Trước những “cơn gió ngược” mạnh mẽ từ kinh tế thế giới và những khó khăn nội tại, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã kiên định bám sát các Nghị quyết của Đảng, sự chỉ đạo điều hành quyết liệt của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, điều hành chính sách tiền tệ một cách chủ động, linh hoạt và thận trọng. Qua đó, chính sách tiền tệ tiếp tục phát huy vai trò là trụ cột quan trọng trong việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, hỗ trợ phục hồi và tạo đà cho tăng trưởng kinh tế bền vững, hướng tới chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Thách thức chưa từng có tiền lệ 

Nhìn lại chặng đường 5 năm (2021-2025), bối cảnh quốc tế và trong nước diễn biến nhanh, phức tạp và vượt xa mọi dự báo. Ngay từ đầu nhiệm kỳ, kinh tế thế giới và khu vực liên tục đối mặt với những cú sốc lớn như đại dịch COVID-19, xung đột địa chính trị, lạm phát toàn cầu tăng cao và xu hướng thắt chặt tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn. Là nền kinh tế có độ mở cao, Việt Nam chịu ảnh hưởng rõ nét từ sự đứt gãy chuỗi cung ứng, biến động dòng vốn và những biến động khó lường trên thị trường tài chính - tiền tệ quốc tế.

Trong bối cảnh đó, chính sách tiền tệ ở Việt Nam vẫn được điều hành theo hướng chủ động, linh hoạt, kịp thời và hiệu quả, góp phần quan trọng giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, hỗ trợ phục hồi và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng và ổn định thị trường tiền tệ, ngoại hối, ủng cố niềm tin của doanh nghiệp, người dân và nhà đầu tư.

Một trong những điểm nổi bật trong giai đoạn này là sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa. NHNN thường xuyên phối hợp với Bộ Tài chính trong điều hành các chính sách vĩ mô, đặc biệt trong triển khai các chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội, chương trình hỗ trợ lãi suất từ ngân sách nhà nước, điều hành phát hành trái phiếu Chính phủ và quản lý ngân quỹ nhà nước. Sự phối hợp này đã phát huy hiệu quả tổng hợp của các công cụ điều hành, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức.

Kết quả thực tế cho thấy, lạm phát giai đoạn 2021-2024 được kiểm soát ổn định trong khoảng từ 1,84% đến 3,63%. Năm 2025, CPI bình quân ở mức 3,31% trong khi tăng trưởng GDP đạt mức 8,02%. Những con số này phản ánh hiệu quả của công tác điều hành chính sách tiền tệ trong việc hài hòa mục tiêu ổn định vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng.

Về lãi suất, NHNN đã có những bước điều hành chủ động, linh hoạt và có tính toán thận trọng. Đặc biệt trong năm 2023, giữa bối cảnh lãi suất thế giới vẫn ở mức cao, Việt Nam đã có 4 lần giảm lãi suất điều hành với tổng mức giảm từ 0,5% đến 2%/năm. Bước sang năm 2025, mặt bằng lãi suất điều hành tiếp tục được giữ ở mức thấp nhằm tiết giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp và người dân, thúc đẩy đầu tư sản xuất, kinh doanh.

Trên thị trường ngoại hối, cơ chế tỷ giá trung tâm được điều hành linh hoạt, với biên độ được nới từ ±3% lên ±5% để thích ứng với biến động quốc tế. Điều hành tỷ giá phù hợp đã góp phần kiểm soát lạm phát nhập khẩu, ổn định tâm lý thị trường và củng cố niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài. 

Đối với thị trường vàng, sự ra đời của Nghị định 232/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng đã tạo bước ngoặt trong công tác quản lý. Cơ chế xóa bỏ độc quyền thương hiệu vàng miếng của Nhà nước một cách có kiểm soát giúp thu hẹp chênh lệch giá vàng trong nước - thế giới, ổn định tâm lý thị trường và hạn chế xu hướng “vàng hóa” nền kinh tế.

Những kết quả trên cho thấy chính sách tiền tệ giai đoạn 2021-2025 không chỉ hoàn thành tốt vai trò ổn định kinh tế vĩ mô, mà còn tạo nền tảng vững chắc cho phục hồi và phát triển kinh tế, bảo đảm an toàn hệ thống tài chính - ngân hàng.

Đòn bẩy khơi thông nguồn lực kinh tế

Trên nền tảng ổn định vĩ mô, hoạt động tín dụng được điều hành theo hướng chủ động và hiệu quả hơn, trở thành kênh dẫn vốn quan trọng để khơi thông nguồn lực cho nền kinh tế.

NHNN đã đổi mới phương thức điều hành tín dụng, chuyển từ giao chỉ tiêu theo từng đợt sang giao toàn bộ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng ngay từ đầu năm, tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng (TCTD) chủ động xây dựng kế hoạch kinh doanh. Tính đến ngày 24/12/2025, dư nợ tín dụng nền kinh tế đạt trên 18,40 triệu tỷ đồng, tăng 17,87% so với cuối năm 2024. 

Một số lĩnh vực có tỷ trọng lớn trong tổng dư nợ tín dụng trong nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng khá, trong đó có các lĩnh vực góp phần thúc đẩy tăng trưởng. Tính đến cuối tháng 10/2025, các lĩnh vực ưu tiên nông nghiệp, nông thôn và doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong tổng dư nợ nền kinh tế, lần lượt là 22,42% và 19,11%; trong khi lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao có tốc độ tăng trưởng tín dụng lần lượt là 27,46% và 30,36%.

