Giá gạo Việt chạm đỉnh 'bỏ xa" các đối thủ  

Gặt hái mùa vàng bội thu dẫu đối mặt với hạn mặn lịch sử, đảm bảo an ninh lương thực, tự tin chinh phục những thị trường khó tính nhất, xuất khẩu gạo tăng trưởng ngoạn mục bất chấp khủng hoảng do Covid-19…, ngành lúa gạo Việt Nam đang làm nên những “kỳ tích” trong năm 2021.

Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, xuất khẩu gạo của Việt Nam trong 9 tháng năm 2021 đạt 4,23 triệu tấn, trị giá 2,26 tỷ USD, giảm 12,09% về lượng và giảm 4,53% về giá trị so với cùng kỳ. Đáng chú ý, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đang soán vị trí cao nhất thế giới, "vượt mặt" Thái Lan và Ấn Độ.

Cụ thể, theo thông tin từ Hiệp hội Lương thực Việt Nam, giá gạo xuất khẩu 5% tấm của Việt Nam đạt 425 USD tấn, trong khi giá gạo cùng loại của Thái Lan là 375 USD/tấn, giá gạo của Ấn Độ là 358 USD/tấn. Không những thế, trong 5 năm trở lại đây, ngành sản xuất, chế biến, xuất khẩu gạo không có khái niệm "giải cứu lúa gạo". 

Tin nên đọc

Quốc hội quyết giữ ổn định 3,5 triệu ha đất trồng lúa đến năm 2030

Đường đua của startup fintech Việt Nam vẫn chờ khung khổ pháp lý

Cảnh giác 'bẫy' tín dụng đen núp bóng công nghệ sau giãn cách

TS. Nguyễn Trí Hiếu: Rủi ro cao cho nhà đầu tư muốn 'lướt sóng' vàng vào thời điểm này

Những con số trên cho thấy, hạt gạo Việt Nam đã có sự thay đổi tích cực về chất và lượng. Nhờ đó, mặc dù có những thời điểm lượng xuất khẩu giảm nhẹ, nhưng giá trị thu về vẫn tăng. Việt Nam ngày càng có thêm nhiều loại gạo đặc sản, chất lượng cao để thỏa mãn nhu cầu tại nhiều thị trường khó tính.

Để có được "trái ngọt" này, có thể nói đó là cả một quá trình nỗ lực tái cơ cấu sản xuất theo chỉ đạo của Đảng và Nhà nước. Bên cạnh đó, thời gian qua, Nhà nước cũng dành nhiều nguồn lực đầu tư cho hạ tầng thủy lợi. Đặc biệt, công tác nghiên cứu giống lúa của Việt Nam được đánh giá có những bước tiến ngoạn mục nhờ tinh thần tự vươn lên, học hỏi quốc tế. Đến nay, Việt Nam đã có bộ giống lúa chất lượng tốt, có gạo hạt dài, có lúa thơm đặc sản… như gạo thơm, gạo japonica, gạo nếp. 

Làm ra loại gạo có sự pha trộn mùi thơm lá dứa ở phía Nam và mùi thơm cốm của lúa tám ở phía Bắc - điều mà các nước trên thế giới chưa từng làm được, doanh nghiệp tư nhân Hồ Quang Trí của kỹ sư Hồ Quang Cua đã góp phần khẳng định vị trí gạo Việt trên bản đồ gạo thế giới. ST24, ST25 có cùng hàm lượng amylose với gạo 5 lần ngon nhất thế giới - Khao Dawk Mali của Thái Lan, nhưng có độ bền gen cao hơn đến 15%. 

“Đó là cơ sở khoa học lý giải cho sự thành công của chúng ta, giúp Việt Nam gia nhập câu lạc bộ ngàn đô sau 3 thập kỷ lẹt đẹt ở mức 400 - 500 USD/tấn”, ông Hồ Quang Cua nhấn mạnh.

Cùng với đó là tận dụng tốt các hiệp định thương mại tự do (FTA) của Việt Nam với Liên hiệp châu Âu (EU) và các nước, Hiệp định Ðối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP)… được ký kết đặt ra yêu cầu với các doanh nghiệp rà soát sản xuất, chế biến, nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng yêu cầu thị trường… Ðây cũng là những nền tảng thuận lợi để thúc đẩy đà tăng của gạo xuất khẩu Việt Nam năm 2022. 

