Tính đến cuối năm ngoái, trong số 12 dự án thua lỗ nghìn tỷ của ngành công thương, có 5 dự án được khắc phục và có lãi, 7 dự án còn lại cũng có nhiều tín hiệu tích cực…

Thông tin tại Toạ đàm "Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp: Nhìn lại và hướng tới" hôm 26/9, ông Phạm Văn Sơn, Vụ trưởng Vụ Tổng hợp, Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, cho biết hiện đã có 8/12 dự án kém hiệu quả, chậm tiến độ của ngành Công thương có phương án xử lý, giao doanh nghiệp chịu trách nhiệm thực hiện.

Còn lại 4 dự án, Ủy ban đã trình Thủ tướng Chính phủ 3 phương án xử lý, gồm: Dự án Công ty TNHH một thành viên Công nghiệp tàu thủy Dung Quất - DQS (trình ngày 28/8/2023); Dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 Nhà máy Gang Thép Thái Nguyên - Tisco 2 và Dự án khai thác tuyển quặng sắt mỏ Quý Xa, Nhà máy Gang thép Lào Cai và Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung - VTM (trình ngày 15/9/2023).

"Sau khi có ý kiến của Thủ tướng Chính phủ, Ủy ban sẽ báo cáo Bộ Chính trị phương án xử lý đối với các dự án còn lại theo đúng Chương trình làm việc của Bộ Chính trị năm 2023", ông Sơn cho hay.

Năm 2019, Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ xử lý các tồn tại, yếu kém của một số dự án, doanh nghiệp chậm tiến độ, kém hiệu quả thuộc ngành công thương.

Hiện Ủy ban được giao làm đại diện chủ sở hữu đối với 19 tập đoàn, tổng công ty nhà nước. Sau 5 năm (2018-2022), tổng vốn chủ sở hữu hợp nhất tăng 99 triệu tỷ đồng (từ 1,056 triệu tỷ đồng lên 1,155 triệu tỷ đồng); tổng tài sản hợp nhất tăng từ 131 triệu tỷ đồng (2,360 triệu tỷ đồng lên 2,491 triệu tỷ đồng). Tính riêng năm 2022, tổng doanh thu hợp nhất đạt 1,871 triệu tỷ đồng, chiếm 20% GDP cả nước (tăng 0,6% so với năm 2018).

Trong đó 2 “ông lớn” là Tập đoàn Hoá chất Việt Nam (Vinachem) và Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC, trước là Vinalines) đã hé lộ những kết quả kinh doanh tích cực trong 5 năm đồng hành của Uỷ ban Quản lý vốn nhà nước. Nhiều dự án của các “ông lớn” này cũng thoát khỏi danh sách 12 dự án thua lỗ ngành công thương trong nhiều năm trời.

Ông Nguyễn Hữu Tú, Phó Tổng giám đốc Vinachem cho biết năm 2022 là năm kỷ lục với tập đoàn này khi đạt được nhiều thành tựu trong sản xuất, kinh doanh. Doanh thu lần đầu tiên vượt 60.000 tỷ đồng, lợi nhuận trên 6.200 tỷ đồng, lần đầu tiên xuất khẩu vượt 500 triệu USD.

“Tập đoàn đã bám sát chỉ đạo từ Uỷ ban Quản lý vốn rà soát các khâu, giải quyết tồn đọng trong 4 dự án gồm Dự án Đạm Hà Bắc, Đạm Ninh Bình, DAP Lào Cai, DAP Hải Phòng, … Năm ngoái, các đơn vị đều có lãi, 3 dự án đã đưa ra khỏi danh sách 12 dự án chậm tiến độ, thua lỗ”, ông Tú cho biết.

