong một cuộc thăm dò ý kiến bởi Gallup, đăng tải hồi thứ Sáu tuần trước, 64% người trả lời cho rằng không cần thiết phải vội vã tìm cách cải thiện mối quan hệ khi không có thay đổi gì trong thái độ của phía Nhật Bản, 85% nghĩ chính phủ Nhật Bản vẫn không hối lỗi về quá khứ thực dân của họ.

Mặc cho các tranh chấp căng thẳng giữa hai nước, mối quan hệ về kinh tế của họ vẫn rất chặt chẽ. Hai quốc gia đều là thị trường xuất khẩu lớn thứ 4 của nhau vào 2021, theo dữ liệu từ IMF. Cùng năm đó, xuất khẩu của Nhật Bản đến Hàn Quốc đã đạt 52 tỷ đô la, trong khi Hàn Quốc xuất khẩu đạt 30 tỷ đô la.