Các nhà lãnh đạo thế giới thừa nhận, cần phải có “những hành động có ý nghĩa và hiệu quả” để giảm thiểu sự gia tăng nhiệt độ nhưng không cam kết đạt được mức phát thải carbon ròng bằng không vào khoảng thời gian nhất định. Jennifer Morgan, giám đốc điều hành của Greenpeace International, cho biết tuyên bố “yếu ớt, thiếu cả tham vọng và tầm nhìn, và chỉ đơn giản là không đáp ứng được thời điểm”. Morgan kêu gọi các nhà lãnh đạo tham dự COP26 tuần này “cắt giảm đáng kể lượng khí thải ngay bây giờ, để duy trì mức 1,5C”.

Tổ chức phi lợi nhuận Global Citizen viết trên tweet hôm Chủ nhật đã chỉ trích cuộc họp G-20 vì "những cơn thịnh nộ" hơn là hành động. “G20 là cơ hội cho những hành động cụ thể cho thấy chủ nghĩa đa phương là câu trả lời tốt nhất để giải quyết các cuộc khủng hoảng hội tụ mà chúng ta phải đối mặt ngày nay, nhưng G20 đã khiến thế giới thất vọng”. Trong khi đó, tổ chức vận động tranh cử Avaaz kêu gọi các nhà lãnh đạo tham dự COP26 đưa ra hành động thay vì lời nói.

Một số tác nhân gây ô nhiễm lớn nhất thế giới đã được chú ý tại hội nghị thượng đỉnh COP26 hôm thứ Hai (01.11), khi các quốc gia vạch ra cam kết của họ về biến đổi khí hậu.

Thủ tướng Ấn Độ, Narendra Modi, cam kết đạt mức phát thải carbon ròng bằng 0 vào năm 2070. Ông Modi cho biết nước này có 5 cam kết liên quan đến khí hậu, bao gồm đáp ứng 50% nhu cầu năng lượng bằng các phương tiện tái tạo vào năm 2030. Đến năm 2070, Ấn Độ sẽ đạt được mục tiêu về lượng khí thải ròng bằng không”. Hiện quốc gia này là nước phát thải carbon lớn thứ ba trên thế giới, có dân số chiếm 17% tổng dân số thế giới và 5% lượng khí thải carbon.

Trong khi đó, chủ tịch Trung Quốc, Tập Cận Bình, kêu gọi các quốc gia thực hiện "hành động mạnh mẽ hơn" đối với biến đổi khí hậu trong một tuyên bố bằng văn bản được công bố hôm thứ Hai trong hội nghị thượng đỉnh: “Tôi hy vọng tất cả các bên sẽ có những hành động mạnh mẽ hơn để cùng nhau giải quyết thách thức khí hậu và bảo vệ hành tinh, ngôi nhà chung cho tất cả chúng ta”. Ông Tập, người không đích thân tham dự COP26, cũng kêu gọi các nước phát triển giúp các nước đang phát triển làm được nhiều hơn thế. Những người theo dõi lưu ý rằng tuyên bố không đưa ra bất kỳ cam kết mới nào về biến đổi khí hậu.

Tuyên bố của nhà lãnh đạo Trung Quốc đưa ra sau lời chỉ trích mạnh mẽ từ Tổng thống Mỹ Joe Biden tại cuộc họp G-20 của các nền kinh tế lớn nhất thế giới vào cuối tuần qua. Ông Biden đã chỉ trích Trung Quốc và Nga, nói rằng các nước “về cơ bản không thể hiện bất kỳ cam kết nào để đối phó với biến đổi khí hậu”. Cũng như ông Tập, Tổng thống Nga Vladimir Putin tham dự COP26 trực tuyến.

Ông Tập cũng cho biết, Trung Quốc sẽ “phát triển mạnh mẽ” năng lượng tái tạo và xây dựng các trạm năng lượng gió và năng lượng mặt trời, kiềm chế sự phát triển phi lý của các dự án sử dụng nhiều năng lượng và phát thải cao và nước này sẽ triển khai các kế hoạch cho các lĩnh vực bao gồm than, năng lượng, xây dựng và giao thông, nhưng không cho biết khi nào sẽ thực hiện.

Trung Quốc là quốc gia phát thải carbon lớn nhất thế giới, vượt quá lượng phát thải khí nhà kính của Hoa Kỳ và các nước phát triển cộng lại. Ông Tập trước đây từng tuyên bố nước này sẽ “kiểm soát chặt chẽ các dự án phát điện bằng than”, tuy nhiên Trung Quốc đang tăng cường xây dựng các nhà máy nhiệt điện than. Ngân hàng Nhà nước Trung Quốc đã bị chỉ trích nặng nề vì vai trò cấp vốn cho các dự án than ở nước ngoài, với mức tài trợ lên tới 35 tỷ USD kể từ năm 2015.

Trong khi đó, Tổng thống Joe Biden kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới gặp nhau ngay tại hội nghị thượng đỉnh về khí hậu COP26, đồng thời cảnh báo không quốc gia nào có thể thoát khỏi những gì sắp xảy ra nếu các nhà hoạch định chính sách không nắm bắt được cơ hội này.

