Từ bệ phóng chiến lược đến áp lực sinh tồn

Hôm nay, ngày 4/5/2026, Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân tròn một năm tuổi. Đặt trong không gian của hệ thống 9 nghị quyết trụ cột định hình chiến lược quốc gia, Nghị quyết 68 mang theo kỳ vọng tái lập vị thế rường cột của khối tư nhân.

Nhưng thương trường, thật đúng “như chiến trường”. Cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp ít nói về những viễn cảnh xa xôi, mà xoáy sâu vào một mệnh lệnh mang tính sống còn: Tăng trưởng “hai con số”.

Với hàng chục ngàn doanh nghiệp, duy trì mức tăng trưởng “hai con số” lúc này không phải là tham vọng “xưng vương xưng bá”, mà đó đơn giản là ngưỡng an toàn tối thiểu để bù đắp chi phí lạm phát, giữ chân người lao động và không bị hệ thống đào thải. Bệ phóng chính sách đã vạch ra hướng đi rõ ràng, nhưng một cỗ xe không thể bứt tốc lên hai con số nếu những bánh răng hành chính vẫn rỉ sét và đầy rào cản nhân tạo.

Phải thừa nhận, sức ép từ vĩ mô đang tạo ra những chuyển động thực chất. Nhận diện được những điểm nghẽn về thể chế, Chính phủ đã có liên tiếp 8 nghị quyết về cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính. 184 thủ tục được bãi bỏ, 890 điều kiện kinh doanh được “gọt giũa”, phân cấp 134 thủ tục và đơn giản hóa 349 thủ tục và 4 điều kiện rườm rà khác…

Theo Chính phủ, quá trình thực thi dự kiến sẽ giảm hơn 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ cho đối tượng chịu tác động so với năm 2024. Điều này thể hiện quyết tâm chính trị cao nhất của Chính phủ trong việc xây dựng một nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Dưới góc độ quản lý kinh tế, đây là một cuộc “đại phẫu” nhắm thẳng vào mớ bùng nhùng giấy phép con vốn đã ngốn đi hàng ngàn tỷ đồng và vô số cơ hội kinh doanh của doanh nghiệp. Động thái này cho thấy nỗ lực kiến tạo từ cấp cao nhất là rất quyết liệt, nhằm giải phóng nguồn lực đang nằm chết gí trong các ngăn kéo công sở. Thế nhưng, chính sách ban hành là một chuyện, việc nó thẩm thấu đến đâu lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.

Chạm vào tận cùng nỗi đau doanh nghiệp

Nhìn sâu vào bức tranh thực thi sau một năm Nghị quyết 68 ra đời, khối tư nhân vẫn đang vật lộn với những nỗi đau thường trực đang chờ thuốc đặc trị.

Vấn đề đầu tiên là huyết mạch tín dụng. Chính quyền liên tục hô hào doanh nghiệp chuyển đổi số, đầu tư công nghệ…, nhưng khi gõ cửa ngân hàng, câu hỏi đầu tiên vẫn luôn là: “Tài sản thế chấp ở đâu?”.

Các quy chuẩn cho vay nặng tính phòng thủ, vẫn chỉ “nhăm nhăm” vào sổ đỏ, bất động sản hay nhà xưởng hữu hình đã vô tình tước đi cơ hội của hàng vạn startup và doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Khi ngân hàng vẫn chọn cách cho vay không rủi ro, khát vọng vươn mình của doanh nghiệp tư nhân đành chết yểu ngay trên bàn tín dụng.

Nỗi đau thứ hai, bào mòn tận cùng niềm tin của giới đầu tư, là độ trễ trong khâu thực thi ở cấp cơ sở. Căn bệnh “trên nóng, dưới lạnh” không những chưa thuyên giảm mà dường như đang biến chứng thành hội chứng sợ trách nhiệm, sợ sai, đùn đẩy hồ sơ. Một dự án năng lượng tái tạo hay khu công nghiệp tư nhân có thể mất vài năm trời chỉ để chạy quanh các sở ngành xin một chữ ký xác nhận không vướng quy hoạch. Thời gian chờ đợi làm tăng chi phí vốn, đánh cắp cơ hội thị trường và đẩy dự án từ chỗ siêu lợi nhuận thành khối nợ xấu khổng lồ.

Doanh nghiệp không sợ thiếu vốn bằng sợ những rào cản vô hình, những chi phí bôi trơn không thể định lượng nhưng lại quyết định sự thành bại của dòng tiền.

Không thể bay với đôi cánh bị trói

Một năm nhìn lại Nghị quyết 68 là dịp để chúng ta nhìn thẳng vào những bất cập, hạn chế hiện hữu để sòng phẳng với thực tại. Kinh tế tư nhân Việt Nam có thừa sự dẻo dai và bản lĩnh sinh tồn, nhưng họ không thể gánh vác sứ mệnh quốc gia nếu đôi cánh vẫn bị trói bởi cơ chế xin - cho và một bộ máy công vụ chưa bắt kịp xu thế mới của thị trường.

Để hệ thống chính sách thực sự phát huy sức mạnh và mục tiêu tăng trưởng “hai con số” không trở thành ảo ảnh, sự quyết liệt của Chính phủ trong việc bãi bỏ thủ tục phải được nhân rộng thành một chế tài thép. Mọi hành vi cản trở, kéo dài thời gian xử lý thủ tục của doanh nghiệp cần được quy trách nhiệm cá nhân rõ ràng và xử lý nghiêm minh.

Chỉ khi chi phí tuân thủ thực sự được kéo về mức tối thiểu, dòng vốn tín dụng khơi thông dựa trên hiệu quả dự án thay vì tài sản đảm bảo, kinh tế tư nhân mới có đủ oxy để hô hấp và cất cánh đúng với kỳ vọng của thời đại.