Tương tự, năm ngoái, doanh thu của Tổng Công ty Hàng hải Việt Nam chỉ tăng 4-5% nhưng lợi nhuận tăng đến 152%, một kỷ lục chưa từng có với công ty. Kết quả mà VIMC có được dựa vào việc nỗ lực khai thác 16 cảng biển, đội tàu (bằng 25% sức vận tải cả nước) và hệ thống logistic. Trong đó, không thể không nhắc đến dấu ấn của Uỷ ban Quản lý vốn nhà nước.

“Uỷ ban đã hỗ trợ tái cơ cấu một trong những cảng liên doanh quan trọng của chúng tôi là SP-PSA, hay cùng công ty đàm phán với các ngân hàng, tái cơ cấu khoản vay hơn 100 triệu USD, thu về lợi nhuận tài chính gần 1.500 tỷ đồng”, ông Lê Quang Trung, Phó Tổng Giám đốc VIMC cho biết.

Dù nỗ lực để tái cơ cấu dự án yếu kém, nâng cao năng lực hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước, nhưng đại diện Ủy ban Quản lý vốn nhà nước cũng thừa nhận một số công việc chưa bảo đảm thời hạn giải quyết theo quy định.

Nguyên nhân là khối lượng công việc lớn, phức tạp, liên quan đến 16 ngành kinh tế - kỹ thuật; trong khi nguồn nhân lực còn thiếu và yếu. Bên cạnh đó, năng lực phân bổ nguồn vốn của nhiều tập đoàn, tổng công ty còn hạn chế, dẫn đến thiếu sản phẩm, dịch vụ công nghệ lõi, công nghệ cao; năng lực quản trị và triển khai dự án còn yếu ở nhiều khâu…Yếu tố khách quan khác tác động là quy định pháp luật chưa đồng bộ dẫn đến doanh nghiệp, tập đoàn còn bị động trong việc đưa ra quyết sách.

Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước cho biết trong thời gian tới tập trung xây dựng và phê duyệt chiến lược hoạt động và phát triển của doanh nghiệp đi đôi với hoàn thiện chính sách cùng các cơ quan liên quan, với mục tiêu tăng sự chủ động của doanh nghiệp, tập đoàn nhà nước.

“Tích cực phối hợp, hỗ trợ doanh nghiệp hoạt động hiệu quả nhưng về nguyên tắc không được can thiệp vào hoạt động sản xuất kinh doanh và đầu tư của doanh nghiệp”, ông Sơn nói.

Đại diện Ủy ban cho biết, về lâu dài, để tháo gỡ khó khăn cho hoạt động của Ủy ban cũng như đẩy mạnh phân công, phân cấp cho Hội đồng thành viên, Người đại diện phần vốn Nhà nước tại các Tập đoàn, Tổng công ty do Ủy ban làm đại diện chủ sở hữu cần có khung khổ pháp lý làm nền tảng. Cụ thể, Ủy ban sẽ phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu sửa đổi Luật Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp trong thời gian tới.

12 dự án tiến độ ngành Công Thương thuộc 6 nhóm ngành sản xuất:

- 4 dự án phân bón (Nhà máy sản xuất đạm Ninh Bình, Nhà máy đạm Hà Bắc, Nhà máy sản xuất phân bón DAP số 1 - Hải Phòng, Nhà máy sản xuất phân bón DAP số 2 - Lào Cai);

- 3 dự án nhiên liệu sinh học (Nhà máy sản xuất nhiên liệu sinh học: Quảng Ngãi, Phú Thọ, Bình Phước);

- 2 dự án thép (Khai thác và tuyển quặng sắt mỏ Quý Xa và xây dựng Nhà máy gang thép Lào Cai - Nhà máy Thép Việt Trung, Mở rộng giai đoạn 2 Nhà máy Gang thép Thái Nguyên);

-1 dự án sơ xợi polyester (Nhà máy sản xuất xơ sợi polyester Đình Vũ - PVTex); 1 dự án đóng tàu (Công ty TNHH một thành viên công nghiệp tàu thủy Dung Quất - DQS);

-1 dự án nguyên liệu giấy (Nhà máy Sản xuất bột giấy Phương Nam).