Bài 1: Trọng tâm nặng ký 

“Khát” dữ liệu

Lý do đầu tiên là vấn đề thiếu thốn dữ liệu. Những tưởng lợi thế lớn nhất của Trung Quốc là kho dữ liệu giám sát mạng khổng lồ, có thể được giao cho các công ty AI như SenseTime hay Megvii. 

Nhưng thế mạnh đó đã không có ích trong lĩnh vực công nghệ trí thông minh nhân tạo khởi tạo (generative AI), bởi mô hình nền tảng của nó được “huấn luyện” trên dữ liệu phi cấu trúc đồ sộ của mạng Internet.

Các nhà “thiết kế” mô hình nền tảng Mỹ còn hưởng lợi từ việc 56% nội dung trên mạng Internet sử dụng tiếng Anh. Trong khi đó chỉ có 1,5% nội dung mạng sử dụng Quan thoại và các ngôn ngữ Trung Hoa khác - theo dữ liệu của hãng nghiên cứu mạng W3Techs.

Ngoài ra, tiến sĩ Yiqin Fu của Đại học Stanford chỉ ra: Phần lớn người dân Trung Quốc sử dụng Internet thông qua các tiện ích di động như WeChat hay Weibo. Đây là những “khu vườn khép kín”, với nội dung không được phân tích bởi các bộ máy tìm kiếm cũng như AI.

“Khát” dữ liệu là lý do tại sao mô hình AI 2021 của Học viện Trí thông minh nhân tạo Bắc Kinh - Wu Dao 2.0, không thể “tỏa sáng”, mặc dù nó có tính chất tính toán phức tạp hơn cả GPT-4.

“Đói” phần cứng

Lý do thứ hai khiến Trung Quốc “hụt hơi” trong cuộc đua AI là “đói” phần cứng. Đây là một vấn nạn bắt nguồn từ lệnh kiểm soát khắt khe mà chính quyền Mỹ tung ra vào hồi 2022.

E ngại Bắc Kinh dẫn trước, Washington tìm cách cấm vận các loại công nghệ giúp đối thủ của họ phát triển AI. Trong đó bao gồm các loại chip vi xử lý mạnh mẽ, thiết yếu cho các trung tâm xử lý dữ liệu điện toán đám mây, nơi “đào tạo” các mô hình nền tảng của AI. Và còn có cả các công cụ sản xuất bán dẫn, ngăn chặn Trung Quốc tự sản xuất các loại chip kể trên.

“Đòn đánh” này tỏ ra rất tai hại cho Trung Quốc. Hơn một nửa trong số 26 mô hình AI Trung Quốc dựa dẫm vào chip của Nvidia, một hãng thiết kế chip Mỹ - theo Trung tâm Quản trị AI, một hãng nghiên cứu Anh Quốc.

Một số báo cáo cho thấy SMIC, hãng sản xuất chip lớn nhất Trung Quốc, đã có thể sản xuất chip thử nghiệm chỉ một hoặc hai thế hệ sau chip của TSMC, hãng sản xuất chip Đài Loan hàng đầu thế giới và là nhà cung cấp cho Nvidia.

Tuy vậy, loại chip mà SMIC đủ khả năng sản xuất hàng loạt lại là thứ mà TSMC tung ra hàng triệu sản phẩm từ… ba bốn năm trước.

“Nghèo” tài năng

Các hãng công nghệ AI Trung Quốc còn gặp khó khăn nhiều hơn trong việc tìm kiếm nhân lực. Mỹ vẫn giữ vững ngôi vị là trung tâm thu hút tài năng công nghệ của thế giới.

Các hội nghị công nghệ AI lớn nhất thế giới được tổ chức tại Mỹ. Không những thế, hai phần ba trong tổng số các chuyên gia công bố nghiên cứu tại các sự kiện này lại đến từ các quốc gia khác. Vào 2019, kỹ sư Trung Quốc chiếm đến 27% trong tổng số đó.

Rất nhiều tài năng công nghệ AI có gốc Trung Quốc đã học hỏi và làm việc tại Mỹ trước khi xem xét trở về nước cống hiến. Nhưng đại dịch Covid-19 và căng thẳng Mỹ-Trung đã “bóp nghẹt” con số đó.

Trong nửa đầu năm 2022, Mỹ cấp số thị thực cho sinh viên Trung Quốc chỉ bằng một nửa so với cùng kỳ năm 2019.

Ba “chướng ngại vật” thiếu thốn dữ liệu, phần cứng và nhân lực là những thử thách thật sự khó khăn cho Trung Quốc. Nhưng, liệu chúng có thể cản trở hoài bão AI của Trung Quốc? Đó lại là một câu chuyện khác.

Bài 3: Cuộc đua sát nút