Thị trường nông sản tại các tỉnh Tây Nguyên ghi nhận mức giảm sâu ngay trong cao điểm mùa vụ. Theo dữ liệu cập nhật từ Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA) tính đến 10g sáng ngày 5/3/26, giá hồ tiêu tại Đắk Lắk và Gia Lai đã lùi về mức 152.000 đồng/kg, giảm 2.000 đồng so với phiên trước đó.

Tương tự, giá cà phê nhân xô cũng mất mốc quan trọng khi dao động quanh mức 118.000 đồng/kg. Đây là một diễn biến trái chiều so với dự báo của nhiều tổ chức quốc tế về tình trạng khan hiếm nguồn cung toàn cầu kéo dài từ cuối năm 2025.

Nguyên nhân đầu tiên đến từ áp lực chốt lời của các đại lý và nhà đầu cơ nội địa. Sau giai đoạn tăng trưởng nóng từ đầu năm 2026, nhiều đơn vị trung gian đã quyết định xả hàng để tối ưu hóa lợi nhuận và chuẩn bị dòng tiền cho các đợt thu mua mới. Điều này vô hình trung tạo ra một nguồn cung ảo lớn trên thị trường trong ngắn hạn, đẩy giá thu mua tại vườn xuống thấp dù các sàn giao dịch quốc tế như London hay New York vẫn giữ sắc xanh nhẹ.

Bên cạnh đó, yếu tố chi phí vận tải biển đang trở thành rào cản lớn đối với xuất khẩu. Theo báo cáo từ Cục Hàng hải Việt Nam công bố ngày 01/3/26, chỉ số giá cước vận chuyển container từ cảng Cái Mép - Thị Vải đi châu Âu đã tăng thêm 15% chỉ trong hai tháng đầu năm do những bất ổn kéo dài tại khu vực Biển Đỏ.

Việc chi phí logistics chiếm tỷ trọng cao trong giá thành khiến các doanh nghiệp xuất khẩu buộc phải ép giá thu mua nguyên liệu đầu vào để bảo vệ biên lợi nhuận, trực tiếp đẩy rủi ro về phía người nông dân.

Tác động của sự sụt giảm này đối với kinh tế Việt Nam là rất rõ rệt, đặc biệt là mục tiêu xuất khẩu nông sản 60 tỷ USD trong năm 2026. Khi giá nội địa giảm sâu trong khi chi phí phân bón và nhân công vẫn ở mức cao, tâm lý giữ hàng của người dân sẽ gia tăng, dẫn đến nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng cục bộ. Sự kiện này cũng nhắc lại bài học về việc thiếu các trung tâm sàn giao dịch nông sản tập trung và các công cụ bảo hiểm giá tại Việt Nam.

Để ứng phó, các chuyên gia kinh tế cho rằng Ngân hàng Nhà nước cần có các gói tín dụng ưu đãi hỗ trợ doanh nghiệp tạm trữ nông sản, tránh tình trạng bán tháo gây thiệt hại cho ngành hàng thế mạnh. Đồng thời, việc lồng ghép các hợp đồng tương lai vào hoạt động mua bán của nông dân sẽ giúp giảm bớt sự lệ thuộc vào giá giao ngay, tạo ra bệ đỡ vững chắc hơn trước các cú sốc logistics quốc tế.