Đập bỏ hoa chiều cuối năm, một bức tranh buồn

Nhiều năm trở lại đây, chợ chiều 30 Tết, ngoài sự vắng vẻ của buổi chợ tàn, người dân còn chứng kiến quang cảnh hoa, kiểng bị thương nhân chặt cành đập phá. Xác hoa, cành cây gãy, lẫn lộn trong những mảnh sành, nhựa, tre nứa của chậu vỡ nằm la liệt, chất thành đống rác lớn ven đường.

Không gian hỗn độn đó tạo nên một bức tranh buồn bã, xót xa.

Đã có rất nhiều ý kiến trái chiều của dư luận dành cho người bán và người mua. Có người tỏ ra thông cảm, có người chê trách, có người thậm chí phẫn nộ, lên án gay gắt. Nhưng sự việc cứ diễn ra hằng năm như một thông lệ.

Vì sao thương nhân thà đập bỏ hoa chứ không bán tống bán tháo vào chiều 30 Tết?

Có rất nhiều phân tích của người trong cuộc lẫn người ngoài cuộc về nguyên nhân của việc làm này. Nhưng đa số ý kiến thường thiên về cảm tính mà ít thấy nghiêng về chiến lược kinh doanh để chỉ rõ thương nhân Việt Nam hiện nay, không đơn thuần coi mua bán là việc trao đổi hàng hóa lấy tiền, phó mặc cho may rủi. Họ trí tuệ và chuyên nghiệp hơn nhiều. 

Việc người bán hoa thà đập bỏ hoa chứ không bán rẻ vào chiều 30 Tết không chỉ là hành động bộc phát, mà là một chiến lược kinh doanh thực tế nhằm bảo vệ giá trị thương hiệu, bảo vệ mặt bằng giá cho các vụ mùa sau và nhất tránh thói quen "ép giá" của người mua. Hành động này còn giúp giữ vững phân khúc giá cao và khẳng định giá trị sản phẩm, không để thương hiệu sản phẩm bị giảm giá trị trong mắt người tiêu dùng.  

Đồng thời thể hiện tinh thần, trách nhiệm cộng đồng không làm ảnh hưởng đến thị trường và gây thiệt hại cho những người bán hoa khác.

Mặt khác, về việc tính toán chi phí trong kinh doanh thì chi phí lưu kho và bảo quản hoa, hoặc vận chuyển hoa trở lại vườn, chăm sóc tiếp sẽ tốn nhiều hơn là tiêu hủy tại chỗ. 

Đây là biện pháp cuối cùng khi không còn lựa chọn khác.

Vì sao người dân chờ 30 Tết để mua hoa?

Hành động này chủ yếu xuất phát từ tâm lý. Phần lớn người tiêu dùng ngày nay hầu như xem việc mua các chậu hoa về trang trí quanh nhà là một thói quen, thỏa mãn thị giác, nhằm tạo cảnh check-in chứ không còn là một thú chơi tao nhã. Họ xem hoa cho vui mắt chứ không thưởng ngoạn như người xưa trân trọng và thấu hiểu, cảm nhận sự thư thái, tìm thấy ở hoa kiểng sự đồng điệu tâm hồn. 

Vì mục đích chơi hoa ngày tết có sự thay đổi lớn như thế nên nảy sinh tâm lý tiếc tiền. Họ tính toán canh mua hoa vào thời điểm sát giờ giao thừa để được mức giá "xổ" rẻ mạt. Có người ngấm ngầm phản ứng lại việc thương nhân hét giá vào đầu mùa. Cũng có người đơn giản vì bị ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông.

Cần thiện chí của cả hai phía

Để có thể tránh tình cảnh biến chợ hoa thành bãi chiến trường vào chiều 30 Tết, cần thiện chí và sự hợp tác của cả hai phía người mua và kẻ bán.

Về phía người bán (thương lái và nông dân): cần khảo sát kỹ nhu cầu thị trường, dự báo đúng nhu cầu để tránh mang quá nhiều hàng ra phố gây tồn đọng. Điều này rất quan trọng, nếu thị trường tết tiêu thụ không hết hoa, nhà vườn có thể chọn lựa hoa để dành cung cấp cho thị trường Tết Nguyên tiêu (rằm tháng Giêng). Tận dụng các kênh bán hàng linh hoạt như bán qua mạng xã hội, qua hệ thống siêu thị, ký gửi tại các cửa hàng… Cần có một mặt bằng giá cả chung cho hoa tết. Xóa bỏ tâm lý “hét” giá buổi ban đầu để “trừ hao” gây ra sự chênh lệch giá quá nhiều giữa thời điểm đầu và cuối mùa.

Về phía người tiêu dùng: nên xem hoa là một loại hàng hóa đặc biệt tượng trưng cho cái đẹp và sự thiện lành, đáp ứng nhu cầu cảm xúc, mang lại "giá trị gia tăng" cho đời sống tâm hồn con người chứ không chỉ đáp ứng nhu cầu vật chất thông thường là trang trí. 

Hoa tươi tuy thời gian sử dụng rất hạn chế nhưng nó là thành quả của bao tháng ngày dãi nắng dầm mưa gieo trồng, tưới tiêu chăm sóc của người nông dân. Nó đòi hỏi quy trình bảo quản, vận chuyển và kinh doanh phức tạp của thương nhân. Cho nên chơi hoa không nên cân đo chi phí sản xuất vì giá cả của hoa phụ thuộc vào "cái đẹp" và thời điểm.

Cần thay đổi thói quen đợi đến phút cuối để "ép giá" thương nhân mua với giá rẻ mạt sát giờ giao thừa.  Tóm lại, yếu tố cốt lõi để ngăn chặn hành vi thương nhân đập phá hoa vào chiều 30 Tết chính là sự đồng cảm, thấu hiểu, sẻ chia giữa người nông dân, thương lái và người tiêu dùng.