Khởi đầu từ một dự án thất bại đầy tốn kém 13 năm trước, Phúc Sinh Group đã lội ngược dòng để trở thành đơn vị tiên phong nắm giữ “tấm vé thông hành” phát triển bền vững tại Việt Nam. Trong bối cảnh các thị trường lớn như Mỹ và EU ngày càng thắt chặt tiêu chuẩn xanh, câu chuyện của Phúc Sinh không chỉ là kinh nghiệm về xuất khẩu, mà còn là bài học sống còn về tầm nhìn ESG và khát vọng nâng tầm giá trị nông sản Việt trên bản đồ thế giới.

Sau đại dịch Covid-19, khi thực hiện khảo sát thị trường toàn cầu, điểm đến đầu tiên là Mỹ, chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng trước sự thay đổi lớn: hầu hết sản phẩm trước đây vốn bình thường nay đều yêu cầu chứng nhận phát triển bền vững. Thậm chí, tập đoàn thu mua gia vị lớn nhất thế giới đã tuyên bố chỉ lựa chọn các sản phẩm đạt chuẩn này. Đây là một thách thức không hề nhỏ đối với cả người mua lẫn người bán nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ nhiều năm trước.

Thực tế, từ năm 2010, theo yêu cầu của đối tác Hà Lan, Phúc Sinh đã bắt tay vào thực hiện tiêu chuẩn phát triển bền vững cho hạt tiêu. Thời điểm đó, khái niệm này còn rất mới mẻ khiến chúng tôi phải tự học hỏi, mày mò. Sau 2 năm, dự án đầu tiên thất bại hoàn toàn, gây tổn thất lớn về tài chính. Tuy nhiên, trước cảnh báo của đối tác lớn tại Hà Lan rằng sẽ khó bán được hàng sau năm 2015 nếu không làm bền vững, đội ngũ công ty đã quyết tâm vực dậy, cùng nhau tìm hướng đi mới.

Từ những bài học sau thất bại, đến năm 2014, Phúc Sinh đã thành công và trở thành công ty đầu tiên sở hữu chứng nhận RFA tại Việt Nam. Dù tiêu tốn gần 5 tỷ đồng kinh phí tự túc, nhưng chứng nhận RFA đã mở toang cánh cửa cho Phúc Sinh tiến vào thị trường Châu Âu. Khi Liên minh Châu Âu (EU) siết chặt các quy định về an toàn thực phẩm, chúng tôi đã có lợi thế lớn, khách hàng thậm chí sẵn sàng trả thêm chi phí để có chứng nhận này trên bao bì. Nhờ đó, chỉ sau một năm, công ty đã thu hồi được toàn bộ số vốn đầu tư ban đầu.

Trong 5 năm gần đây, khi EU kiểm soát gắt gao về an toàn thực phẩm, nhiều đơn vị xuất khẩu bị trả hàng thì Phúc Sinh lại liên tục tăng sản lượng nhờ nền tảng bền vững đã xây dựng từ lâu. Ngay cả trong năm 2023, khi sức mua toàn cầu suy giảm, các nhà máy của Phúc Sinh vẫn phát triển ổn định nhờ chiến lược chế biến sâu và phát triển bền vững.

Sau đại dịch, thế giới quan tâm hơn đến môi trường sống; các yêu cầu về phát triển xanh không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành hiện thực bắt buộc. Nếu không có chứng nhận, doanh nghiệp rất khó bán hàng vào các nước phát triển, từ ngành cà phê, hạt tiêu đến may mặc. Điển hình là quy định chống phá rừng (EUDR): nếu không chứng minh được cà phê không trồng trên đất rừng tự nhiên, sản phẩm sẽ không thể xuất khẩu vào EU sau tháng 7/2024.

Sự bền vững không chỉ dừng lại ở kinh doanh hàng hóa mà còn lan tỏa sang lĩnh vực tài chính. Trong bối cảnh nguồn vốn sau đại dịch trở nên đắt đỏ và khan hiếm, những doanh nghiệp có hệ thống ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) tốt như Phúc Sinh vẫn có thể gọi vốn thành công. Khi thẩm định, đối tác nhận thấy hơn 90% hệ thống của chúng tôi đạt chuẩn ESG theo tiêu chí của IFC. Những nỗ lực từ 13 năm trước về vùng trồng và con người đã trở thành lợi thế cạnh tranh giúp chúng tôi tiếp cận nguồn vốn quốc tế mà các đơn vị thiếu chuẩn bị không thể có được.

Năm 2017, khi xây dựng nhà máy Cà phê Wash Arabica tại Sơn La, song song với việc mua máy móc, chúng tôi ưu tiên tìm kiếm hệ thống xử lý nước thải. Chi phí cho hệ thống này tương đương với giá trị máy móc mới cùng đội ngũ chuyên gia từ Colombia. Đây là hệ thống hiện đại nhất và duy nhất từ nguồn vốn tư nhân tại Sơn La. Chúng tôi xác định sản xuất phải đi đôi với bảo vệ môi trường lâu dài thay vì chỉ thu lợi nhuận thuần túy. Hệ thống xử lý nước thải cũng chính là nhân tố quan trọng hàng đầu mà các nhà đầu tư kiểm tra khi khảo sát ESG.

Bên cạnh đó, Phúc Sinh kết nối chặt chẽ với nông dân để làm chứng nhận, chia sẻ kinh nghiệm từ cải tạo đất, chọn giống, phân bón đến kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và đào tạo chống phá rừng. Hiện nay, chúng tôi rất tự hào khi đa số sản lượng cà phê chế biến ướt của Nhà máy Phúc Sinh Sơn La đều đạt chứng nhận phát triển bền vững.

Một bước đột phá khác là dự án trà Cascara. Khi sản xuất cà phê chế biến ướt, vỏ quả cà phê thường bị bỏ đi gây ô nhiễm môi trường. Nhận thấy tiềm năng từ Nam Mỹ, từ năm 2019, Phúc Sinh đã tận dụng vỏ cà phê Blue Sơn La để làm trà Cascara. Sau 4 năm được thị trường ủng hộ, tháng 11/2023, chúng tôi chính thức khánh thành nhà máy trà Cascara với công nghệ từ Colombia. Sản phẩm này không chỉ giúp chống oxy hóa, tốt cho sức khỏe mà Phúc Sinh còn góp phần quan trọng vào việc “xanh hóa” môi trường sản xuất.

Phát triển bền vững và ESG hiện là xu hướng toàn cầu không thể đảo ngược. Để sản xuất lớn và vươn tầm thế giới, hay để gọi vốn và bán cổ phần với giá trị cao, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện phát triển bền vững một cách minh bạch và thực chất.