Điểm rơi của lịch sử

Cách đây vừa tròn một năm, ngày 8/5/2025, chỉ 4 ngày sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam ban hành Chương trình hành động thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân trong hệ thống Hội và đội ngũ doanh nhân trẻ Việt Nam. Chương trình hành động của Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam được xây dựng trên 5 trụ cột: nâng cao vị thế, tiếng nói chính sách của Hội và cộng đồng doanh nhân trẻ; thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ; hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; phát triển doanh nghiệp dẫn dắt và hội nhập quốc tế.

Chương trình được đưa ra được đánh giá là đúng thời điểm “vàng”, nằm trong dòng chảy chính sách lớn của đất nước lúc bấy giờ, từ Nghị quyết 41-NQ/TW về xây dựng và phát huy vai trò đội ngũ doanh nhân Việt Nam, Nghị quyết 57-NQ/TW về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Nghị quyết 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế, Nghị quyết 66-NQ/TW về đổi mới xây dựng và thi hành pháp luật, đến Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

Điểm đáng nói là Chương trình đã đặt doanh nhân trẻ vào một vai trò riêng: lực lượng có thể đi nhanh hơn trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, khởi nghiệp, hội nhập, thử nghiệm mô hình kinh doanh mới và thiết lập các liên kết nội khối trong cộng đồng doanh nghiệp tư nhân.

Có thể nói, việc ra đời Chương trình hành động cho thấy một phản ứng rất nhanh của một tổ chức xã hội - nghề nghiệp trước một chủ trương lớn của Đảng. Trong hoạt động Hội, phản ứng nhanh với chính sách nhiều khi quan trọng không kém nội dung chính sách, bởi nếu chậm một nhịp, chủ trương dễ dừng ở khẩu hiệu; nếu đi đúng nhịp, chủ trương có thể thành chương trình, chương trình thành hành động, hành động thành kết quả.

Những kết quả đạt được

Sau khi Nghị quyết 68 được ban hành, Nhà nước nhanh chóng cụ thể hóa bằng các cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, trong đó có các nội dung liên quan đến tài chính, tín dụng, thuế, phí, lệ phí, mua sắm công, hỗ trợ đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp xanh, tuần hoàn, ESG.

Trong bối cảnh đó, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam không đứng ngoài tiến trình thể chế hóa. Việc Hội tham gia các cuộc làm việc, phiên họp, cơ chế góp ý triển khai Nghị quyết 68, cùng việc tổng hợp và gửi các nhóm kiến nghị của doanh nghiệp, cho thấy Hội đã bắt đầu thực hiện rõ hơn vai trò đại diện quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên.

Đây là thay đổi đáng chú ý. Trước đây, nhiều tổ chức hiệp hội dễ bị nhìn nhận chủ yếu qua các hoạt động kết nối, vinh danh, xúc tiến, giao lưu. Nhưng trong bối cảnh mới, vai trò của một tổ chức doanh nhân không thể chỉ dừng ở việc tập hợp hội viên. Tổ chức ấy phải có năng lực phát hiện điểm nghẽn, lượng hóa khó khăn, nói tiếng nói chính sách, theo đuổi kiến nghị và góp phần giám sát thực thi.

Chương trình hành động đã đặt ra yêu cầu “đưa cuộc sống vào pháp luật”, “từ chính sách ra cuộc sống”. Sau một năm, yêu cầu ấy đã có điểm tựa thực tiễn, đặc biệt thông qua VPSF 2025 và các báo cáo kiến nghị chính sách. Không đơn thuần là một sự kiện thu hút gần 6.500 đại biểu, VPSF thực chất là một cơ chế tổng hợp, phân tích và đưa tiếng nói doanh nghiệp từ nhiều tầng nấc thành các thông điệp kiến nghị có tổ chức. Từ vai trò kết nối phong trào, Hội đang bước vào không gian tham vấn, phản biện và đưa thực tiễn kinh doanh vào quá trình hoàn thiện thể chế.

Tuy nhiên, điểm yếu của không ít diễn đàn lâu nay là kiến nghị nhiều, báo cáo dày nhưng thiếu cơ chế theo đuổi đến cùng. Doanh nghiệp cần biết kiến nghị của mình đang ở trạng thái nào, cơ quan nào xử lý và bao giờ có phản hồi. Đã đến lúc Hội cần vận hành một “dashboard” theo dõi kiến nghị chính sách. Đây không phải chuyện kỹ thuật đơn thuần, mà là công cụ để xây dựng và củng cố niềm tin vào sự cải cách.

