Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam vừa có văn bản gửi các Bộ: Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công thương, Tài chính, Tư pháp & Văn phòng Chính phủ, về việc kiến nghị tháo gỡ vướng mắc trong tổ chức thực hiện Nghị định số 46/2026/NĐ-CP (Nghị định 46) quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm.

Hàng nằm chờ, chi phí đội lên từng ngày

Theo phản ánh của một số hội viên Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, kể từ khi Nghị định 46 có hiệu lực (ngày 26.1.2026), cộng đồng doanh nghiệp nhập khẩu thực phẩm, nông sản và nguyên liệu sản xuất đang đối mặt với nhiều khó khăn.

Thực trạng đáng lo ngại nhất hiện nay là nhiều lô hàng đang bị ùn ứ tại cảng biển, cửa khẩu và sân bay. Nguyên nhân là do các đơn vị được chỉ định kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đã tạm dừng tiếp nhận, xử lý hồ sơ để chờ hướng dẫn thực hiện nghị định mới.

Đại diện Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho biết, việc ách tắc này khiến doanh nghiệp phải gánh chịu chi phí phát sinh rất lớn, bao gồm phí lưu kho, lưu bãi, điện lạnh và chi phí tài chính. Nghiêm trọng hơn, hàng hóa có nguy cơ hư hỏng và doanh nghiệp phải đối mặt với rủi ro vi phạm hợp đồng thương mại với đối tác.

Vướng mắc từ cơ chế chuyển tiếp

Nguyên nhân chủ yếu của tình trạng trên được xác định là do Nghị định 46 chưa có văn bản hướng dẫn chi tiết về phương thức, trình tự và thủ tục kiểm tra nhà nước đối với hàng nhập khẩu.

Cụ thể, dù Nghị định 46 có quy định chuyển tiếp cho phép sản phẩm đã tự công bố tiếp tục lưu thông (12 tháng) và các đơn vị kiểm tra tiếp tục hoạt động đến hết 31/3, nhưng lại thiếu quy định chuyển tiếp về phương thức kiểm tra nhà nước.

Điều này tạo ra một tình huống trớ trêu: Các đơn vị kiểm tra chuyên ngành vẫn được phép hoạt động, nhưng họ không biết phải thực hiện theo quy trình cũ hay quy trình mới, trong khi phương thức mới lại chưa có hướng dẫn cụ thể.

Bên cạnh đó, quy định mới yêu cầu nhóm hàng rau, củ, quả tươi phải thực hiện kiểm tra thông thường (gồm kiểm tra hồ sơ, hiện trạng và lấy mẫu kiểm nghiệm). Quy trình này mất từ 7-15 ngày chờ kết quả, được đánh giá là không phù hợp với đặc thù nông sản tươi và thực phẩm có hạn bảo quản ngắn.

Đề xuất thông quan có điều kiện để 'cứu' hàng Tết

Trước tình hình cấp bách, đặc biệt trong bối cảnh Tết đã cận kề, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam kiến nghị các Bộ ngành sớm ban hành hướng dẫn chi tiết thực hiện Nghị định 46.

Hội đề xuất bổ sung cơ chế chuyển tiếp, theo đó cho phép tạm thời áp dụng phương thức kiểm tra theo quy định trước đây đối với các lô hàng đã ký hợp đồng, đang vận chuyển hoặc đã cập cảng trước thời điểm có hướng dẫn mới. Giải pháp này nhằm tránh ách tắc và giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp.

Đối với nhóm hàng nông sản tươi và nguyên liệu sản xuất, Hội kiến nghị áp dụng cách tiếp cận linh hoạt như quản lý rủi ro, hậu kiểm hoặc cho phép thông quan có điều kiện trong giai đoạn chuyển tiếp.

Đặc biệt, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam nhấn mạnh cần có giải pháp khẩn cấp cho những mặt hàng phục vụ tiêu thụ dịp Tết đang bị kẹt tại cảng, đồng thời cần có hướng dẫn thống nhất toàn quốc để tránh tình trạng mỗi địa phương làm một kiểu, gây rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.