Hàng Việt tiếp tục khó khăn vì đại dịch

Dịch Covid-19 bùng phát lần thứ 4 tiếp tục gây khó khăn cho hệ thống bán lẻ. Theo báo cáo từ Bộ Công thương, tính chung 6 tháng đầu năm 2021, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 2.463,8 nghìn tỷ đồng, tăng 4,9% so với cùng kỳ năm trước, nếu loại trừ yếu tố giá tăng 3,55%.

Theo các chuyên gia, đây là mức tăng khá thấp so với tiềm năng của thị trường 100 triệu dân. Và hàng Việt trong thời gian tới sẽ phải tiếp tục đối mặt với lạm phát tăng cao trong khi sức mua tiếp tục sụt giảm do người dân bị mất thu nhập bởi dịch bệnh.

Trao đổi trong tọa đàm trực tuyến “Dịch Covid-19 kéo dài – Hướng đi nào cho hàng Việt” chiều 6/7, bà Vũ Thị Hậu - Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam cho hay, với 4 đợt dịch liên tục, hiện ngành bán lẻ đang rất khó khăn do doanh số sụt giảm, chỉ trông chờ vào việc tiêu thụ các sản phẩm thiết yếu; lượng tiêu thụ những nhóm hàng khác như may mặc, điện máy, hóa mỹ phẩm… sụt giảm nghiêm trọng. Trong khi đó, các doanh nghiệp bán lẻ vẫn phải đối diện với việc chi trả chi phí mặt bằng, điện nước, tiền lương để duy trì hoạt động.

Bên cạnh đó, khi dịch Covid-19 được khống chế, với việc Việt Nam tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, theo bà Lê Việt Nga - Phó vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước, Bộ Công thương, thị trường Việt Nam sẽ đón nhận sự thâm nhập của nhiều hàng tiêu dùng ngoại nhập.

Hiện nay, chỉ tính riêng thị trường thời trang, Việt Nam đang có khoảng 200 thương hiệu ngoại từ trung đến cao cấp đã đặt cửa hàng chính thức (theo Virac). Ngay cả trong đại dịch, Colliers International Vietnam cho biết, tỷ lệ lấp đầy tại các trung tâm thương mại lớn tại Việt Nam vẫn cao. Điều này cho thấy, thời gian tới, hàng Việt sẽ gặp cạnh tranh rất lớn từ các thương hiệu quốc tế.

Người tiêu dùng Việt đang thiệt thòi

Trong những năm qua, rất nhiều sản phẩm Việt Nam đã vượt rào cản tiêu chuẩn kỹ thuật, xuất khẩu thành công ra thị trường thế giới, trong đó có những thị trường khó tính như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc…

Tại thị trường trong nước, trong bối cảnh người tiêu dùng cắt giảm chi tiêu, theo bà Hậu, ở một khía cạnh khác, đây cũng là cơ hội cho hàng Việt vì người tiêu dùng sẽ hướng tới việc lựa chọn sản phẩm nội địa thay vì nhập khẩu. Thực tế cũng cho thấy, trên kệ hàng của các hệ thống siêu thị, hàng nông sản, thực phẩm tươi sống Việt Nam chiếm 95%, các nhóm hàng Việt khác cũng đạt 85%.

Tuy nhiên, sản phẩm của Việt Nam hiện đang đối diện nhiều khó khăn, trong đó, rào cản lớn nhất vẫn là các tiêu chuẩn về chất lượng, mức độ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật…, đặc biệt là các sản phẩm sản xuất cho thị trường nội địa.

Và một nghịch lý đang tồn tại là, những sản phẩm do người Việt sản xuất, có tiêu chuẩn cao thì được ưu tiên xuất khẩu, phục vụ người tiêu dùng quốc tế. Trong khi đó, người tiêu dùng trong nước sử dụng những sản phẩm có tiêu chuẩn thấp hơn.

Thị trường nội địa được xem là một cấu phần của “cỗ xe tam mã”, giúp tăng trưởng kinh tế sau đại dịch Covid- 19. Mặc dù 67% người tiêu dùng Việt Nam tự xác định khi mua hàng hoá sẽ ưu tiên lựa chọn hàng Việt Nam (theo Viện Nghiên cứu Dư luận xã hội), nhưng việc thiếu tuân thủ về tiêu chuẩn chất lượng trong sản xuất sẽ khiến hàng Việt khó giữ được niềm tin của người tiêu dùng Việt.

Theo bà Vũ Thị Hậu, để hàng Việt có thể giữ được sự ủng hộ của người tiêu dùng và cạnh tranh tốt tại thị trường nội địa, cần nâng tiêu chuẩn của sản phẩm sản xuất trong nước ngang bằng với sản phẩm xuất khẩu.

“Những sản phẩm tiêu thụ trong nước phải có những tiêu chuẩn giống như sản phẩm xuất khẩu, đặc biệt những sản phẩm chợ truyền thống, các sản phẩm trôi nổi trên thị trường cũng phải quản lý chặt chẽ. Tiêu chuẩn chất lượng phải áp dụng ngay từ khâu trồng trọt, sản xuất, tạo thành nguyên liệu cho đến khi ra thành phẩm”, bà Hậu cho hay.

Về phía cơ quan chức năng, bà Lê Việt Nga - Phó vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước gọi nôm na cách quản lý hàng Việt hiện nay là “gạn đục, khơi trong”. Trong đó, việc “khơi trong” là định hướng, tạo ra môi trường để người sản xuất dễ dàng đưa hàng hóa vào hệ thống phân phối, kể cả lên môi trường mạng.

Hiện nay, Bộ Công thương đã xây dựng Gian hàng Quốc gia Việt Nam, với sự kiểm soát liên ngành của cơ quan quản lý Nhà nước với doanh nghiệp phân phối, hộ sản xuất đã được cơ quan quản lý nhà nước hướng dẫn sản xuất theo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.

Trong đó, 6 sàn thương mại điện tử lớn ở Việt Nam đã cùng tham gia xây dựng Gian hàng Việt, đồng thời, các siêu thị lớn cũng đã đưa gian hàng của mình lên các trang thương mại điện tử để người tiêu dùng tiếp cận các sản phẩm, hàng hóa chính thống, được cơ quan quản lý Nhà nước giám sát.

Ngoài ra, để “gạn đục”, theo bà Nga, pháp luật Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện để xử lý các trường hợp gian lận, vi phạm về sở hữu trí tuệ, sử dụng chất cấm trong hàng hóa. Việc hoàn thiện cơ chế, chính sách cần sự vào cuộc của các bộ, ngành khác như Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Y tế.

Về phía Bộ Công thương, hiện bộ này đang hoàn thiện những văn bản quy phạm pháp luật về xử phạt hành chính, quy định cho những hành vi phân phối hàng hóa có điều kiện, có liên quan đến sức khỏe người tiêu dùng, môi trường. "Ngoài ra, trong năm 2021 sẽ có đợt cao điểm về tổng kiểm tra các kho tập kết hàng hóa được bán qua livestream…”, bà Nga cho hay.