Tết quê tôi thường bắt đầu từ ngày đưa ông Táo về trời – hai mươi ba tháng Chạp.  Năm nào cũng vậy, ba tôi thường mang chài ra hồ cá chép chài lên một mớ, chia cho bà con hàng xóm mang về cho ông Táo cưỡi đi chầu trời. Ba tôi quăng chài rất điệu nghệ, miệng chài xoay tròn chụp xuống mặt nước rồi từ từ chìm xuống, sau khi giũ nhẹ mấy cái cho miệng chài gom lại, ba thong thả kéo chài lên, những con cá chép vàng óng ánh mắc kẹt trong chài, ra sức giãy đành đạch. Gỡ cá cho vào thau là công việc thích thú nhất ba dành phần cho tôi.

Đến khoảng hai bảy, hai tám tết, là tới phiên ba tôi tháo đập. Nước vừa giựt ròng, cả xóm kéo nhau đi như một đội quân ra trận. Là chủ đập, nhưng ba tôi vẫn thường hay căn dặn cả nhà “bắt sơ sơ thôi, được bao nhiêu thì được, đừng bắt kỹ quá, để bà con bắt hôi”. Bắt hôi cá không chỉ là công việc kiếm ăn của người lớn mà còn là niềm vui của bọn trẻ nhà quê miền sông nước. Cho nên, mặc dù đập nhà nhưng tôi luôn theo lũ bạn đi đằng sau bắt hôi.

Nói tết không thể nào không kể chuyện đi chợ tết. Gà vừa gáy hiệp nhứt, cả một khúc sông bắt đầu rộn ràng. Tiếng chèo khua nước lõm bõm, tiếng dầm va vào be xuồng kêu lộp bộp, tiếng người gọi nhau í ới. Còn chưa tỉnh ngủ, tôi nhảy cái độp xuống xuồng ngồi dựa vào lưng mà ngủ tiếp. Chừng nghe tiếng chợ lao xao mới tỉnh ngủ. Trời chưa tỏ, xuồng ghe đã chật cứng cả bến chợ.  

Khi mấy chị em phụ nữ hoàn tất các món để “ăn tết”, thì cánh đàn ông cũng lo xong phần “chơi tết”. Ngoài sân, cội mai già lặc lè những nụ vừa bung vỏ lụa. Bên hiên nhà, sắc đỏ rực rỡ của mào gà, trạng nguyên xen lẫn với màu vàng tươi của cúc, vạn thọ lung linh trong những sợi nắng vàng như mật rót. Thế là đất trời lộng lẫy vào xuân.

Trong mâm cơm rước ông bà chiều ba mươi Tết, tất cả các món ăn có trong nhà đều được dọn hết lên mỗi thứ một ít như một minh chứng cho sự ấm no sung túc của gia đình. Đặc biệt, không thể thiếu món khổ qua hầm. Má tôi nói: hết năm, mọi người ai cũng phải ăn cho… “khổ nó qua đi”, năm tới sẽ được sung sướng. Rồi năm tới không biết có sung sướng hôn, nhưng cuối năm tới má cũng bắt ăn khổ qua hầm nữa cho coi.

Mâm cúng dọn xong, ba tôi khăn áo chỉnh tề, trịnh trọng rước tổ tiên ông bà về sum vầy cùng con cháu.

Gian thờ là nơi linh thiêng nhất trong mỗi gia đình người Việt Nam, nhất là trong ba ngày tết. Là nơi luôn được ưu tiên quét dọn trang hoàng rực rỡ nhất, trang trọng nhất. Ba ngày tết, trên bàn thờ gia tiên lúc nào cũng nghi ngút khói hương.

Mọi người tắm gội sạch sẽ thơm tho, mặc bộ áo mới nhất quây quần bên nhau náo nức đợi chờ thời khắc giao thừa để được mừng tuổi ông bà cha mẹ, được nhận lại bao lì xì từ họ. Sau đó, cùng kéo nhau đi chùa lễ Phật. Ngôi chùa nằm ngó mặt ra con sông lồng lộng gió. Trong đêm trừ tịch, từng hồi chuông ngân nga trôi trên mặt nước sông đầy luôn dội vào lòng tôi những nỗi niềm khó tả.

Ngoài cội bồ đề ở giữa sân, rất nhiều bụi nguyệt quế được nhà chùa trồng dọc theo hai bên con đường nhỏ dẫn vào cổng chùa dành để hái lộc. Không ai bảo ai, mọi người cẩn trọng hái cho mình một bông hoa nguyệt quế bé xíu, nhẹ nhàng để cây không bị gãy cành, trụi lá. Nụ hoa be bé dễ thương giống hình giọt nước trắng ngần, theo tôi vào trong giấc ngủ thom tho. Không biết bây giờ những bụi nguyệt quế ấy vẫn còn sum sê hay đã già nua cằn cỗi.

Giờ đây, ở chốn “phồn hoa đô hội”, chỉ cần một “phiên siêu thị” là đã có đầy đủ tất cả món ăn ngày Tết. Thảnh thơi quá, nhiều lúc tôi đâm buồn ngang. Tôi tiếc những ngày chuẩn bị ăn Tết bận rộn bù đầu bù cổ.

Tôi nhớ mùi khói bếp, nhớ tiếng củi cháy lách cách bên dưới nồi bánh tét trong đêm ba mươi, nhớ những đòn bánh vừa được vớt ra, nghi ngút khói, thơm nức mùi lá chín. Tôi nhớ má ngồi nướng bánh phồng. Bên đống lửa rơm, bóng má lung linh, hai tay thoăn thoắt giũ bánh. Những cái bánh phồng nếp qua bàn tay khéo léo của má nở bung ra bằng cái mâm, vàng rượm, bỏ một miếng vào miệng, bánh tan dần thanh thao đầu lưỡi.

Nhớ cả lũ học trò sáng mùng ba Tết kéo nhau tới “tết thầy” ríu rít. Lũ học trò ngày nào chắc giờ có đứa tóc đã phai xanh. Tôi ngẩn ngơ thấy mình như một kẻ lạc thời, xưa cũ. Nỗi nhớ tràn về. Nỗi nhớ của một người xa quê luôn được giấu kỹ đằng sau những lo toan cơm áo. Nỗi nhớ không còn cồn cào, quýnh quáng, mới mẻ như ngày nào mà trở nên đằm thắm lắng sâu và dai dẳng bỗng giờ đây cồn cào: Nhớ tết.