Ông Nguyễn Như Cường, Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT) cho rằng: “Việt Nam không phải “một mình một chợ” trong xuất khẩu gạo. Chúng ta đang chịu cạnh tranh gay gắt từ gạo Thái Lan, Ấn Độ, Campuchia. Nếu không khẳng định được chất lượng, chắc chắn, gạo Việt Nam không có được kết quả xuất khẩu ấn tượng như vậy, không được sự coi trọng của nhiều thị trường nhập khẩu như vậy”. 

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Việt  Anh, Giám đốc Công ty TNHH Lương thực Phương Đông (Đồng Tháp), dẫn chứng: "Trong khi có thời điểm Thái Lan lượng gạo tồn kho tương đối lớn thì các doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu gạo của Việt Nam ít khi có gạo tồn kho; trong khi Thái Lan tìm mọi cách đẩy mạnh bán gạo cho Philippines thì Philippines lại chỉ quan tâm đến gạo Việt, dù giá gạo của Việt Nam cao hơn", ông Nguyễn Việt Anh nêu thực tế. 

Vẫn còn đó những nỗi lo 

Nhận định về triển vọng xuất khẩu gạo năm 2022, ông Phạm Thái Bình, Giám đốc Công ty CP nông nghiệp công nghệ cao Trung An cho rằng, thị trường vẫn rất khả quan và sẽ xuất khẩu không dưới 6 triệu tấn. Tuy nhiên, theo ông Bình, dù giá gạo Việt Nam đang cao nhất thế giới, nhưng vấn đề đau đầu hiện nay là giá giống, giá phân bón đang tăng cao, đẩy giá thành sản xuất lúa lên cao, do vậy các ngành chức năng cần có giải pháp giảm giá thành. 

Cùng với đó, hiện nay có hiện tượng giống đóng bao bì không có nhãn mác cung ứng giữa các đại lý tới tay người nông dân nên gây khó khăn cho công tác quản lý.

Bên cạnh đó, thực tế "nhức nhối" nhất, mặc dù Việt Nam đã xuất khẩu gạo 30 năm nay, nhưng để tên thương hiệu đi vào lòng người tiêu dùng, kết quả chỉ là những loại gạo đặc sản, gắn với địa phương vùng miền, chứ không nhiều dấu ấn của thương hiệu hay tên tuổi của một doanh nghiệp, hay một tổ chức sản xuất gạo bài bản chuyên nghiệp. 

Theo kỹ sư Hồ Quang Cua, cha đẻ của loại gạo ngon nhất thế giới ST25, Việt Nam không thiếu những giống lúa để làm nên những loại gạo ngon nhất nhì thế giới. Tuy nhiên trong một thời kỳ dài, do định hướng xuất khẩu, chúng ta ưu tiên số lượng và giá bán rẻ làm lợi thế cạnh tranh của gạo Việt. 

Chính vì vậy, gạo Việt chỉ xuất khẩu dưới dạng bao lớn và đóng nhãn mác nhà nhập khẩu. Việc không có thương hiệu là điều dễ hiểu. 

Không những thế, hệ thống chính sách của Việt Nam cũng chưa đủ mạnh để khuyến khích doanh nghiệp phát triển thương hiệu gạo của mình. Thêm vào đó, chúng ta chưa có một hệ thống phân phối, nhà kho bến bãi đủ lớn để không phải phụ thuộc vào nhà buôn thế giới. Các chuyên gia cho rằng cần phải học hỏi Thái Lan về điều này. 

Nêu quan điểm, ông Ngô Minh Đường, Tổng giám đốc Công ty xuất nhập khẩu Thanh Bình Jeune (Pháp) cho biết: "Trên thế giới ai cũng nói gạo Việt Nam chất lượng không được đều. Có lúc khi nhận được lô đẹp, có lúc lại nhận được lô xấu, chuyện đó khó có thể chấp nhận được. Phải làm sao để chất lượng thật đều từ đầu năm tới cuối năm đó là điều kiện quan trọng nếu muốn gây dựng thương hiệu".