Nhiều chỉ tiêu được phục hồi tạo “sức bật” mạnh mẽ

Trong bối cảnh dịch bệnh vẫn tiếp tục dai dẳng, nhưng với độ bao phủ vaccine cao (hơn 82% dân số tính đến hết quý 1/2022), nhịp sống bình thường đã thực sự trở lại.

Nhiều chuyên gia kinh tế nhận định, hoàn toàn có thể hy vọng vào một bức tranh sáng màu cho kinh tế Việt Nam trong năm 2022. Nguyên nhân là đang có nhiều động lực được kỳ vọng sẽ trở thành "cú hích" tạo đà cho sự tăng trưởng, trong đó, đáng kể nhất là gói phục hồi kinh tế gần 350.000 tỷ đồng được thông qua.

Nhiều con số ấn tượng phải kể đến như tăng trưởng GDP quý I/2022 ước đạt 5,03%, cao hơn mức tăng 4,72% và 3,66% của quý I hai năm trước.

Nền kinh tế dịch chuyển theo hướng hiện đại, tỷ trọng ngành công nghiệp và dịch vụ tăng nhanh, trở thành động lực tăng trưởng chính. Chỉ tính riêng quý I/2022, giá trị tăng thêm của ngành công nghiệp là 7,07%, cao hơn so với mức tăng chung của toàn nền kinh tế.

Thương mại hàng hoá tiếp tục sôi động. Kim ngạch xuất khẩu 4 tháng trên 122 tỷ USD, tăng 16,4%, qua đó góp phần xuất siêu 2,53 tỷ USD, tăng gấp đôi so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, số doanh nghiệp thành lập mới một tháng đạt trên 15.000 - con số cao nhất từ trước đến nay. Điều này cho thấy nền kinh tế đang trên đà phục hồi tích cực nhờ những nỗ lực của cả hệ thống chính trị để kinh tế không lỡ nhịp với đà phục hồi. Các doanh nghiệp chủ động hơn về lao động và kế hoạch sản xuất kinh doanh, khắc phục khó khăn để phục hồi, mở rộng sản xuất.

Mới qua 4 tháng đầu năm, nhưng mức tăng trưởng tín dụng của nhiều ngân hàng đã đạt được những con số khả quan. Nhu cầu về vốn tăng cao là một chỉ dấu quan trọng cho sự phục hồi và nhu cầu phát triển của nền kinh tế đang mạnh mẽ. Đến cuối tháng 4, đã có hơn 700 nghìn tỷ đồng được hệ thống ngân hàng bơm ra nền kinh tế nhằm phục vụ cho nhu cầu về vốn của các doanh nghiệp. Con số này gấp tới 2,3 lần so với năm ngoái.

Đặc biệt, một trong những nỗ lực đáng chú ý đó là câu chuyện quyết tâm minh bạch hóa, lành mạnh thị trường vốn để "nắn" dòng vốn chảy đúng hướng mà Chính phủ đã thực thi cũng là một dấu ấn đậm nét trong công tác điều hành. Nhiều tổ chức quốc tế đã đánh giá cao hành động này của Việt Nam.

Bên cạnh đó, tổ chức xếp hạng tín nhiệm Fitch Ratings tiếp tục khẳng định xếp hạng mức trần tiền gửi ngoại tệ dài hạn của Việt Nam ở mức BB, triển vọng "Tích cực". Tổ chức này đánh giá Việt Nam tiếp tục hưởng lợi từ lĩnh vực xuất khẩu nhờ vào việc thực hiện các hiệp định thương mại quan trọng, dòng vốn FDI vẫn duy trì tăng trưởng cao và dòng chảy du lịch đang dần nối lại.

Có thể nói, niềm lạc quan về sự phục hồi và triển vọng tích cực của kinh tế Việt Nam là dựa trên cơ sở thực tế đáng tin cậy. Đó cũng là niềm tin mà các nhà đầu tư nước ngoài gửi gắm và nhìn nhận sau những hành động mạnh mẽ của Chính phủ trong việc lành mạnh hóa thị trường vốn và cả phục hồi phát triển kinh tế, cùng sự cộng hưởng từ các chính sách hỗ trợ về tài chính, tín dụng, tăng cường cải cách thể chế, hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và chuyển đổi số.

Vẫn còn đó những nỗi lo

Hiện nay, câu chuyện giá cả leo thang và sự mong manh của các chuỗi cung ứng đã phủ bóng câu chuyện phục hồi kinh tế Việt Nam trong năm 2022.

Nếu như 6 năm qua, điều hành lạm phát khá yên ả, thì năm 2022 lại đứng trước nhiều khó khăn. Nỗi lo mang tên lạm phát ngày càng nóng do chi phí đẩy và phần lớn do giá thế giới tăng chung.

Nói như cách của các chuyên gia, thì áp lực lạm phát trong năm 2022 của nước ta vừa đến từ vấn đề kinh tế vĩ mô cũng như lạm phát chuỗi cung ứng toàn cầu và chuỗi cung ứng trong nước. Cùng với áp lực lạm phát rất lớn của giá xăng dầu và tổng cầu tăng cao, khiến việc kiểm soát lạm phát năm nay khoảng 4% theo mục tiêu Quốc hội đã phê duyệt là không đơn giản.