Ông Biden nói tại Glasgow (Scotland): “Hiện tại, chúng tôi vẫn còn thiếu hụt. Không còn thêm thời gian để nghỉ ngơi hay ngồi trên lá chắn bảo vệ hay tranh luận với nhau nữa. Đây là thách thức đối với cuộc sống chung của chúng ta, là mối đe dọa hiện hữu đối với sự tồn tại của con người như chúng ta biết và mỗi ngày chúng ta trì hoãn, cái giá phải trả của việc không hành động sẽ tăng lên. Vì vậy, hãy để đây là thời điểm chúng ta trả lời cuộc gọi của lịch sử tại Glasgow. Hãy để đây là sự khởi đầu của một thập kỷ hành động biến đổi”.

Ông Biden cho biết Mỹ đã cam kết giảm lượng khí thải nhà kính từ 50% đến 52% vào năm 2030 so với mức năm 2005. “Đó là lý do tại sao chính quyền của tôi đang nỗ lực để chứng tỏ rằng cam kết về khí hậu của chúng ta là hành động chứ không phải lời nói”.

Các nhà khoa học khí hậu đã nhiều lần nhấn mạnh rằng, vũ khí tốt nhất để giải quyết tình trạng nhiệt độ toàn cầu tăng cao là cắt giảm nhanh lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính.

Tại Hội nghị thượng đỉnh G-20, Tổng thống Mỹ cáo buộc Trung Quốc và Nga đã không “xuất hiện” tại các cuộc đàm phán, trước khi nói thêm rằng “còn nhiều việc phải làm hơn nữa”. Trung Quốc và Nga đã cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2060, muộn hơn một thập kỷ so với nhiều nền kinh tế lớn.

Chương trình nghị sự về khí hậu trong nước của Mỹ cũng đã bị giám sát chặt chẽ trong những tuần gần đây, trong bối cảnh hàng loạt chỉ trích cho rằng hành động của Tổng thống Joe Biden vẫn chưa phù hợp với khẳng định lặp đi lặp lại của ông, cuộc khủng hoảng khí hậu là một “mối đe dọa hiện hữu”.

Hôm thứ Hai, Thủ tướng Anh Boris Johnson phát biểu tại Lễ khai mạc Hội nghị thượng đỉnh COP26 đã cảnh báo các nhà lãnh đạo thế giới rằng, bây giờ là "một phút đến nửa đêm" trong cuộc chạy đua để ngăn nhiệt độ toàn cầu vượt qua ngưỡng quan trọng. 

Thủ tướng Anh lặp lại lời kêu gọi của ông đối với các nhà lãnh đạo thế giới chuyển từ nói chuyện và tranh luận sang hành động phối hợp “về than đá, ô tô, tiền mặt và cây cối”. "Chúng ta cần hiểu rõ về biến đổi khí hậu và thế giới cần biết khi nào điều đó sẽ xảy ra".

Phát biểu trước các nhà lãnh đạo thế giới ở Glasgow, Scotland, người thừa kế ngai vàng Anh, Thái tử Charles cho biết hợp tác cũng là chìa khóa quan trọng. “Khi chúng tôi giải quyết cuộc khủng hoảng này, nỗ lực của chúng ta không thể là một loạt các sáng kiến độc lập chạy song song. Quy mô và phạm vi của mối đe dọa mà chúng ta phải đối mặt đòi hỏi một giải pháp cấp độ hệ thống toàn cầu dựa trên việc chuyển đổi hoàn toàn nền kinh tế nhiên liệu hóa thạch hiện tại sang nền kinh tế thực sự có thể tái tạo và bền vững".

Ngoài ra, các nước đang phát triển lập luận rằng các quốc gia phát triển gồm Hoa Kỳ, châu Âu, Nhật Bản và một số quốc gia khác cắt giảm lượng khí thải của họ nhanh hơn. Các quốc gia châu Phi đã công khai nhu cầu của họ: hơn 1,3 nghìn tỷ USD mỗi năm cho các nước đang phát triển kể từ năm 2030. Các quốc đảo nhỏ dễ bị tổn thương nhất do mực nước biển dâng cao muốn các quốc gia giàu có bồi thường cho những thiệt hại không thể khắc phục được do biến đổi khí hậu gây ra.

Cuối giờ chiều 1/11 (giờ địa phương, Glasgow, Vương quốc Anh),  Thủ tướng Phạm Minh Chính (Việt Nam) phát biểu tại COP26 trước khoảng 120 nhà lãnh đạo các quốc gia trên thế giới: “Mặc dù là nước đang phát triển mới chỉ bắt đầu tiến hành công nghiệp hóa trong hơn ba thập kỷ qua, nhưng sẽ xây dựng và triển khai các biện pháp giảm phát thải khí nhà kính mạnh mẽ hơn nữa bằng nguồn lực của mình, cùng với sự hợp tác và hỗ trợ của cộng đồng quốc tế, cả về tài chính và chuyển giao công nghệ, trong đó có thực hiện các cơ chế theo Thỏa thuận Paris, để đạt mức phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.