Tại buổi tọa đàm trực tuyến “Xung đột Nga-Ukraine và tác động tiềm tàng tới ngành gỗ Việt Nam”, diễn ra ngày 9/3, các chuyên gia, doanh nghiệp chế biến gỗ Việt Nam cho rằng, chủ động về nguồn nguyên liệu trong nước cũng như việc đàm phán với bạn hàng về việc có thể sử dụng các sản phẩm gỗ khác thay thế gỗ nhập khẩu đóng vai trò quan trọng, nhằm giảm thiểu các bất ổn trong luồng cung gỗ nhập khẩu trong tương lai.

Xung đột Nga-Ukraine đang diễn ra, khiến các nước phương tây hiện đang áp dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế cứng rắn đối với Nga, việc chặn các hoạt động thanh toán quốc tế của Nga chắc chắn sẽ tạo ra nhiều khó khăn cho các hoạt động xuất khẩu gỗ nguyên liệu từ Nga.

TS Tô Xuân Phúc, chuyên gia của Forest Trebds, cho biết trong các thị trường xuất khẩu đồ gỗ của Việt Nam, Nga là thị trường rất nhỏ. Năm 2021 kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam vào thị trường này chỉ đạt khoảng 7,3 triệu USD, tương đương 0,05% trong tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và đồ gỗ của Việt Nam ra thế giới. Các sản phẩm xuất khẩu vào Nga chủ yếu là ghế ngồi và đồ gỗ nội thất.

Tuy nhiên, Việt Nam là một quốc gia xuất khẩu đồ gỗ lớn, nhưng lại phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu, vì vậy thương mại ngành gỗ giữa Việt Nam với Nga nghiêng hẳn về nhập khẩu gỗ nguyên liệu.

"Nếu chiến tranh Nga-Ukraine kéo dài, nguồn cung gỗ từ Nga với lượng cung mỗi năm lên tới gần 40 triệu tấn gỗ nguyên liệu quy tròn sẽ bị mất đi. Hụt về cung gỗ nguyên liệu trong khi cầu tiêu dùng về đồ gỗ tiếp tục gia tăng đẩy giá gỗ nguyên liệu tăng cao, tạo ra sự cạnh tranh khốc liệt về nguồn nguyên liệu", ông Phúc nhận định.

Một số tác động có thể là các doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải cạnh tranh khốc liệt với các doanh nghiệp các nước khác về nguồn gỗ nguyên liệu nhập khẩu, đặc biệt ở các thị trường cung gỗ nguyên liệu quan trọng cho Việt Nam là EU và Hoa Kỳ. Hay giá gỗ nguyên liệu nhập khẩu gia tăng, làm giảm lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước trên trường quốc tế. Nguồn cung từ Nga thiếu hụt có thể làm hình thành các nhu cầu mới về đối với các loài gỗ thay thế cho các loài trước đó được nhập từ Nga.

Đồng quan điểm trên, ông Đỗ Xuân Lập, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cũng cho rằng, đây là lý do để đề nghị khách hàng chuyển sang sử dụng gỗ rừng trồng trong nước thay thế sản phẩm gỗ nhập khẩu. Đồng thời, thay thế việc sử dụng nguồn gỗ nguyên liệu để giảm chi phí. Bản thân khách hàng của doanh nghiệp ông cũng đã đưa ra ý kiến tìm nguồn gỗ thay thế.

Trước tình hình nhiều nước có thể đưa ra các quyết định cấm vận với sản phẩm của Nga, các doanh nghiệp ngành gỗ cũng nhận định, mỗi doanh nghiệp cũng cần nghiên cứu về tỷ lệ sử dụng gỗ của Nga khi xuất khẩu vào châu Âu và Mỹ.

“Nguồn gốc gỗ từ Nga chủ yếu là gỗ bạch dương với các sản phẩm chế biến chủ yếu là tủ nhà tắm, nhà bếp… Hiện chưa thực sự nhiều khó khăn về nguồn này vì còn đang chờ, phụ thuộc vào các nhà nhập khẩu liệu có các quy định khắt khe về sản phẩm có sử dụng nguồn gốc từ Nga hay không”, ông Đỗ Xuân Lập cho hay.

Nhằm đối phó với những hệ lụy từ xung đột Nga-Ukraine, các chuyên gia, doanh nghiệp cho rằng, chủ động về nguồn nguyên liệu trong nước đóng vai trò quan trọng, nhằm giảm thiểu các bất ổn trong luồng cung gỗ nhập khẩu trong tương lai. Chính phủ cần có cơ chế chính sách nhằm khuyến khích việc trồng rừng gỗ lớn. Các cơ chế chính sách cũng cần tập trung vào tạo môi trường nhằm thu hút doanh nghiệp chế biến vào đầu tư tại các vùng nguyên liệu rừng trồng.

Ngoài ra, cần liên kết giữa doanh nghiệp và các hộ trồng rừng, điều này nhằm tạo nguồn gỗ lớn có chất lượng cao có tiềm năng trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất của các hộ...