"Áp lực lạm phát còn đến từ khả năng điều chỉnh các mặt hàng do Nhà nước quản lý (như giá điện, nước, y tế, giáo dục…) có thể xảy ra, tạo áp lực tăng lạm phát đáng kể đối với Việt Nam. Việc triển khai mạnh Chương trình hỗ trợ phục hồi kinh tế giai đoạn 2022 - 2023 cũng sẽ là một tác nhân tăng cung tiền, gia tăng lạm phát có thể cả năm tiếp theo", chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long đánh giá.

Cục Quản lý Giá (Bộ Tài chính) cũng thừa nhận trong năm 2022, bên cạnh tác động từ diễn biến trên thị trường thế giới, áp lực tăng giá trong nước còn đến từ việc tiếp tục điều chỉnh giá một số dịch vụ công theo lộ trình thị trường, một số mặt hàng có yếu tố chi phí đầu vào sẽ tiếp tục tăng là tất yếu.

Không những thế, việc thiếu hụt nguồn cung nguyên vật liệu, phụ liệu phục vụ sản xuất do đường đi của hàng hóa từ Trung Quốc lẫn các thị trường khác về Việt Nam bị gián đoạn đang là bài toán nóng cho kinh tế nước ta.

Quả thực, tình trạng thiếu container vận chuyển “kinh niên” và các cảng quan trọng đã nhiều lần bị đóng cửa do sự bùng phát của Covid-19 trong suốt hai năm, "bồi" thêm cuộc xung đột Nga- Ukraina làm những vấn đề trong các chuỗi cung ứng toàn cầu càng thêm dai dẳng. 

Ông Nguyễn Chí Trung, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Giày Gia Định, nhìn nhận sau dịch Covid-19, doanh nghiệp nào cũng phải tái cơ cấu, giảm nhân sự để cắt giảm chi phí nên hiện tại khó có thể cắt giảm thêm. Giải pháp lúc này là tích cực đàm phán với các đơn vị cung ứng để mua nguyên phụ liệu thay thế trong nước và hạn chế ký những đơn hàng đòi hỏi chất liệu cao cấp để tránh rủi ro.

Ông Trung kiến nghị nhà nước có chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp vay vốn với lãi suất thấp trong 3-6 tháng để giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn.

Ở lĩnh vực dệt may, từ đợt bùng phát dịch Covid-19 năm 2020 làm đứt gãy chuỗi cung ứng nguyên phụ liệu dệt may đến nay, nhiều doanh nghiệp đã đẩy mạnh nội địa hóa chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, ông Trần Như Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, cho biết việc đáp ứng vẫn chưa như kỳ vọng...

Doanh nghiệp phải làm gì?

Các chuyên gia cho rằng, Chính phủ cần mở rộng hỗ trợ tài khóa, hướng đến khu vực doanh nghiệp mạnh mẽ hơn, tập trung vào hai khó khăn lớn nhất với cộng đồng doanh nghiệp hiện nay là đứt gãy chuỗi cung ứng và chi phí sản xuất gia tăng.

Vì vậy, cần thay thế các loại thuế dựa trên thu nhập và ưu tiên để giảm chi phí như giảm thuế GTGT ở mức cao hơn và bao phủ nhiều đối tương hơn. Bên cạnh đó, các giải pháp hỗ trợ về chi phí cho doanh nghiệp cần được tiếp tục đẩy mạnh.

Đối với chính sách tiền tệ, trong bối cảnh hiện nay, dư địa chính sách tiền tệ bị thu hẹp mạnh hơn, các công cụ lãi suất nói riêng và chính sách tiền tệ nói chung ít có tác dụng trong khi lại dẫn đến rủi ro lạm phát và bất ổn vĩ mô. Chính sách lãi suất nên tập trung vào việc cắt giảm lãi suất cho vay hơn là lãi suất huy động. Chính sách hỗ trợ tín dụng nên hướng đến cả các doanh nghiệp ít bị ảnh hưởng do đại dịch nhưng có độ lan tỏa lớn, có tác động tích cực đến các ngành, các lĩnh vực khác để thúc đẩy sản xuất của cả thị trường.

Đồng thời, các chuyên gia đều cho rằng, để nắm bắt thành công cơ hội, vai trò quyết định chính là doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần chủ động có chiến lược phát triển bền vững, dài hơi thay vì tự phát, manh mún như hiện nay.

"Doanh nghiệp không nên phụ thuộc hoàn toàn vào các gói hỗ trợ của Chính phủ mà phải "tự cứu" mình, khơi thông các nguồn lực, nắm bắt các chủ trương, chính sách và có kế hoạch cụ thể trong sản xuất, kinh doanh. Đặc biệt, nâng cao khả năng thích ứng và chịu đựng trước những tác động bất lợi của thị trường đến từ nhiều nguồn khác nhau là yếu tố quan trọng với các doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay", TS. Nguyễn Trọng Điều, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tư nhân Việt Nam nhận định.