Cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine gây sức ép lên nền kinh tế Việt Nam trên nhiều phương diện, từ giá dầu liên tục lập đỉnh, kéo theo gia tăng chi phí logistics, giá nguyên liệu đầu vào, đến việc suy giảm kim ngạch xuất nhập khẩu 2 chiều Việt Nam-Liên bang Nga, Việt Nam-Ukraine, khó khăn trong thanh toán quốc tế giữa Việt Nam và Nga trong bối cảnh nước này bị loại khỏi hệ thống của Hiệp hội Viễn thông Tài chính Liên ngân hàng toàn cầu (SWIFT). Cộng với ảnh hưởng do dịch Covid-19, giá cả liên tục “leo thang” đã gây áp lực lên việc kiểm soát lạm phát trong nước.

Ông Phạm Văn Quang, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp T.P Thái Nguyên, phân tích: Tại Thái Nguyên, cuộc xung đột Nga-Ukraine trước hết ảnh hưởng đến một số doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu quy mô nhỏ với thị trường Nga, Ukraine. Các doanh nghiệp này đều phải tạm ngưng hoạt động xuất nhập khẩu, chờ xung đột lắng dịu mới tiếp tục tính đến phương án mới. Ngoài ra, do giá nhiên liệu, năng lượng tăng cao nên kéo theo một loạt hệ lụy như chi phí vận chuyển, giá nguyên liệu đầu vào tăng làm nâng giá thành sản xuất. Trong khi đó, giá bán sản phẩm đã được ký kết từ trước hoặc chịu sức ép cạnh tranh nên không thể tăng giá, ảnh hưởng dịch bệnh nên lực lượng lao động thiếu trầm trọng khiến nhiều doanh nghiệp lâm vào khó khăn.

Trước sự ảnh hưởng về kinh tế của cuộc xung đột Nga-Ukraine, ông Phạm Văn Quang cho rằng, các cơ quan nhà nước nên triển khai các giải pháp hỗ trợ nhằm giúp các doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ dự án đang thực hiện, có thể “về đích” trước kế hoạch hoặc đạt tiến độ, tránh việc “đội giá” khiến doanh nghiệp, nhà thầu thua lỗ.

Đối với các doanh nghiệp, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh đưa ra khuyến nghị: Cần hết sức nhạy bén, theo dõi tình hình để ứng phó linh hoạt trước những biến động của tình hình thế giới. Bản thân các doanh nghiệp cũng cần nhanh chóng thực hiện, kiến nghị kịp thời những vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án. Các đơn vị có hoạt động xuất khẩu hàng hóa sang Nga, Ukraine cần từng bước chuyển hướng xuất khẩu đi các nước khác, tìm phương hướng thanh toán mới, đồng thời chú ý áp dụng các biện pháp phòng ngừa rủi ro khi giao kết hợp đồng với khách hàng nước ngoài trong thời gian tới.

Mới đây, tại Tọa đàm “Báo cáo tác động của cuộc chiến Nga-Ukraine tới ngành gỗ Việt Nam hiện tại và tương lai”, nhiều doanh nghiệp gỗ cho biết đã bắt đầu chịu tác động từ ảnh hưởng của cuộc xung đột giữa Nga - Ukraine.

Đại diện Công ty gỗ An Lạc cho biết, từ khi xảy ra xung đột giữa Nga-Ukraine, các đơn hàng từ Ukraine không thể chuyển về Việt Nam được nữa. Việc nhập khẩu gỗ nguyên liệu từ châu Âu cũng bị ảnh hưởng vì nguồn cung có hạn, giá bị đẩy lên cao khiến chi phí sản xuất tăng lên. Lý do là bởi EU sẽ phải giữ lại một phần lượng gỗ nguyên liệu để bù đắp do không nhập từ Nga. 

Ông Tô Xuân Phúc, chuyên gia của Tổ chức Forest Trends phân tích, cuộc xung đột Nga-Ukraine chứa đựng những tác động tiềm tàng đối với ngành gỗ là rất lớn như: các doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải cạnh trạnh khốc liệt với các doanh nghiệp các nước khác về nguồn gỗ nguyên liệu nhập khẩu, đặc biệt ở các thị trường cung gỗ nguyên liệu quan trọng cho Việt Nam là EU và Hoa Kỳ. Bên cạnh đó, giá gỗ nguyên liệu nhập khẩu gia tăng, làm giảm lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước trên trường quốc tế.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra với nhiều doanh nghiệp thủy sản. Theo ông Trương Đình Hòe, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), mặc dù kim ngạch giữa Việt Nam với Nga và Ukraine không lớn nhưng năm vừa qua nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang mở đường đẩy mạnh xuất khẩu thủy sản sang Nga. Chính vì thế hiện tại doanh nghiệp đang đứng trước lo lắng khó thu được tiền hàng khi Nga bị loại khỏi hệ thống SWIFT.

Điều các doanh nghiệp lo lắng hiện nay là không chỉ ở 2 thị trường trên mà xuất khẩu đi các nước châu Âu cũng đang bị ảnh hưởng. Chẳng hạn với mặt hàng gạo, dù lượng xuất khẩu qua EU ổn định tuy nhiên giá xuất khẩu lại có xu hướng giảm, đó là chưa kể việc vận chuyển sẽ khó khăn hơn.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, để khắc phục những khó khăn trong ngắn hạn cũng như nắm bắt được cơ hội trong dài hạn, nước ta cần phải có chiến lược dài hạn xây dựng thể chế kinh tế, nâng cao khả năng chống chịu, khả năng tự chủ của nền kinh tế.

Theo ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam, các cơ quan quản lý nhà nước phải thực hiện tốt hơn chính sách, giải pháp chương trình phục hồi kinh tế, phải làm nhanh hơn, hiệu quả hơn.

“Phải thực hiện tốt hơn các chính sách và giải pháp của chương trình phục hồi phát triển kinh tế mà chúng ta ban hành, có  tập trung làm nhanh hơn nữa, làm hiệu quả hơn nữa, đấy là yêu cầu, nhưng phải tích hợp thêm các giải pháp để đối phó với những vấn đề nảy sinh từ cuộc chiến tranh và những biện pháp trừng phạt mà nó gây ra. Tôi đề nghị trong chương trình này tích hợp thêm vào các giải pháp các nguồn lực về khởi động phục hồi nền kinh tế có thể sử dụng linh hoạt. Hiện Chính phủ đã thành lập tổ công tác đặc biệt giải quyết các vấn đề có liên quan tới tình hình Ukraine. Điều này giúp ta có niềm tin về sự ứng xử nhanh chóng trong những hoàn cảnh đặc biệt”, ông Vũ Tiến Lộc nêu ý kiến.