Cuộc đua lãi suất huy động 8% - 'Phanh' hay 'ga' cho nền kinh tế?
(DNTO) - Trong bối cảnh áp lực tỷ giá leo thang và lạm phát chi phí đẩy từ xung đột địa chính trị, làn sóng tăng lãi suất huy động vượt ngưỡng 8%/năm đang tạo ra một cục diện mới cho thị trường tài chính Việt Nam giai đoạn đầu tháng 3/2026.
Ảnh minh họa
Tính đến sáng ngày 03/3/26, biểu lãi suất tại các ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân đã ghi nhận sự điều chỉnh đồng loạt. Theo dữ liệu từ báo cáo thị trường tiền tệ của Công ty Chứng khoán SSI công bố ngày 01/03/26, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại một số đơn vị như VPBank, HDBank và Techcombank đã chính thức chạm mốc 8,2%/năm. Đây là mức cao nhất trong vòng 3 năm qua, phản ánh áp lực thanh khoản cục bộ khi dòng tiền có xu hướng dịch chuyển sang các kênh tài sản an toàn hơn trong bối cảnh thị trường chứng khoán rung lắc mạnh do xung đột tại Iran.
Động thái tăng lãi suất này được các chuyên gia từ Dragon Capital nhận định là một bước "nhấn phanh" cần thiết để bảo vệ đồng VND trước đà tăng phi mã của chỉ số DXY. TS. Lê Anh Tuấn, Giám đốc khối Đầu tư Dragon Capital, trong nhận định ngày 27/01/26 đã dự báo mặt bằng lãi suất có thể đạt đỉnh ngay trong quý 1/2026 trước khi bước vào giai đoạn ổn định. Theo ông Tuấn, việc duy trì lãi suất ở mức này là một điểm cân bằng mới để kiểm soát lạm phát dưới mục tiêu 4%, dù nó có thể gây áp lực ngắn hạn lên chi phí vốn của doanh nghiệp.
Khi tỷ giá USD/VND tại Vietcombank áp sát mức 26.300 VND/USD vào phiên giao dịch sáng nay, việc nâng lãi suất nội tệ sẽ giúp giảm bớt áp lực đầu cơ ngoại tệ và duy trì sự hấp dẫn của các tài sản bằng đồng Việt Nam. Tuy nhiên, rủi ro "sốc nhiệt" đối với các lĩnh vực thâm dụng vốn như bất động sản đang hiện hữu. Thạc sĩ Hồ Bá Tình, chuyên gia kinh tế, nhận định trên tạp chí VCCI ngày 20/02/26 rằng sự lệch pha giữa tăng trưởng tín dụng (gần 20% trong năm 2025) và huy động vốn (chỉ đạt 14%) là nguyên nhân trực tiếp buộc các nhà băng phải đẩy lãi suất lên cao để hút tiền gửi.
Ông Tình cảnh báo các doanh nghiệp cần tính toán kỹ chi phí vốn khi lãi suất cho vay thực tế đối với một số dự án địa ốc đã vọt lên ngưỡng 13-14%/năm. Điều này đặt ra thử thách lớn cho mục tiêu tăng trưởng GDP 9-10% mà Chính phủ đề ra cho năm 2026, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tiền tệ và tài khóa.
Tại thị trường trong nước, tác động của cuộc đua lãi suất đang lan tỏa rõ rệt đến các kế hoạch kinh doanh quý 2/2026. Trong báo cáo cập nhật kinh tế vĩ mô của Ngân hàng Nhà nước phát hành ngày 28/02/26, cơ quan quản lý đã lưu ý về việc cân đối giữa mục tiêu tăng trưởng GDP 9-10% và nhiệm vụ kiểm soát lạm phát dưới 4%.
Việc lãi suất huy động tăng nhanh có thể trở thành "lực cản" cho đà phục hồi sản xuất nếu lãi suất cho vay không được kiểm soát chặt chẽ. Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng đây là pha điều chỉnh bình thường của một nền kinh tế đang bứt tốc. Sự kiện này gợi nhắc đến giai đoạn biến động thanh khoản cuối năm 2022, nhưng với dự trữ ngoại hối dồi dào hơn và dư địa chính sách linh hoạt, giới chuyên môn kỳ vọng Ngân hàng Nhà nước sẽ sớm có các biện pháp bơm thanh khoản qua thị trường mở (OMO) với kỳ hạn dài hơn để hạ nhiệt lãi suất trong nửa cuối năm 2026.