Nhiều chương trình tín dụng quy mô lớn đã được triển khai hiệu quả như: Gói tín dụng 185.000 tỷ đồng cho nông, lâm, thủy sản, hỗ trợ trực tiếp các ngành hàng xuất khẩu chủ lực; Gói tín dụng 145.000 tỷ đồng cho nhà ở xã hội và chương trình hỗ trợ người dưới 35 tuổi mua nhà, góp phần giải quyết nhu cầu an cư và bảo đảm an sinh xã hội; Gói tín dụng 500.000 tỷ đồng cho hạ tầng giao thông giai đoạn 2025-2030, tạo đột phá cho phát triển kết cấu hạ tầng quốc gia. 

Đặc biệt, trong năm 2025, trước những thiệt hại do thiên tai gây ra, ngành Ngân hàng đã thể hiện tinh thần trách nhiệm cao thông qua việc giải ngân khoảng 6.650 tỷ đồng để hỗ trợ khách hàng khôi phục sản xuất, cùng các biện pháp cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giảm lãi suất kịp thời.

Song song với việc mở rộng tín dụng hỗ trợ tăng trưởng, yêu cầu bảo đảm an toàn hệ thống được đặt lên hàng đầu. Công tác tái cơ cấu các TCTD gắn với xử lý nợ xấu tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm.

NHNN đã triển khai quyết liệt các phương án xử lý ngân hàng yếu kém, ban hành quyết định chuyển giao bắt buộc đối với ba ngân hàng mua bắt buộc và Ngân hàng TMCP Đông Á, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình lành mạnh hóa hệ thống ngân hàng.Về xử lý nợ xấu, tính đến tháng 11/2025, toàn hệ thống đã xử lý được 285,1 nghìn tỷ đồng nợ xấu. Các biện pháp giám sát được tăng cường, đảm bảo các TCTD hoạt động đúng quy định pháp luật và nâng cao năng lực quản trị rủi ro theo tiêu chuẩn quốc tế.

Cùng với đó, ngành Ngân hàng cũng là đơn vị đi đầu trong việc thực hiện các Nghị quyết của Bộ Chính trị về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá khoa học công nghệ đã được cụ thể hóa bằng các sản phẩm ngân hàng số hiện đại, giúp Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có tốc độ tăng trưởng thanh toán không dùng tiền mặt cao nhất khu vực.

Việc triển khai Nghị quyết số 18-NQ/TW về sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu quả đã giúp NHNN nâng cao năng lực quản lý nhà nước. Đồng thời, công tác thống kê, dự báo và quản trị dữ liệu được chuẩn hóa theo chuỗi thời gian, đáp ứng nhu cầu phân tích và hoạch định chính sách trong kỷ nguyên số.

Hướng tới Đại hội Đảng lần thứ XIV, những kết quả toàn diện của ngành Ngân hàng giai đoạn 2021-2025 tiếp tục khẳng định sự đúng đắn trong chủ trương, đường lối của Đảng, sự điều hành hiệu quả của Chính phủ và vai trò nòng cốt của ngành trong ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển đất nước.

Bước sang năm 2026 và giai đoạn phát triển mới 2026-2030, tình hình kinh tế thế giới và khu vực tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố bất ổn, khó lường. Trên cơ sở quán triệt sâu sắc các Nghị quyết của Đảng, sự chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, ngành Ngân hàng xác định tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác nhằm giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Điều hành lãi suất, tỷ giá phù hợp với diễn biến tình hình kinh tế vĩ mô, lạm phát và mục tiêu chính sách tiền tệ.

Điều hành tăng trưởng tín dụng tiếp tục được thực hiện theo hướng chủ động, linh hoạt, gắn với nâng cao chất lượng tín dụng và bảo đảm an toàn hệ thống. Tín dụng được định hướng tập trung vào các lĩnh vực sản xuất - kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng theo chủ trương của Đảng và Chính phủ; đồng thời kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, góp phần phòng ngừa, hạn chế rủi ro cho hệ thống ngân hàng và nền kinh tế.

Công tác điều hành tỷ giá và thị trường ngoại hối tiếp tục được thực hiện linh hoạt, phù hợp với cung - cầu thị trường và mục tiêu chính sách tiền tệ, góp phần ổn định thị trường, củng cố niềm tin vào đồng Việt Nam, hỗ trợ kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý thị trường vàng theo hướng phù hợp với thực tiễn, tăng cường tính minh bạch và hiệu quả quản lý nhà nước.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm của ngành Ngân hàng trong giai đoạn tới. Trọng tâm là hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho ngân hàng số, thanh toán số; phát triển các sản phẩm, dịch vụ tài chính hiện đại, an toàn, tiện ích; bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thanh toán; qua đó góp phần thúc đẩy tài chính toàn diện và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính của người dân, doanh nghiệp.

Cùng với đó, ngành Ngân hàng tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa công tác quản lý, giám sát ngân hàng, nâng cao năng lực phân tích, dự báo, tăng cường công tác truyền thông chính sách nhằm nâng cao tính minh bạch, củng cố niềm tin thị trường và tạo sự đồng thuận xã hội trong thực hiện chính sách tiền tệ.

Với nền tảng kết quả toàn diện giai đoạn 2021-2025 và định hướng phát triển rõ ràng cho giai đoạn mới, ngành Ngân hàng tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những trụ cột quan trọng của ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính - ngân hàng, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu mà Đại hội Đảng sắp tới đề ra.