Dòng người đổ xô đi mua thiết bị làm mát tại các đô thị lớn ở Nam Á hay những tòa nhà văn phòng tại Tokyo bắt đầu cắt giảm đèn chiếu sáng là những tín hiệu đầu tiên của một mùa hè đầy bất ổn. Sau cú sốc năm 2022, châu Á một lần nữa rơi vào vòng xoáy rủi ro khi nhu cầu điện tăng vọt trong khi nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG - Liquefied Natural Gas) đang bị thắt chặt, Bloomberg đưa tin.

Tình trạng nắng nóng kỷ lục tại Ấn Độ và Đông Nam Á đã đẩy nhu cầu tiêu thụ điện cho làm mát lên mức chưa từng có, buộc các quốc gia phải tăng tốc nhập khẩu LNG để bù đắp cho sự thiếu hụt từ thủy điện do hiện tượng El Nino. Sự phụ thuộc này tạo ra "điểm gãy" nguy hiểm khi giá khí đốt giao ngay tại thị trường châu Á bắt đầu tăng nhiệt do các nhà nhập khẩu lớn như Nhật Bản và Hàn Quốc đẩy mạnh tích trữ cho giai đoạn cao điểm.

Sự mong manh của hệ thống năng lượng không chỉ dừng lại ở hóa đơn tiền điện của hộ gia đình mà đang thẩm thấu trực tiếp vào giá thành hàng hóa, làm suy yếu sức cạnh tranh của các trung tâm sản xuất. Khi giá năng lượng đầu vào tăng, áp lực lạm phát sẽ trở thành bài toán hóc búa cho các chính phủ trong việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.

Các ngành công nghiệp nặng như thép, xi măng và hóa chất tại châu Á đang đứng trước rủi ro biên lợi nhuận bị bào mỏng do chi phí nhiên liệu tăng cao. Tại các tổ hợp công nghiệp lớn, việc duy trì vận hành liên tục trở nên đắt đỏ hơn bao giờ hết khi các nhà máy phải đối mặt với lựa chọn: chấp nhận chi phí điện cao hoặc cắt giảm công suất để bảo toàn dòng tiền.

Ngành sản xuất chất bán dẫn và linh kiện điện tử - vốn đòi hỏi sự ổn định tuyệt đối về nguồn điện - cũng đang thận trọng theo dõi các kịch bản cắt điện luân phiên. Bất kỳ sự gián đoạn nào trong chuỗi cung ứng năng lượng cũng có thể dẫn đến sự chậm trễ trong việc giao hàng toàn cầu, gây hiệu ứng domino lên thị trường công nghệ quốc tế.

Theo báo cáo từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA - International Energy Agency), tốc độ phát triển hạ tầng lưu trữ và lưới điện thông minh vẫn chưa bắt kịp với sự biến đổi thất thường của khí hậu. Việc cạnh tranh nguồn cung LNG với châu Âu khiến các quốc gia có tiềm lực tài chính yếu hơn tại Nam Á dễ rơi vào tình trạng thiếu hụt năng lượng trầm trọng.

Bài toán đảm bảo an ninh năng lượng đang trở nên cấp bách khi nền kinh tế nước ta bước vào giai đoạn tăng tốc sản xuất. Việc bắt đầu nhập khẩu LNG tại kho cảng Thị Vải từ năm 2023 đánh dấu bước đi quan trọng nhưng cũng khiến giá thành điện trong nước chịu tác động trực tiếp từ các biến động địa chính trị quốc tế.

Những bài học từ việc điều tiết điện mùa khô năm 2023 cho thấy sự cần thiết của việc linh hoạt trong cơ cấu nguồn phát và đẩy mạnh các mô hình sản xuất tiết kiệm năng lượng. Việc giảm bớt sự lệ thuộc vào giá nhiên liệu thế giới thông qua tự chủ năng lượng xanh không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu sống còn để duy trì sức hút của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cuộc chiến với cú sốc năng lượng lần thứ hai đòi hỏi nỗ lực tối ưu hóa hạ tầng hiện có và đẩy nhanh tiến trình chuyển dịch năng lượng. Nếu không có các biện pháp ứng phó kịp thời, cái giá mà châu Á phải trả sẽ không chỉ là tiền bạc, mà còn là sự ổn định của cả một hệ sinh thái kinh tế trong dài hạn.