Không chỉ là những con số thuế quan (15% với Nhật và 19% với Philippines), các thỏa thuận này báo hiệu sự trở lại mạnh mẽ của học thuyết "Nước Mỹ trên hết", ưu tiên đàm phán tay đôi và sử dụng đòn bẩy kinh tế để tái định hình các mối quan hệ thương mại toàn cầu.

Tổng thống Trump đã không giấu sự hào hứng khi tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social: "Chúng tôi vừa hoàn thành một thỏa thuận khổng lồ với Nhật Bản. Đây có lẽ là thỏa thuận lớn nhất từng được thực hiện".

Phát biểu này, dù quen thuộc, vẫn có sức nặng đặc biệt, bởi nó diễn ra trong bối cảnh các chuyên gia kinh tế quốc tế vẫn còn tranh cãi về tác động thực sự của chính sách thương mại mà ông Trump theo đuổi.

Trọng tâm của sự chú ý dồn vào thỏa thuận với Nhật Bản, một kết quả đạt được sau 8 vòng đàm phán căng thẳng. Thay vì một cuộc chiến thuế quan hủy diệt, hai bên đã đi đến một sự trao đổi chiến lược. Hoa Kỳ sẽ áp một mức thuế chung 15% lên hàng hóa Nhật Bản, một con số có thể chấp nhận được so với mức 25% từng bị đe dọa.

Để có được sự nhượng bộ này, Nhật Bản đã cam kết một gói đầu tư khổng lồ lên tới 550 tỷ USD vào nền kinh tế Mỹ, đồng thời mở cửa thị trường nội địa cho các mặt hàng chủ lực của Mỹ như ô tô và nông sản.

Nhìn từ góc độ quốc tế, động thái này không phải là mới. Theo các phân tích từ Reuters và Bloomberg, đây là sự tái hiện của chiến lược gây áp lực tối đa mà ông Trump đã sử dụng trong nhiệm kỳ đầu tiên: dùng thuế quan như một công cụ đàm phán để buộc các đối tác thương mại phải có những nhượng bộ thực chất, thay vì trông chờ vào các cơ chế đa phương như Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Thỏa thuận này gợi nhớ lại cuộc chiến thương mại Mỹ - Nhật trong những năm 1980 về ô tô và chất bán dẫn. Tuy nhiên, lần này bối cảnh đã khác, khi mục tiêu không chỉ là giảm thâm hụt thương mại mà còn là củng cố chuỗi cung ứng và tạo ra lợi thế trong cuộc cạnh tranh địa chính trị rộng lớn hơn.

Các chuyên gia kinh tế cảnh báo về tính hai mặt của thỏa thuận. Một mặt, nó có thể bảo vệ một số ngành sản xuất của Mỹ và tạo ra việc làm như ông Trump tuyên bố. Mặt khác, theo phân tích của nhiều viện nghiên cứu, việc áp thuế và thay đổi chuỗi cung ứng có thể làm tăng chi phí sản xuất, gây áp lực lạm phát lên chính người tiêu dùng Mỹ. Các doanh nghiệp phụ thuộc vào linh kiện từ Nhật Bản sẽ phải đối mặt với một môi trường kinh doanh bất định hơn.

Thỏa thuận với Philippines, với mức thuế quan 19%, cũng nằm trong chiến lược chung này. Nó cho thấy Washington đang quyết tâm xây dựng một mạng lưới các thỏa thuận song phương tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, coi đây là phương pháp hiệu quả hơn để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Các thỏa thuận với Nhật Bản và Philippines không chỉ đơn thuần là những điều chỉnh về thuế. Chúng là sự khẳng định mạnh mẽ cho một tầm nhìn chính sách coi trọng sức mạnh đàm phán song phương và sẵn sàng phá vỡ các thông lệ cũ.

Thế giới đang theo dõi chặt chẽ xem liệu chiến lược này sẽ mang lại sự thịnh vượng bền vững cho nước Mỹ, hay sẽ dẫn đến một kỷ nguyên mới của sự bất ổn và phân mảnh trong thương mại toàn cầu.