Khó để tìm ra một "ông lớn" nào của ngành thép có thể kiếm được lợi nhuận trong quý cuối cùng của năm 2022, điều mà chỉ một năm trước đây nhiều người từng cho đây là điều không tưởng.

Dẫn đầu là Công ty cổ phần Tập đoàn Hòa Phát (mã chứng khoán: HPG) với mức lỗ ấn tượng trong quý 4/2022 với con số âm gần 2.000 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, trong khi đó cuối quý 3 mức lỗ này là gần 1.800 tỷ đồng. Doanh thu trong quý của doanh nghiệp cũng giảm 42% so với cùng kỳ, đạt khoảng 26 ngàn tỷ đồng.

Tính chung cho cả năm 2022, Hoà Phát thu về 8.400 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, dù vậy con số này sụt giảm khá sâu, chỉ tương đương 24% so với thành quả đã đạt được trong năm 2021.

Công ty cổ phần Tập đoàn Hoa sen (mã chứng khoán: HSG) lỗ 680 tỷ đồng trong quý cuối năm (tức quý 1 NĐTC 2022 - 2023 của tập đoàn), giảm nhẹ so với quý liền trước ở mức hơn 880 tỷ đồng nhưng giảm tới 207% so với cùng kỳ. Doanh thu trong quý chỉ đạt hơn 7.900 tỷ đồng, giảm 53% so với cùng kỳ.

Không hơn gì, Thép Nam Kim (mã NKG) cũng lỗ 356 tỷ đồng trong quý cuối năm, trong khi đó mức lỗ quý 3 lỗ hơn 418 tỷ đồng; doanh thu giảm nhẹ từ 4.424 tỷ đồng xuống còn 4.299 tỷ đồng. Tổng Công ty Thép Việt Nam-VNSteel (UPCoM: TVN) giảm lỗ từ 567 tỷ quý 3 xuống còn 410 tỷ đồng trong quý 4. Cho cả năm 2022, VNSteel ghi nhận mức lỗ trên 800 tỷ đồng.

Tình hình kinh doanh không mấy sáng sủa của các doanh nghiệp ngành thép dường như không hề lấy mất niềm tin mà nhà đầu tư dành cho nhóm ngành này.

Từng rơi xuống mức chỉ còn hơn 12.000 đồng mỗi cổ phiếu nhưng HPG đã nhanh chóng được vực dậy. Riêng tháng đầu năm, HPG đã tăng 20% thị giá. Trong 5 phiên giao dịch gần đây, ngay cả khi kết quả kinh doanh đã được công bố, HPG vẫn tăng hơn 7%, kết phiên ngày 30/1 với mức tăng 1,16%, chốt tại 21.750 đồng/cp. Phiên giao dịch cũng ghi nhận hơn 42 triệu cổ phiếu HPG được khớp lệnh, đứng đầu về khối lượng giao dịch trên sàn HoSE.

Theo sau là HSG, tháng 1/2023, thị giá cổ phiếu HSG tăng khoảng 29% và riêng trong 5 phiên giao dịch gần nhất tăng gần 10%. Cổ phiếu NKG cũng tăng 32% trong tháng 1 và gần 9% trong 5 phiên giao dịch gần đây. Chốt phiên hôm nay, NKG có giá 15.750 đồng/cp.

Với cổ đông cổ phiếu thép, đây quả là những phần "lì xì" đầu năm thú vị mà họ nhà thép đang mang lại cho nhà đầu tư. 

Thời kỳ mới đã đến?

Năm 2022 dù có nhiều khó khăn nhưng có thể thấy, nhà đầu tư đang khá kỳ vọng về ngành thép trong thời gian tới.

Mặc dù vậy, những thách thức hiện thời của ngành này là điều khó có thể phủ nhận. Theo dự báo của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), tình trạng khó khăn, thua lỗ của doanh nghiệp thép không chỉ tiếp diễn trong quý 4 mà còn có thể kéo dài tới đầu năm 2023, nguyên nhân được cho đến từ do hoạt động xuất khẩu kém khả quan, cạnh tranh giữa các nhà sản xuất; cùng đó là sự thắt chặt tiền tệ, lãi suất và tỷ giá tăng có thể ảnh hưởng tới nhu cầu sản phẩm ngành thép. Điểm sáng từ thị trường trong nước trong nă 2023 chủ yếu sẽ đến từ các giải pháp giải ngân vốn đầu tư công cho các dự án xây dựng, giao thông… 

Trong khi đó SSI Research cho biết, rủi ro của ngành théo vẫn tương đối cao. Dù giá thép và nguyên liệu thô ổn định có thể giúp các công ty thép ổn định lợi nhuận trong năm 2023, tuy nhiên, nhu cầu thị trường suy yếu. Theo SSI, hiệu suất sử dụng trong năm 2023 chỉ ở mức 60-75%, trong khi đó năm 2022 là 80% và trong năm 2021 là hơn 90% trong năm 2021. Khoảng cách giá giữa Việt Nam và các thị trường khác ngày càng thu hẹp sẽ ảnh hưởng đến tỷ suất lợi nhuận xuất khẩu so với các giai đoạn trước.

"Điều này sẽ gây áp lực lên doanh thu, dòng tiền và tỷ suất lợi nhuận của công ty trong năm tới", SSI nhận định và dự đoán: "lợi nhuận của ngành thép sẽ tiếp tục giảm trong nửa đầu năm nhưng dần phục hồi vào cuối năm".

Theo đó, các chuyên gia định giá ngành P/E dự phóng năm 2023 trong khoảng 10-20x. "Chúng tôi không kỳ vọng P/B của các công ty thép sẽ phục hồi đáng kể trong ngắn hạn, do ROE có thể sẽ ở quanh mức thấp lịch sử trong năm 2023", SSI khuyến nghị.