Thị trường ngày càng mở rộng nhờ các FTA

Nhờ tham gia nhiều Hiệp định thương mại tự do (FTA), thị trường ngày càng mở rộng, ngành sản xuất giày dép xuất khẩu Việt Nam đang trải qua giai đoạn tăng trưởng khá tốt. Giai đoạn 2010-2019, kim ngạch xuất khẩu giày dép của Việt Nam tăng hơn 3,5 lần, từ mức 5,1 tỷ USD lên 18,3 tỷ USD. Việt Nam hiện đứng vị trí thứ 2 thế giới về xuất khẩu giày dép.

Năm 2020, dịch Covid-19 bùng phát khiến đứt gãy nguồn cung nguyên phụ liệu sản xuất và làm gián đoạn việc cung cấp sản phẩm da giày ra thị trường, dẫn tới kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành sụt giảm. Trong 7 tháng đầu năm 2020, xuất khẩu giày dép các loại sang EU – một trong hai thị trường chủ lực của Việt Nam chỉ đạt 2,18 tỷ USD, giảm 14,6% so với cùng kỳ năm 2019 (theo Tổng cục Hải quan).

Tuy nhiên, từ khi Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) có hiệu lực từ 1/8/2020, ngành giày dép Việt Nam có nhiều lợi thế tăng trưởng xuất khẩu và tăng sức cạnh tranh tại thị trường EU, bởi hiện nay phần lớn các nước xuất khẩu giày dép vào EU đều chưa có FTA với thị trường này.

Trước kia, Việt Nam được hưởng quy chế GSP đối với giày dép với mức thuế thấp hơn 3,5% so với mức thuế cơ sở (12,5%). Tuy nhiên, ngay sau EVFTA có hiệu lực, mức thuế của các sản phẩm da thuộc và túi - ví - cặp, giày bảo hộ và giày thể thao sẽ về 0%; các sản phẩm giày dép da sẽ giảm từ mức cơ sở (12,5%) xuống 0% theo lộ trình từ 3-7 năm sau.

“Trong dài hạn, các doanh nghiệp giày dép Việt Nam sẽ hưởng lợi đáng kể do các ưu đãi thuế quan theo EVFTA là ổn định, không phụ thuộc vào tỷ trọng trong tổng nhập khẩu vào EU và giảm dần xuống 0%”, Cục công nghiệp, Bộ Công thương cho hay.

Hiện nay, việc các nước mở rộng tiêm chủng vaccine phòng Covid-19 đã góp phần lấy lại niềm tin, thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng, trong đó có tiêu dùng da giày tăng trở lại. So với trước thời điểm đại dịch Covid-19 xảy ra, xuất khẩu giày dép của Việt Nam sang thị trường EU đã có sự tăng trưởng vượt bậc, quý I/2021 tăng 19,2% so với cùng kỳ năm trước (tại cùng thời điểm quý I/2020 chỉ tăng 0,1% và quý I/2019 tăng 11,9%).

Cục Công nghiệp nhận định, trong năm 2021, kim ngạch xuất khẩu giày dép Việt Nam kỳ vọng sẽ có sự tăng trưởng mạnh vì Việt Nam đang có lợi thế về phục hồi sản xuất sau Covid-19 so với các nước khác. Ngoài ra, việc khối doanh nghiệp FDI đang tiếp tục đầu tư mới và mở rộng sản xuất sẽ giúp xuất khẩu tiếp tục tăng trưởng.

Doanh nghiệp giày dép Việt còn thiếu gì?

Mặc dù các Hiệp định FTA có hiệu lực đem lại cơ hội rất lớn cho xuất khẩu ngành giày dép của Việt Nam, nhưng theo đánh giá của Cục Công nghiệp, doanh nghiệp ngành này vẫn đang gặp không ít khó khăn.

Hiện 60% nguyên phụ liệu của ngành giày dép vẫn nhập khẩu từ Trung Quốc do rất ít doanh nghiệp trong nước đủ khả năng đầu tư sản xuất nguyên phụ liệu. Tuy nhiên, việc phụ thuộc quá nhiều vào nhập khẩu nguyên phụ liệu sẽ khiến doanh nghiệp mất đi tính chủ động, đặc biệt khi xảy ra việc gián đoạn chuỗi cung ứng như trong đại dịch Covid- 19 vừa qua, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sản xuất.

Do vậy, theo Cục Công nghiệp, để đảm bảo khả năng cung ứng ổn định, các doanh nghiệp trong ngành giày dép cần đẩy mạnh đầu tư vào công nghiệp chế biến nguyên phụ liệu nhằm đáp ứng yêu cầu quy tắc xuất xứ của các nước nhập khẩu; ứng dụng chuyển đổi số để nâng cao hiệu quả quản trị, vận hành doanh nghiệp.

Đặc biệt, khi Việt Nam tham gia vào các FTA, các thị trường nhập khẩu rất quan tâm tới vấn đề phát triển bền vững nên đặt ra yêu cầu cho các doanh nghiệp phải tuân thủ các quy định quốc tế về môi trường, lao động.

Đối với vấn đề xây dựng thương hiệu, thời gian qua nhiều doanh nghiệp giày dép Việt Nam đã quan tâm phát triển thương hiệu, tạo được dấu ấn nhất định với người tiêu dùng như Bitis, Giovani... Tuy nhiên, để khẳng định tên tuổi trên thị trường, đặc biệt là thị trường quốc tế, theo Cục Công nghiệp, khi đưa sản phẩm ra thị trường, doanh nghiệp phải công bố tiêu chuẩn rõ ràng trên từng sản phẩm, dù tiêu chuẩn đó mang tính đặc thù của doanh nghiệp như: độ bền, độ chịu mài mòn, độ bền màu… để tạo niềm tin với khách hàng.

“Thực tế, vẫn còn nhiều doanh nghiệp trong ngành da giày vẫn chưa thể hiện được hệ thống tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm trong marketing, trong khi đây mới là yếu tố gây dựng nên giá trị thương hiệu một cách bền vững”, Cục công nghiệp nhấn mạnh.

Ngoài ra, chi phí vận chuyển, giao hàng xuất khẩu (số lượng container quá khan hiếm) và giá cả thuê container tăng mạnh, cũng tiếp tục gây khó khăn cho ngành giày dép khi xuất khẩu.