Sau nửa thế kỷ Sài Gòn- Gia Định mang tên Bác, có lẽ điều đáng tự hào nhất của người dân thành phố Hồ Chí Minh là không những thành phố vẫn giữ được mà còn phát huy hiệu quả bản sắc của mình: Đó là dám thay đổi để thích ứng với những yêu cầu mới của đất nước và thời đại; Năng động sáng tạo và luôn mang trong mình khát vọng vươn lên.  

Dũng cảm “phá rào”

Đây chính là phẩm chất cốt lõi của người dân góp phần tạo nên bản sắc thành phố xuyên suốt nửa thế kỷ qua.

Nhắc đến khái niệm "phá rào", nhiều người dễ hiểu nó theo nghĩa tiêu cực. Tuy nhiên, nhìn lại lịch sử, cụm từ "phá rào" ở TP.HCM được dùng từ thập niên “trước đổi mới” mang một ý nghĩa rất khác.

Khi khuôn khổ cũ không còn phù hợp với thực tiễn, thành phố dám tìm một lối đi để cuộc sống không bị đình trệ thì “phá rào” không phải là phá luật, mà là mở đường cho cải cách; "Phá rào" phản ánh tinh thần dám nghĩ dám làm, dám đi trước, dám thử nghiệm, dám mở đường và dám chịu trách nhiệm của thành phố.

Còn nhớ, cuối thập niên 1970, đầu 1980, khi cơ chế bao cấp khiến sản xuất đình trệ, thành phố mạnh dạn thực hiện nhiều mô hình "xé rào" trong lưu thông hàng hóa, thu mua nông sản, trả lương theo năng suất... Những sáng kiến ấy ban đầu chỉ nhằm giải quyết cái khó trước mắt, nhưng nó đã tạo tiền đề thực tiễn cho công cuộc Đổi Mới năm 1986.

Trong đó, nổi bật là cuộc "phá rào" lịch sử của cô Ba Thi (Nguyễn Thị Ráo) - Giám đốc Công ty Kinh doanh lương thực TP.HCM thời bấy giờ. Cuộc “phá rào” đã giải cứu hàng triệu người dân thành phố qua cơn thiếu hụt lương thực trầm trọng.  

Một thập niên sau, năm 1991, trên một vùng đầm lầy ở phía Nam thành phố, một mô hình kinh tế mới mẻ được thử nghiệm: Khu Chế xuất Tân Thuận  - khu chế xuất đầu tiên của cả nước mở ra cánh cửa thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.

Từ bấy đến nay, TP.HCM luôn có những cuộc "phá rào", những thử nghiệm cái mới như Khu Công nghệ cao TP.HCM - nơi thu hút nhiều tập đoàn công nghệ lớn của những năm 2000, rồi cuộc cách mạng chuyển đổi số gần đây với khát vọng TP.HCM trở thành một siêu đô thị thông minh, một trung tâm tài chính quốc tế…

50 năm qua hết mở cửa công nghiệp đến công nghệ rồi tài chính... có thể nói hầu hết đều xuất phát từ tinh thần dũng cảm “phá rào” của thành phố.

Năng động sáng tạo và khát vọng vươn lên

Trong suốt hành trình 50 năm kể từ khi mang tên Bác, TP.HCM chẳng những là đầu tàu kinh tế cả nước, thành phố còn hiện lên là một đô thị đặc biệt: năng động, sáng tạo, hào sảng, nghĩa tình, luôn giang rộng vòng tay đón nhận người dân từ khắp nơi đổ về, cho họ một cơ hội, bất chấp sự khác biệt. Và còn là thành phố của khát vọng vươn lên không ngừng.  

Là trung tâm tiên phong của sự năng động, sáng tạo, TP.HCM luôn chứng tỏ mình trong việc tháo gỡ thể chế, tiên phong mở đường cho các mô hình kinh tế mới: mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn, tăng cường liên kết vùng, nâng cao năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu, thu hút nhân tài và các tập đoàn công nghệ lớn.

Không chỉ bộ máy thành phố mà từng người dân cũng cho thấy sự năng động sáng tạo đã ăn vào máu của họ, bất kể nam phụ lão ấu, bất kể trong học tập,  lao động, thậm chí vui chơi, họ đều có những mô hình sáng tạo được nhân rộng.

Đặc biệt là trong những lúc khó khăn gian khổ thậm chí nguy hiểm nhất. Còn nhớ trong đại dịch COVID-19 , không đợi chính phủ chỉ đạo, với những chiếc "ATM gạo", "ATM oxy" xuất hiện trên đường phố, với các bếp ăn thiện nguyện đến hàng chục nghìn tình nguyện viên… và nhiều hình thức sáng kiến khác, người dân đã tự giúp nhau không để ai bị bỏ lại phía sau. 

Là thành phố trung tâm kinh tế văn hóa lớn của cả nước, TP.HCM tiếp nhận hàng triệu người từ mọi miền đất nước đổ về học tập, lao động, lập nghiệp, cống hiến. Đó không chỉ là câu chuyện phân bổ dân số. Đó là câu chuyện đất lành chim đậu. Câu chuyện về một thành phố có nét văn hóa rất đặc biệt: Chuộng năng lực, đề cao hiệu quả; không câu nệ xuất thân; không kỳ thị…Câu chuyện về một cơ hội vươn lên, đổi đời cho những ai cố gắng và quyết tâm.

50 năm qua, từ "gia công, thương mại" sang "khoa học, công nghệ, tài chính", TP.HCM đang chuyển mình bước vào một giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên trở thành một siêu đô thị thông minh, một Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) thế hệ mới.