Hiện lãi suất cho vay liên tục tăng cao theo lãi suất huy động, khiến người mua nhà và cả người đang có dư nợ nhấp nhổm đứng ngồi không yên.

Theo khảo sát của Doanh Nhân Trẻ, cách đây 1 năm còn có những mức lãi suất 7 – 8%/năm, tới thời điểm hiện tại thì mức lãi suất dưới 10% gần như không có. Các ngân hàng đang cho vay mức lãi suất trung bình 12 – 14%/năm, một số ngân hàng có lãi suất lên đến 16%/năm.

Ngay cả ngân hàng có vốn nhà nước, từng được xem là "nhẹ tay" nhất trên thị trường về lãi suất cho vay mua nhà lâu nay như Vietcombank, cũng nâng lãi suất ưu đãi cho vay mua nhà lên 11-12%/năm, tăng mạnh so với con số 6,79%/năm của cùng kỳ năm ngoái. Techcombank tiếp tục có lãi suất cho vay mua nhà ở mức cao với 10,59%/năm. 

Thậm chí, các ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam thường đưa ra mức lãi suất ưu đãi cho vay mua nhà "dễ thở", chỉ từ 5-6,5%/năm. Nhưng gần đây cũng nhanh chóng gia nhập cuộc chơi tăng lãi suất.

Đơn cử, ngân hàng UOB vừa tăng lãi suất thêm 3,01 điểm % so với tháng trước. Hiện lãi suất ưu đãi cho vay mua nhà của UOB là 10,7%/năm. Hong Leong Bank cũng vừa nâng lãi suất cho vay mua nhà thêm 3,01 điểm %. Lãi suất ưu đãi trong 1 năm đầu tiên của nhà băng này là 13%/năm.

Tương tự, Shinhan Bank nâng lãi suất ưu đãi cho vay mua nhà thêm 2,7 điểm % lên mức 10,9%/năm, cố định trong 12 tháng đầu. Bên cạnh đó, Shinhan Bank áp dụng gói vay khác với lãi suất 11,5%/năm cố định trong 24 tháng đầu.

Điều đáng nói, ở phân khúc lãi suất hấp dẫn hơn như ngân hàng MSB là 4,99%/năm nhưng cũng chỉ áp dụng trong 3 tháng đầu tiên của khoản vay, sau đó sẽ chịu lãi suất thả nổi theo cơ chế thị trường.

Anh Lê Minh Duy, ngụ tại quận Long Biên, (Hà Nội) chia sẻ, cuối tháng 10 vừa qua, anh dự định mua căn hộ có diện tích 55 m2 với giá 3 tỷ đồng tại một dự án chung cư vừa mới ra mắt ở Gia Lâm (Hà Nội). Nhưng sau đợt tăng lãi suất lần thứ hai vào ngày 25/10, khiến vợ chồng anh quyết định không mua nữa, vì lo ngại không chịu được áp lực trả lãi vay.

Anh Duy trần tình, trước khi đặt cọc, anh đã tìm hiểu kỹ lãi suất cho vay mua nhà thấp nhất là tại ngân MSB với 4,99%/năm, tỷ lệ cho vay tối đa lên đến 90% giá trị căn nhà. Nhưng mức lãi suất hấp dẫn nói trên chỉ cố định trong 3 tháng vay đầu tiên, hết kỳ ưu đãi, lãi suất sẽ ấn định ở mức cao, hoặc thả nổi theo lãi suất thị trường. Trong khi đó, lãi suất thả nổi thường bằng lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng hoặc 13 tháng cộng với biên độ 3 - 5%/năm, khiến vợ chồng anh không dám đánh liều vay vốn.

Trên thực tế, trường hợp người vay mua nhà rơi vào tình trạng “sốc” như anh Duy là không ít. Bởi lẽ, so với đầu năm 2022, lãi suất cho vay cá nhân của nhiều ngân hàng thương mại tăng thêm 2-4%/năm, lên 12-13% năm. Tại các diễn đàn hoặc các nhóm trao đổi trên mạng xã hội hiện nay có không ít tâm sự rằng, áp lực trả nợ gia tăng, trong khi thu nhập giảm, buộc các gia đình phải cắt giảm các khoản chi tiêu.

Bên cạnh đó, có một thực tế dễ thấy là nhiều trường hợp người dân mua nhà để ở đã nộp 70-80% giá trị hợp đồng. Tức họ còn thiếu 20-30% nữa để có thể nhận nhà, nhưng gặp đúng lúc ngân hàng hết hạn mức giải ngân, khiến rủi ro “mất khả năng thanh toán” ập đến.