Một kết quả đáng chú ý khác là kế hoạch triển khai Chương trình đào tạo 10.000 Giám đốc điều hành giai đoạn 2025 - 2030. Chương trình dự kiến thí điểm từ quý IV/2025 với 1.000 học viên đầu tiên, mở rộng trong giai đoạn 2027 - 2029 và hoàn thành mục tiêu vào năm 2030. Đây là hướng đi đúng, bởi điểm nghẽn của kinh tế tư nhân Việt Nam hiện nay không chỉ là vốn, đất đai, thuế hay thủ tục hành chính. Một điểm nghẽn rất lớn nằm ở năng lực quản trị.

Nhiều doanh nghiệp tư nhân đi lên từ bản lĩnh cá nhân của người sáng lập, từ sự linh hoạt, cần cù, quyết đoán và khả năng nắm bắt cơ hội. Nhưng khi quy mô lớn hơn, thị trường khắt khe hơn, cạnh tranh quốc tế sâu hơn, những ưu thế ban đầu không còn đủ. Doanh nghiệp cần quản trị tài chính chuyên nghiệp hơn, quản trị nhân sự bài bản hơn, quản trị rủi ro tốt hơn, năng lực số hóa cao hơn, hiểu biết pháp lý sâu hơn và năng lực hội nhập thực chất hơn.

Không gian chính sách có mở rộng đến đâu cũng không tự động tạo ra doanh nghiệp mạnh. Đào tạo 10.000 CEO không nên chỉ là một chương trình lớp học, mà cần trở thành một hệ sinh thái nâng cấp năng lực: học, cố vấn, kết nối công nghệ và theo dõi chuyển biến. Tương tự, mục tiêu “Go Global” không thể chỉ là việc đưa hàng hóa đi hội chợ; doanh nghiệp cần một mạng lưới am hiểu tiêu chuẩn, pháp lý, tài chính và yêu cầu xanh.

Từ “tạo thế” sang “tạo lực”: Phải kiểm đếm bằng dữ liệu

Năm 2025 có thể là năm phát động, nhưng năm 2026 phải là năm có kết quả cụ thể. Chương trình hành động đặt ra nhiều mục tiêu: 100% hội viên được đào tạo cơ bản về chuyển đổi số, ít nhất 10% ứng dụng AI, giao thương nội khối tăng ít nhất 30% mỗi năm. Nhưng nếu không có dữ liệu theo dõi, chúng dễ trở thành khẩu hiệu suông.

Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam có mạng lưới rộng. Nhưng trong kỷ nguyên dữ liệu, mạng lưới rộng chưa đủ. Phải có dữ liệu mạnh. Cần biết hội viên đang ở ngành nào, quy mô nào, doanh thu ra sao, tạo bao nhiêu việc làm, xuất khẩu thế nào, đầu tư cho R&D đến đâu, mức độ chuyển đổi số ra sao, có áp dụng ESG không, có tham gia chuỗi cung ứng không, có hoạt động quốc tế không.

Hội cần ban hành báo cáo sơ kết việc thực hiện Chương trình hành động bằng số liệu: Bao nhiêu MOU chuyển thành hợp đồng? Bao nhiêu doanh nghiệp tiếp cận vốn xanh? Bao nhiêu kiến nghị được cơ quan nhà nước phản hồi? Cần chọn các mũi nhọn nào để tăng tốc triển khai trong năm, như năng lực con người (Chương trình đào tạo CEO), năng lực chính sách (kênh phản hồi trực tuyến) và năng lực thị trường (nền tảng kết nối giao thương)?, v.v...

Các giải thưởng lớn như Sao Đỏ, Sao Vàng đất Việt, Doanh nhân trẻ khởi nghiệp xuất sắc… cũng cần đổi mới chuẩn vinh danh theo tinh thần Nghị quyết 68. Doanh nhân tiêu biểu không chỉ là người có lợi nhuận tốt, mà còn phải đổi mới sáng tạo, quản trị minh bạch, phát triển xanh và có năng lực hội nhập. Giải thưởng không chỉ để tôn vinh quá khứ, mà còn định hướng tương lai.

Nghị quyết 68 đã mở ra một cánh cửa lớn cho kinh tế tư nhân nói chung và doanh nhân trẻ nói riêng. Nhưng cánh cửa ấy chỉ có ý nghĩa nếu doanh nghiệp đủ năng lực bước qua. Sứ mệnh của Hội trong giai đoạn tới là giúp doanh nhân trẻ lớn lên bằng năng lực thật, dữ liệu thật, thị trường thật và đóng góp thật. Nói cách khác, Hội đã có một năm để tạo thế; bây giờ là lúc phải tạo lực.