Ông Sung Sup Ra, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) nhận định Việt Nam nổi bật là quốc gia có thành tích xuất sắc trên quỹ đạo phát triển trong suốt ba thập kỷ qua. Nền kinh tế đã tăng trưởng với tốc độ trung bình hàng năm ấn tượng gần 7% kể từ năm 1988.

Sự tăng trưởng này đã dẫn đến thu nhập bình quân đầu người tăng gần gấp 5 lần và tỷ lệ nghèo tiếp tục giảm. Với tầm nhìn táo bạo nhằm nâng tầm trở thành nền kinh tế có thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam nhận thấy rằng đổi mới sáng tạo là nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu này và đảm bảo tăng trưởng lâu dài, bền vững.

Theo vị chuyên gia này, có 3 kênh chính để Việt Nam thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Đầu tiên là đầu tư vào nguồn nhân lực và đi lên chuỗi giá trị trong đổi mới. Điều này rất quan trọng để xây dựng năng lực đổi mới của đất nước và chuyển đổi nền kinh tế từ mô hình sản xuất sử dụng nhiều lao động, chi phí thấp sang mô hình thúc đẩy đổi mới.

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu thành lập từ 40 đến 50 tổ chức khoa học và công nghệ được công nhận trên toàn cầu về sự xuất sắc. Đầu tư vào các cụm đổi mới trong nước và quốc tế để nâng cao năng lực của Việt Nam về các sản phẩm công nghệ cao sẽ nâng tầm Việt Nam thành một trung tâm đổi mới đáng chú ý trên toàn cầu.

“Để làm được điều này, Việt Nam bắt buộc phải huy động nguồn tài chính công và tư nhân, bao gồm cả sự hỗ trợ từ các tổ chức tài chính quốc tế (IFI), để nâng cấp cơ sở R&D và phát triển kỹ năng, định vị mình là quốc gia đi đầu về năng lực đổi mới”, ông Sung Sup Ra nói.

Thứ hai là thúc đẩy nền kinh tế số và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số. Việt Nam có số liệu kỹ thuật số ấn tượng, đứng thứ 12 trên toàn thế giới về số lượng người dùng Internet với con số đáng chú ý là 94% dân số truy cập Internet hàng ngày.

Việc tiếp tục đầu tư vào đổi mới kỹ thuật số và mở rộng thương mại điện tử sẽ cho phép đất nước khai thác sức mạnh nền kinh tế kỹ thuật số, thúc đẩy làn sóng chuyển đổi kỹ thuật số và thúc đẩy tăng trưởng cao hơn vì lợi ích của toàn thể người dân. 

Theo Báo cáo e-Conomy Đông Nam Á 2022, Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm khởi nghiệp đang lên ở Đông Nam Á, với nền kinh tế Internet sẵn sàng tăng vọt lên mức ước tính 50 tỷ USD vào năm 2025. Việt Nam có 4 kỳ lân tính đến năm 2023 và một nhóm công ty đang phát triển. 3.400 công ty khởi nghiệp với lực lượng lao động lành nghề có thể giúp phát triển các sản phẩm và giải pháp kỹ thuật số tiên tiến.  

Thứ ba là thúc đẩy đổi mới để tăng trưởng xanh và giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu. Các chính sách và đầu tư vào đổi mới nhằm thúc đẩy công nghệ sạch, sử dụng năng lượng hiệu quả, năng lượng tái tạo, bảo vệ môi trường và các giải pháp dựa vào tự nhiên sẽ đóng vai trò then chốt trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho con đường tăng trưởng toàn diện và bền vững cho Việt Nam.

Nghiên cứu của McKinsey đã xác định năm lĩnh vực đổi mới chính có tiềm năng thu hút tới 2 nghìn tỷ USD vốn mỗi năm vào năm 2025, đồng thời giảm 40% lượng phát thải khí nhà kính vào năm 2050: đó là điện khí hóa, nông nghiệp, năng lượng, hydro và thu hồi carbon.

“Cam kết của chính phủ đối với quá trình chuyển đổi xanh luôn được quan tâm tại ADB. Giữ mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở mức dưới 2°C, tốt nhất là 1,5°C so với mức thời kỳ tiền công nghiệp và duy trì tăng trưởng và phát triển bền vững là những mục tiêu những mục tiêu mà ADB đang bảo vệ trong khu vực.

Nếu muốn đạt được những mục tiêu này, chúng ta không có lựa chọn nào khác ngoài việc đổi mới nhanh chóng, tăng cường áp dụng và triển khai các công nghệ cũng như kiến thức mới trên quy mô lớn. Đầu tư và đổi mới vào công nghệ khí hậu là không thể thiếu trong nỗ lực khử cacbon của chúng ta”, vị chuyên gia nhấn mạnh.

Tuy nhiên, theo chuyên gia của ADB, hệ sinh thái đổi mới rất rộng lớn và phức tạp, đòi hỏi sự hợp tác vượt xa các trường đại học, viện nghiên cứu cũng như các phòng thí nghiệm đổi mới và R&D của công ty. Vì vậy để đổi mới thành công đòi hỏi cách tiếp cận đa ngành và hợp tác liên ngành của nhiều chủ thể. 

“SaigonTel, với tư cách là một tập đoàn lớn đã khánh thành trung tâm đổi mới của mình tại TP.HCM. Đây là một sáng kiến đáng khen ngợi của khu vực tư nhân với nhiều sự hợp tác với các bên liên quan khác. Hy vọng rằng sẽ có thêm nhiều trung tâm đổi mới như vậy trong tương lai”, ông Sung Sup Ra nói.

Đại diện ADB cho biết Việt Nam có cơ hội lớn để triển khai các giải pháp đổi mới dựa trên khoa học và công nghệ trong các lĩnh vực như sản xuất công nghệ cao, năng lượng tái tạo, di động điện tử, nông nghiệp bất lợi với khí hậu, công nghệ nông nghiệp, công nghệ khí hậu và công nghệ thủy sinh.

“ADB sẽ có thể hỗ trợ các nghiên cứu phân tích thượng nguồn và trung nguồn. Đồng thời, ADB sẽ có thể huy động các nguồn tài chính từ các hoạt động có chủ quyền và không có chủ quyền để hỗ trợ các sáng kiến đổi mới quan trọng của chính phủ”, đại diện ngân hàng nhấn mạnh.