Mới đây Ngân hàng Nhà nước đã quyết định tăng room tín dụng toàn hệ thống ngân hàng thêm 1,5-2%. Do đó, mức tăng trưởng tín dụng năm 2022 sẽ tăng lên 15,5–16%. Song "cánh cửa" này gần như rất mong manh khi theo giới phân tích, khả năng dòng vốn rót vào thị trường bất động sản được khơi thông trong ngắn hạn là rất khó.

Dự đoán này hoàn toàn có cơ sở khi nhìn lại đợt nới room vào trung tuần tháng 9/2022 vừa qua, mặc  dù 4 "ông lớn" ngân hàng là Vietcombank, BIDV, VietinBank, Agribank và 11 nhà băng có sức khỏe tốt được cấp thêm hạn mức tín dụng 1-4% so với mức cũ. Nhưng thực tế cho thấy trong gần 3 tháng qua, việc vay mua nhà vẫn vô cùng nan giải. 

TS. Nguyễn Hữu Huân, Trưởng bộ môn Thị trường Tài chính - Đại học Kinh tế, nhận định, đặc điểm của ngân hàng thời điểm hiện tại là ưu tiên cho vay ngắn hạn, trong khi các doanh nghiệp địa ốc, người mua nhà lại có hướng vay trung và dài hạn nên khả năng tiếp cận vốn đã khó lại càng khó.

“Việc các ngân hàng huy động vốn với chi phí cao hơn trong suốt thời gian qua khó có thể giữ được lãi suất cho vay đứng yên. Đặc biệt, room tín dụng mới được cấp thêm chỉ như muối bỏ bể khiến các ngân hàng khó có thể đáp ứng nhu cầu vốn của khách hàng hiện nay”, ông Huân nhấn mạnh.

Đưa ra lời khuyên cho khách hàng trong thời điểm lãi suất tăng cao, các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh này, nếu đã đi vay, chịu tác động tăng lãi suất theo hướng thả nổi là điều tất yếu. Vậy nên cần tính toán cân đối chi tiêu, xem xét khả năng thanh toán của bản thân, phải tính đến khả năng nếu không trả được nợ có thể bị bán giải chấp tài sản. Phải ưu tiên nghĩa vụ trả nợ lên hàng đầu và tính chuyện thanh khoản bớt các khoản đầu tư kém để tái cấu trúc dòng tiền tập trung vào các tài sản có tính thanh khoản cao để tránh rủi ro.

Trước những khó khăn của thị trường, để gỡ khó cho người mua nhà ở, Hiệp hội Bất động sản TP. HCM (HoREA) vừa có văn bản kiến nghị Uỷ ban Thường vụ Quốc hội xem xét bổ sung nội dung giải quyết một số khó khăn cấp bách của thị trường bất động sản tại Kỳ họp bất thường của Quốc hội lần thứ II, vào tháng 1/2023 tới.

Cụ thể, Hiệp hội này thông tin, thị trường bất động sản đang hết sức khó khăn khi sức mua và thanh khoản giảm mạnh, thiếu dòng tiền. Hiện nay, thị trường thiếu nguồn cung khi cơ cấu sản phẩm nhà ở không hợp lý. Thừa ở một số phân khúc nhưng lại thiếu nhà ở bình dân, hợp túi tiền, nhà ở xã hội. Giá nhà vượt qua khả năng tài chính và thu nhập của người dân, đặc biệt là công nhân, người nhu nhập thấp...

Bình luận về vấn đề này, Luật sư Diệp Năng Bình (Đoàn Luật sư Hà Nội), nhận định: Đề xuất mua nhà dưới 1,8 tỷ đồng được vay ưu đãi sẽ là một trong những chính sách có thể tăng tính thanh khoản cho thị trường. Bởi các căn hộ có giá dưới 1,8 tỷ đồng hiện nay trên thị trường nằm ở phân khúc bình dân. Việc hỗ trợ lãi suất để người thu nhập thấp, người mua nhà lần có thể sở hữu căn hộ là điều nên làm, chắc chắn người dân sẽ ủng hộ. Tuy nhiên, cần kiểm soát chặt chẽ tránh hỗ trợ nhầm đối tượng".

Đề xuất này không chỉ khiến nhiều doanh nghiệp khấp khởi chờ đợi, mà còn trở thành niềm hy vọng lớn của những người mua nhà để ở.