Lãi suất liên ngân hàng bật tăng mạnh trong những ngày qua. Ngày 29/1, lãi suất chào bình quân liên ngân hàng VND ở kỳ hạn qua đêm (ON), kỳ hạn chính, giảm so với phiên trước đó, giao dịch tại 4,1%; kỳ hạn một tuần tại 5,5%. Tuy nhiên sang ngày 2/2, lãi suất liên ngân hàng tăng nhanh khi ON giao dịch tại 9,1%, kỳ hạn 1 tuần 9,6%. Đến ngày 3/2, con số trên đã tăng vọt, lãi suất qua đêm chạm mốc 17%, kỳ hạn một tuần là 15%. 

"Đây là mức tăng sốc và khá bất ngờ", ông Trần Hoàng Sơn, Giám đốc Chiến lược thị trường, Chứng khoán VPBank, chia sẻ với nhà đầu tư ngày 5/2. Ông nhấn mạnh, diễn biến trên cũng mang tính mùa vụ và có chu kỳ.

Điểm đáng lưu ý, nếu giai đoạn cuối tháng 12 đầu tháng 1 vừa qua chỉ có khoảng 1-2 ngân hàng tham gia đấu thầu trên thị trường mở (OMO), nhưng đến các phiên đầu tháng 2, đã có 14-16 tổ chức tín dụng tham gia đấu thầu. "Điều này cho thấy, nhu cầu thanh khoản lan tỏa ra nhiều ngân hàng và mang tính chất 'căng' trên toàn hệ thống chứ không nhỏ lẻ ở vài ngân hàng nữa", vị chuyên gia cho biết.

Sự căng thẳng dòng vốn trên hệ thống ngân hàng đến từ các nguyên nhân, về yếu tố tài khóa, Kho bạc Nhà nước thực hiện thu ngân sách và quyết toán thuế cuối năm tạo nên lực hút tiền mặt lớn từ hệ thống ngân hàng. Trong khi đó, các ngân hàng thực hiện tái cơ cấu lại danh mục cho vay và tất toán các khoản vay đến hạn, đặc biệt liên quan đến những lĩnh vực nóng, dư địa tăng trưởng không nhiều trong giai đoạn tới, có thể kể đến như lĩnh vực bất động sản cũng gây áp lực tạm thời cho dòng vốn.

Sự cạnh tranh của các kênh đầu tư như vàng, chứng khoán khiến dòng tiền vào kênh ngân hàng bị thu hẹp lại. Nhu cầu tiền mặt cuối năm tăng vọt đến từ các hoạt động như doanh nghiệp trả lương cho nhân viên, cầu chi tiêu cuối năm gia tăng, hay các khoản vay đáo hạn cuối năm. Tăng trưởng tín dụng vốn tăng cao trong thời gian qua, trong khi huy động tín dụng không có mức tăng tương xứng cũng đã tạo nên sự chênh lệch âm trong cân đối vốn của hệ thống. 

"Các nguyên nhân trên đang khiến lãi suất liên ngân hàng tăng mạnh", ông Trần Hoàng Sơn cho biết.

Trong khi đó, theo phân tích từ  Maybank Investment Bank, nếu nhìn vào tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn có thể thấy các ngân hàng vẫn duy trì ở mức tốt. Cuối năm, nhu cầu rút tiền phục vụ chi tiêu của người dân lớn khiến lãi suất liên ngân hàng, yếu tố mang tính biến động mạnh thường tăng cao vào những thời điểm mùa vụ nhất định, đặc biệt là dịp Tết Nguyên đán, bị ảnh hưởng.

Hành động kịp thời của Ngân hàng Nhà nước (NHNN)

NHNN đã có nhiều động thái tích cực để đảm bảo ổn định trên thị trường tiền tệ. Ngày 3/2 và 2/2, Ngân hàng Nhà nước cũng đã bơm ròng lần lượt hơn 65.000 tỷ đồng và 55.000 tỷ đồng qua kênh OMO. NHNH còn thực hiện bơm VND qua cả Swap USD/VND và kênh cầm cố; bổ sung kỳ hạn 28 ngày để góp phần hạ nhiệt đáng kể mặt bằng lãi suất trên thị trường liên ngân hàng.

"Ngân hàng Nhà nước cũng đã can thiệp mạnh tay và rất kịp thời. Thế nên khi có nhu cầu thanh khoản thì ngay lập tức các ngân hàng sẽ quay lại NHNN để cần hỗ trợ thanh khoản", ông Sơn cho biết. Lãi suất liên ngân hàng đã hạ nhiệt, ngày 4/2, lãi suất qua đêm ON giao dịch tại 10%; một tuần là 9,75%.

Theo Maybank Investment Bank, khác với giai đoạn đáng nhớ năm 2022, khi NHNN bị hạn chế dư địa do áp lực tỷ giá và sự cố SCB, hiện nay NHNN hoàn toàn sẵn sàng và có đủ năng lực để hỗ trợ nhu cầu vốn ngắn hạn.

"Chúng tôi tin rằng lãi suất liên ngân hàng sẽ hạ nhiệt và quay về mức bình thường sau kỳ nghỉ tết", đơn vị này cho biết.